مشخصات کتاب

دبیر جشنواره: حجة الاسلام والمسلمین احمد شرفخانی (معاون فرهنگی )

مدیر اجرایی جشنواره :حجة الاسلام والمسلمین ناصر جوانبخت (مدیرکل انتشارات مسئول دبیرخانه و کمیته اجرایی جشنواره: سید حسن جنتی (رئیس اداره فرهنگی وقف )کارشناسان اجرایی :جشنواره بهنام نوری هاشم مختاری علی عباسی فر همکاران اجرایی :حسین ،ژولیده مرتضی ،مقدوری، محمد مهرابی امیر فیضی، محمد احسانی مرتضی یحیی پور محمد لباس دوخت جعفر حسن زاده سرکار خانم حاتمی و سرکار خانم قبادی

ناشر:معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه

چاپ: اسوه

نوبت چاپ :اول - بهار 1391

شمارگان: 3000 نسخه

آدرس: تهران خ نوفل لوشاتو سازمان اوقاف و امور خیریه معاونت فرهنگی

تلفن: 64871166 - 021 نمابر: 64872613-021

سایت سازمان:www.awqaf.ir

سایت معاونت:www.mfso.ir

سایت مجتمع فرهنگی: www.mfpo.ir

اشاره

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم»

چِشمه تَجّلی

مقام معظم رهبری(مدظله العالی):فرهنگ و تاریخ ،ما وامدار واقفانی است که جهان را به دور از فقر و جهل ومحرومیت میخواستند.

دومین جشنواره سراسری فرهنگی، هن-ری

چِشمہ همیشه جاری

وقف

آخرین مهلت ارسال آثار به دبیرخانه های استانی 1390/1830 مکان ارسال آثاره ادارات کل اوقاف و امور خیریه استان ها جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت های زیر مراجعه فرمایید:www.awqaf.ir www.mfso.ir

| خوشنویسی |شکسته نسخ نستعلیق ثلث.

| ادبیات داستانی | شعر داستان کوتاه قطعه ادبی.

سازمان تورهای اسمونی معاونت فرهنگی

چشمه تجلی

دبیر جشنواره: حجة الاسلام والمسلمین احمد شرفخانی (معاون فرهنگی )

مدیر اجرایی جشنواره :حجة الاسلام والمسلمین ناصر جوانبخت (مدیرکل انتشارات مسئول دبیرخانه و کمیته اجرایی جشنواره: سید حسن جنتی (رئیس اداره فرهنگی وقف )کارشناسان اجرایی :جشنواره بهنام نوری هاشم مختاری علی عباسی فر همکاران اجرایی :حسین ،ژولیده مرتضی ،مقدوری، محمد مهرابی امیر فیضی، محمد احسانی مرتضی یحیی پور محمد لباس دوخت جعفر حسن زاده سرکار خانم حاتمی و سرکار خانم قبادی

