مشخصات کتاب

سخنرانی حضرت آیت اللَّه حاج سیّد حسن فقیه امامی «حفظه اللَّه»

ویژه شهادت امام محمّد باقرعلیه السلام

متن سخنرانی

بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

الحَمْدُ لِوَلیِّهِ وَ الشُّکْرُ عَلی نَعْمَائِهِ وَ الصّلوةُ وَ السَّلامُ عَلی سَیِّد اَنْبِیَائِهِ النَّبِیِّ الاُمِیّ العَرَبی المَکّی المَدَنی الاَبْطَحی التَهَامِیّ سَیِّدنَا اَحْمَدْ وَ نَبِیِّنَا أبی القَاسِمِ مُحَمَّد صَلّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم وَ اللَعْنَةُ الدَائِمَةُ الاَبَدیَةِ عَلی أعْدَائِهِمْ وَ مُخَالِفیهِمْ وَ مُعَانِدیهِمْ أجْمَعینَ مِنْ الآنَ الی قِیَامِ یَومِ الدِّینَ رَبِّ أَدْخِلْنی

مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنی مُخْرَجَ صِدْق.

شهادت پنجمین اختر تابناک ولایت و امامت آقا امام محمد باقرعلیه السلام را به ساحت مقدس حضرت ولی عصر -ارواحنا فداه- و همه شیعیان آن بزرگوار تسلیت می گوئیم.

مناسب دیدم در رابطه با حضرت امام باقرعلیه السلام که چه خدماتی داشتند و این بزرگوار برای ما الگو و اسوه ای هستند در این خدماتی که برای شما بیان می کنم.

اولاً نام گذاری این بزرگوار به امام باقر بوسیله پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله بود.

حضرت به جابر بن عبداللَّه رحمه الله فرمودند: تو فرزند مرا درک می کنی که یَبْقُرُ الْعِلْمَ (شکافنده علم است) پس سلام مرا به او برسان.⁽¹⁾

جابر تا زمان امام محمد باقرعلیه السلام زنده ماند و سلام رسول گرامی اسلام را به آن حضرت رسانید.

بَقْر به معنای شکافتن است، مثلاً برای اینکه زمین را بشکافند تا آن نیروهای زیر زمینی را احیاء کنند این را بَقْر می گویند و باقر به معنای شکافنده است حال چه چیزی را می شکافد. پیغمبرصلی الله علیه وآله فرمودند: علم را می شکافد.

این شکافتن علم به چه معنا است؟

مقدمتاً مطلبی را بیان می کنم، از زمان رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله تا برسد به زمان امام باقرعلیه السلام، پیامبر اکرم و ائمه طاهرین علیهم السلام مثل امیر المؤمنین مطلب را می گفتند ولی مردم قدرت تجزیه و تحلیل آن را نداشتند.

یعنی این قدر رشد فکری نداشتند که اصول را گرفته و فروع را از آن استنتاج کنند. ائمه باید اصول را می گفتند و مردم باید فروع را از دل اصول بیرون می آوردند مثل کاری که الآن فقها می کنند. اصول و قواعد کلیّه را از ائمه گرفته اند و خودشان فروع را با اصول تطبیق می دهند و معنای فقه همین است.

هر چه ائمه علیهم السلام در آن زمان می گفتند مردم مثل ضبط صوت آن را ضبط می کردند حافظه آنان بسیار قوی بود. آن خطبه های طولانی و مفصّل امیرالمؤمنین را ضبط می کردند ولی در حدّی نبودند که روی مطالب کار کنند و از آن استفاده های کلان ببرند.

در زمان پیامبرصلی الله علیه وآله آن دو خلیفه نابحق نگذاشتند احادیث پیامبرصلی الله علیه وآله نشر پیدا کند حتی از چیزهائی که مردم می توانستند حفظ کنند جلوگیری کردند که از پیامبرصلی الله علیه وآله

چیزی نقل نشود.

صد سال طول کشید در ظرف این صد سال مردم جرأت نداشتند که بگویند: «قال رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله».