ناشر:معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه

چاپ: اسوه

نوبت چاپ :اول - بهار 1391

شمارگان: 3000 نسخه

آدرس: تهران خ نوفل لوشاتو سازمان اوقاف و امور خیریه معاونت فرهنگی

تلفن: 64871166 - 021 نمابر: 64872613-021

سایت سازمان:www.awqaf.ir

سایت معاونت:www.mfso.ir

سایت مجتمع فرهنگی: www.mfpo.ir

مقدمه

شعر، در شکل گیری فرهنگ این سرزمین و تعالی مردمان با فرهنگ آن،هنری بی همتا و ستاره ای بی بدیل است که بیشترین سهم را در ثبت و ضبط میراث اعتقادی و ملی ما داشته است. هویت ملی ،که امروزه، به عنوان یکی از مبانی زیر ساختی مقوله فرهنگ در هر جامعه مطرح است ارتباطی تنگانگ با شعر دارد و به همین سبب نقش شاعران در فرهنگ سازی و به دنبال آن در هویت سازی، اهمیت ویژه دارد. شعر به عنوان هنر ملی ماایرانیان،توانسته در طول تاریخ پر فراز و نشیب این سرزمین، همچون مادری مهربان از زبان، هویت، اعتقادات و ارزشهای دینی و میهنی ما پاسداری کند. امروز نیز جریان شعر فارسی به طور عام،و شعر آیینی یا مکتبی در نگاه خاص ،از همان جایگاه تاریخی خود نزد ایرانیان برخوردار است و باید همان نقش محوری در دفاع از ارزشها و زنده نگه داشتن اصول را ایفا نماید. جامعه جوان امروز ما که گنجینه ای از آثار ادبی شاعران بزرگ را به عنوان عقبه و پشتوانه، خود دارد نیازمند بهره گیری دوباره و هرچه بیشتر از این ظرفیت عظیم است و شاعران جوان باید با بهره گیری از این پشتوانه دین خود را به فرهنگ و ملت ما ادا نمایند. بحمدالله بارقه های امید هر روز روشن از قبل آسمان ادبیات این مرز و بوم را نورباران می کند تا آنجا که رهبر فرهیخته و دانشمند،انقلاب حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای نوید اوج گیری دوباره شعر را داده ،می فرمایند:ان شاء الله در دوران ما یک بنای رفیعی به وجود خواهد آمد که یادآور دورانهای اوج شعر در کشور ماست؛چون شعر در دوران های تاریخی ،پستی و بلندی داشته؛در بعضی از دوران ها، شعر اوج داشته. ما ان شاء الله در آینده نه چندان دوری این را خواهیم داشت.با نگاه به بخش دیگری از فرمایشات امام خامنه ای، میتوان به تکلیفی که امروز بر دوش شاعران به عنوان یک وظیفه دینی و ملی قرار دارد پی برد:« این قریحه ،یک نعمت بزرگی است که خدا به کسی عطا میکند؛این نعمت را نباید کفران کرد. شکرانه ی این نعمت این است که انسان با این قریحه یک چیزی بیاورد وسط و به انسانها و افکار عرضه کند که برای آنها مفید باشد».

از مهترین عرصه ها که در حوزه شعر آیینی کمتر مورد توجه قرار گرفته، پرداختن به ارزش والای اسلامی انسانی وقف است که می طلبد با عزمی راسخ و همتی جهادی از طرف شاعران انقلاب ،و نقیصه برطرف شده و عمل نیکوی وقف هرچه بیشتر و بهتر معرفی و احیا شود. در این راستا ،معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه به عنوان طلایه دار ترویج سنت حسنه وقف،فتح باب نموده و در سال 1390 اولین جشنواره سراسری فرهنگی هنری وقف چشمه همیشه جاری را برگزار نمود با همت این معاونت و بارهنمودهای نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست سازمان ،امسال نیز دومین دوره از این جشنواره برگزار شده است.در بخش ادبی که در دو رده سنی نوجوانان وبزرگسالان برگزار گردید، مجموعا 1751 اثر به دبیرخانه استانی رسیده و پس از داوری و تعیین نفرات برتر استانی 378 اثر به مرحله کشوری راه یافتند. که به تفکیک 145 اثر در رشته داستان کوتاه (بزرگسالان 117 و نوجوانان 28 اثر) 93 اثر در رشته قطعه ادبی (بزرگسالان 80 و نوجوانان 13 اثر و 140 اثر) در رشته شعر (بزرگسالان 125 و نوجوانان 15 اثر )می باشند .کتاب حاضر، نتیجه اثرات برگزیده است. از خدای تبارک و تعالی مدد می جوییم که ما را در انجام وظیفه خطیرمان (احیا سنت حسنه وقف )و به ثمر رساندن نیت خیرین و واوقفان حمایت و پشتیبانی نماید. ان شاء الله

معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه

بخش اول: اشعار

اشاره

چشمه تجلّی

استاد محمد علی مجاهدی

آیینه میشویم که دیدارمان کنند

از جلوه مکاشفه سرشارمان کنند

ای کاش اگر به بهت تماشا نمی رسیم

مهمان ته پیاله دیدارمان کنند

از چشمه تجلی این جلوه زارها

یک جرعه کاش سهم شب تارمان کنند

پیداست از پریدن پلک ستاره ها

هنگام آن رسیده که بیدارمان کنند

در نور آفتابیشان گم شویم باز

روزی اگر چو ذره پدیدارمان کنند داروندار، وقف خدا کرده اند و خلق

تا باخبر ز لذت ایثارمان کنند

نشناخته است سنگ محک هم عیارشان

کردارمان نبوده که معیارمان کنند

باید عبور کرد از این سنگلاخ ها

تا در مسیر حادثه هموارمان کنند

بالی نداشتیم ،که پروازمان دهند

بذری نکاشتیم ،که بسیارمان کنند

ای کاش در ادامه این راه ناگزیر

در انتخاب عاطفه، ناچارمان کنند

روزی که مثل فطرت سبز بهاره ها

از برگهای زرد سبکبارمان کنند

از راست قامتی به همین قدر قانعیم

چیزی اگر شبیه سپیدارمان کنند⁽¹⁾

ابرها چشم و چراغ دشتهای قمصرند

عالیه مهرابی / نفر اول بخش بزرگسالان / یزد

ابرهای دست تو هر قدر بارانی ترند

باغ ها انگورهایی تازه تر می آورند!

بیگمان گل از گل هر شاخه ای خواهد شکفت

چشمه های تا خدا جاری ،گلستان پرورند

شاخه های وقف حتی در زمستانهای سرد

آبروی رفته تقویم ها را می خرند

میوه های در زمینش، خوشه اردیبهشت

سیبهای در بهشتش، غرق عطری دیگرند

میروند و خاطرات باغ را پر می کنند

عطرها هر چند از پیراهن گل می پرند!!

خط نستعلیق عشقت بر زمین حک میشود

دستهایت،خوشنویسی بیدوات و جوهرند!!

فرصت باران شدن را از خودت هرگز مگیر

ابرها چشم و چراغ دشتهای قمصرند

میروند اوقات تلخ باغ را شیرین کنند

شاخه هایی که پر از انگورهای نوبرند⁽¹⁾

نهال وقف

محمد کامرانی اقدام / نفر دوم بخش بزرگسالان / قم

مانند قطره وقف رسیدن به آسمان

مانند ابر وقف رسیدن به رود باش

دریا کنار ساحل از خود گذشتگی ست

وقتی نمانده است برای تو، زود باش

دنیای کوچکی که تو را می کند بزرگ

باور نمیکنی که مجالت نمی دهد

امضا نمی کند سندی را به غیر مرگ

دنیا به شک و شبهه وکالت نمی دهد

آیینه را بگیر به دستان ساده ات

بنگر که کار آینه ها دستگیری است

تنها دلیل ساده که تو در صف حضور

فردا بایستی سر پا دستگیری است

بنویس پشت دلهره های قباله وقف

مگذار تا که لرزش دستت خطا کند

بگذار تا که گوش به حرف دلت کنی

بگذار تا که عشق دلت را صدا کند

مثل همین قلم که به دستت گرفته ای

وقف سرودن غزلی ماندگار باش

ساحل برای آبی دریای دوردست

دریا برای ساحل دور از کنار باش

این دستهای ساده چه ها که نمی کنند

از مهربانیات به شکفتن کمی ببخش

بر زخمهای فاصله افزای زندگی

با دستهای مرحمتت مرهمی ببخش

مگذار تا شکسته شود قلب آینه

مگذار تا ترک بخورد سقف آسمان

بی وقفه باش مثل سحر وقف پنجره

بی وقفه باش پنجره ای وقف آسمان

این دستهای ساده تو را می برد به اوج

تنها به شرط آنکه ببری دل از خودت

با خویش حل کنی همه مشکلات را

باور کنی که هست فقط مشکل از خودت

شاید که در حوالی لبخندهای تو

عمری برای پنجره باقی نمانده است

سر در بغل بگیر و ببین روی دامنت

تنها گلایول است اقاقی نمانده است

شاید که دور از نظرت مانده آسمان

شاید که در فواصل دستت کسی گریست

برخیز تا به شاید دیگر نخورده ای

در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست

ایثار و مهربانی و لطف و گذشت کن

الگو در این زمینه علی مقتدا علی ست

قفلی که دستهای تو را بسته غفلت است

تنها کلید واژه این کار یا علی ست

مانند چشمه باش خودت را فقط نبین

افتاده دور از تب تو جاده از نفس

از خود گذشته باش و ببین زیر پای تو

پایین کوه منظره افتاده از نفس

از سنگ های سرزنش پیش رو نترس

دل را به آستانه دریا شدن ببر

با عشق قلب گمشده خویش را بیاب

دل را به سوی مقصد پیدا شدن ببر

مانند دانه باش بزن ریشه زیر خاک

سر بر در اور از دل سرسبز خوشه ها

تردید بذر آفت این بذل و بخشش است

از شک بترس از علف هرز خوشه ها

وقتی تمام پنجره ها بسته می شوند

کِل می کشند دور تو دیوارها بلند

در کارنامه ای که به دست تو می دهند

فریاد می زنند نمودارها بلند

آن نامه ای که مهر تو خورده ست پای آن

فردا به دست های تو آن نامه می رسد

وقف تو می شوند تمام امیدها

از دوردست لطف امان نامه می رسد

دل را بزن به آبی دریای عاطفه

دل را رها کن از غم وابستگی به غیر

از خود گذشته باش که انسان نمی شود

در راه عافیت طلبی عاقبت بخیر

بگذار زیر سایهٔ طبع بلند تو

سرو فروتنی سحری سر برآورد

بگذار زیر پا دل غرق غرور را

تا شوق آسمانی تو پر درآورد

چشم از نگاه آبی آیینه برندار

آیینه می دهد به تو آینده را نشان

آیینه می دهد به دل سنگی غرور

خورشید مهربانی تابنده را

بگذار تا به بار نشیند نهال وقف

در زیر سایه اش بنشیند مسافری

بگذار تا که میوه لطف و گذشت را

از مهربانی تو بچیند مسافری

بگذار بار خستگی تو سبک شود

بگذار دست پر برود گریه های تو

بردار تا که چشمه شود قلب سنگی ات

بگذار تا نفس بکشد زیر پای تو

بگذار نام وقف بپیچد به پای کوه

این چشمه تا همیشه بجوشد به یاد تو

بگذار سر برآورد از دامنت بهار

همواره خاک تشنه بنوشد به یاد تو⁽¹⁾

میراث جاودان

تقدیم به واقفان؛وارثان مهربانی

علیرضا کاشانی / نفر سوم بخش بزرگسالان / کاشان

دست هایت بدایت سحرست فاتح روشنای صبح پگاه

سینه ات وقف نور وقف،طلوع چشمهایت چراغ تازه راه

چون قلم تکدرخت سبزی باش رسته بر سطرهای بی حاصل

تا برآرد به سایه سارتو را ،«عشق» پاشیده بذر «مهرگیاه»

دست هایت کلید- قفل سترگ- می گشاید دریچه های بزرگ

رو به سویی که پر گل پرده ست گوشه تا گوشه باغ های نگاه

«چشمهٔ باقیات» جاری کن با سرانگشت زندگی سازت

آب و آیینه بر لبت بینند طرح لبخند خاک را،آنگاه

می توانی دوباره بشنوی از عمق تاریخ روشن علوی

چون طنین صدا که پیچیده ست حلقه در حلقه در میانه چاه⁽¹⁾

های !دارایی جهان این ست طرفه مایملک زمان این ست

وقف میراث جاودان این ست قال محبوبنا رسول الله (ص)...⁽²⁾.⁽³⁾

کل داروندار زندگی ام

فاطمه زاهدمقدم / نفر اول بخش نوجوانان / قم

دل او مدت زیادی بود

آرزوی زیارتش را داشت

و برای حیاط و ایوانش

توی گلدان فرش گل می کاشت

کل داروندار زندگی اش

فقط این دار بود و این قالی

با سرانگشت خسته اش می بافت

بهترین نقش و بهترین قالی

با خودش بعد هر گره می گفت

بافتم ،یا علی قبولش کن

دستهایم کبود و بی جان است

شرم دارم ولی قبولش کن

روز موعود هم رسید از راه

پیرزن راهی نجف شده بود

تا رسید اشک چشم او به ضریح

دل بی تاب او تلف شده بود

گفت من آمدم که وقف کنم

چیز ناقابلی برای شما

تا بیفتد به روی قالی من

رد انگشت های پای شما

فرش او پهن شد کنار ضریح

پیرزن هم ضریح را بوسید

کسی انگار از ضریح آمد

روی گلهای فرش دست کشید⁽¹⁾

روزهای بی باران

نرگس نادری / نفر دوم بخش نوجوانان / دشتستان

از شهر آمده ام

در حالی که

هیچ خونی

در رگ روستا

باقی نمانده

در انتهای خیال

قحط سالی

بیداد می کند

لب های کودکان/ تشنه

و دستهای مادران/ پرپینه

هیچ امیدی به هیچ ابری نیست

و زمستان هم

سردرگم روزهای بی باران است

در این برهوت شور

امیدها

به آب انبار پیر/ گره خورده

هر روز/ دست سطلی امیدوار

به آب بوسه می زند

و لبخندی پرمعنی

از گورستان ده

برمی خیزد

پنجشنبه شب

پیرزنی بلندگفت:

«برای شادی روح کربلایی رضا

اجماعا صلوات!» ⁽¹⁾

خانه های قشنگ ما وقف است

به خیّرینی که در روستاها خانه می سازند

سیده ناهید هاشمی / نفر سوم بخش نوجوانان / رودبار

اسمت آبادی است و ویرانی، زیر سقفِ تو خوابها دیده

روستای همیشه بارانی زیر چترِ تو خوب خوابیده

می دوم در حیاط خانهمان، مادرم گریه میکند از شوق

و دعا میکند کسی را که:« عوضش رو خدا بهش می ده»

این اتاق من است یا قصر است؟ خبر روزنامهٔ عصر است:

کفش های مبارکِ خود را سیندرلای قصه پوشیده

جای آن چکه های باران که جای آن گریه فراوان که...

به تو لبخند می زند پدرم ،مادرم هم بلند خندیده

دستهای کریم تو سقف است ،خانه های قشنگِ ما وقف است

تحصیل می باشد گرچه مادربزرگ می گوید معنی وقف را نفهمیده ⁽¹⁾

آوازهای جاودان

به انان که چشمهٔ همیشه جاری وقف را به دیگران ارزانی می دارند

آرزو شیرین زبان - بجنورد

مانند خورشیدی که با خود آسمان داری

دریایی و قلبی بزرگ و بی کران داری

باران مهرت در تمام لحظه ها جاریست

همواره می باری به هرجا تا توان داری

ای فرصت تکثیر لبخند زلال وقف

برشاخسار ماندگاری آشیان داری

خورشید را تقسیم کردی بین ما آری

بی انتهایی، دستهایی مهربان داری

دیگر زمین در حسرت باران نمی ماند

وقتی که از ابر بهاری سایبان داری

تو اتفاقی ساده ای،مانند بارانی

بعد از صدای ،شرجی ات، رنگین کمان داری

دیگر سکوت سفره ها خالی نمی ماند

تا در زلال چشم هایت عطر نان داری

ای وسعت بی انتها، ای مهربان من

در سینه ات ،آوازهایی جاودان داری⁽¹⁾

الهیات و معارف اسلامی می باشند .

لذت باریدن

تقدیم به دستان با سخاوت

هوشنگ دیناروند - شوش

باز کن پنجره را حس بکنی دیدن را

ابر شو، درک کنی لذت باریدن را

چشم ازآیهٔ مغضوب علیهم بردار

باز از حفظ بخوان ،سوره فهمیدن را

مثل خورشید به جان شب بی رحم بتاب

دور کن از سر خود فکر نتابیدن را

هر که از خویش گذر کرده، رسیده به خدا

و نشان داده به او روح پرستیدن را

هر که از مال خودش دل نکند عاشق نیست

وقف کن ،تا بچشی لذت بخشیدن را

آسمانی شو از خاک به معراج درآ

تا تماشا بکنی فصل غزل چیدن را⁽¹⁾

رسم این شهر از قدیم این است

خدابخش صفادل - نیشابور

پدر از خانه می رود بیرون

می رود از بهار سر بزند

با قدم های خسته اش، شاید

عاشقی را دوباره در بزند

در و دیوار خانه را هر روز

با دعاهای خویش گل می زد

بین خود تا خدای خود ،انگار

با هزار اشتیاق پل می زد

خانه مال پدربزرگم بود

همه را وقف این اهالی کرد

دل اندوهناک مردم را

مثل صبح از ملال خالی کرد

پیش از اینها پدربزرگم ،نیز

گر چه هرگز ندیده ام او را

وقف ده کرده بود آن ایام

چند اصله درخت گردو را

روی کاغذ نوشته تا بدهند

میوه اش را به کودکان یتیم

مطمئنم گرفته مزدش را

سال ها پیش ،از خدای رحیم

وقف، در ذهن مردم این شهر

داستانی بلند و شیرین است

تا که نامی بماند از آن ها

رسم این شهر از قدیم این است

قسمتی از قنات را گاهی

-خوانده بودم که در گذشته دور-

وقف در راه خیر می کردند

در خراسان به ویژه نیشابور

آب انبار شهرمان ،هر چند

توی این عصر خالی از آب است

این بنا ،،با تمام کهنگی اش

از همان گنج های کمیاب است

مثل آن دیگ کهنه در مسجد

-در نگاه من آسمانی بود -

دیده بودم به چشم خود آن را

وقف آیین روضه خوانی بود

در همین روستا دو باغ بزرگ

هر دو وقف مسافران بودند

هر کسی می گذشت از این راه

سر این سفره میهمان بودند

دعوت از هر مسافری در شب

یکی از رسم های زیبا بود

در بلندای خانه یا برجی

آتشی تا همیشه بر پا بود ...

میشد ای کاش وقف می کردیم

مثل یک باغ مهربانی را

یا به هم،گاه هدیه می کردیم

عشق، این روح زندگانی را⁽¹⁾

رشته ادبیات فارسی هستند.