بعد از صد سال که عمر بن عبدالعزیز بر سر کار آمد و دیگر دوران بنی امیّه رو به ضعف و پایان بود سیاست عمر بن عبدالعزیز اقتضا می کرد که مقداری آزادی بدهد و اجازه داد احادیث رسول خدا نقل شود ولی زمانی اجازه داد که دیگر محدّثین مرده بودند و از پیامبر چیزی در دسترس نداشتند.

البته پیروان امیرالمؤمنین در خفا احادیث را حفظ کرده بودند ولی کفایت نمی کرد.

اولین خدمتی که امام باقرعلیه السلام کردند نشر احادیث رسول خدا بود.

از زمان رسول خداصلی الله علیه وآله تا امام باقرعلیه السلام چندین سال

فاصله بود و می بایست روایات سند متصل داشته باشد.

از امام باقرعلیه السلام سوال شد، سند متّصل روایاتی را که شما از رسول خدا نقل می کنید چیست؟

ایشان فرمودند: هر آنچه می گویم از پدرم امام چهارم حضرت سجادعلیه السلام نقل می کنم که در بزرگواری، عصمت، زهد، تقوا، علم و فضیلت ایشان کسی تردیدی نداشت. آنچه ایشان نقل کرده اند از پدرشان امام حسین علیه السلام و آن حضرت از پدرشان مولا امیرالمؤمنین علیه السلام و ایشان از رسول خداصلی الله علیه وآله که این سلسله سند معتبرترین سلسله سند احادیث است.⁽¹⁾و بوسیله امام باقرعلیه السلام که حافظ همه احادیث پیامبر و سنّت رسول خداصلی الله علیه وآله بودند روایات پیامبر اکرم نشر پیدا کرد و مردم توانستند از طریق امام باقرعلیه السلام با سنّت پیامبر اکرم

آشنا شوند و این بزرگترین خدمتی بود که امام باقرعلیه السلام به دین مبین اسلام کردند.

بسیاری از احادیث را حتّی علما و محدثین عامه از امام باقرعلیه السلام نقل کرده اند.

نشر حدیث، حدیث سالم است، نه حدیث انحرافی و تحریف شده.

البته می دانید اهل سنّت چون به سنّت پیامبر دسترسی نداشتند شروع به جعل احادیث کردند. ده هزار، بیست هزار، کمتر یا بیشتر به عنوان فعل ثواب دروغ نقل حدیث کردند.

اگر می خواهید این مطلب را خوب بدانید و باور کنید به کتاب الغدیر مراجعه کنید. مرحوم علامه امینی رحمه الله به

عنوان سلسلة الوضّاعین بحثی دارند.⁽¹⁾

خود سنّی ها نوشته و اقرار کرده اند که جعل احادیث را ثواب می دانستند و چیزهائی را که به ذهنشان خوب می آمد از قول رسول خدا می گفتند تا مردم آن ها را باور و بدان عمل کنند چون اگر استناد به رسول خدا نمی شد مردم زیر بار نمی رفتند به همین علّت بازار جعل حدیث بسیار داغ بود.

اما اگر احادیث معتبر و صحیح را می خواستند هیچ راهی نداشته جز این که به امام باقرعلیه السلام مراجعه کنند.

بَقْر از همین جا است. این چیزهائی که زیر پوشش تقیّه نهفته شده و پنهان بود حضرت پرده ها را عقب زدند و حقایق را برای مردم شکافتند و این اولین خدمت امام

باقرعلیه السلام بود.

حضرت دوّمین خدمت را به فقه کردند یعنی تا زمان امام باقرعلیه السلام این فقهی که امروز مصطلح ما است که مراجع قوانین را می گیرند و مشکلات فروعات را از طریق این قوانین حل می کنند.

برای مثال: از امام می پرسند اقل حمل چقدر است؟ یعنی یک زن چند ماه که بگذرد می تواند وضع حمل کند؟

حضرت می فرمایند: شش ماه. از ایشان دلیل می خواهند. اینجاست که خاصیت فقه معلوم می شود. حضرت دو آیه را کنار هم می گذارند و با استفاده از این دو آیه اقل حمل را شش ماه می دانند.

آیه اول: «وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً»⁽¹⁾

دوران آبستنی زن و شیر دادن او سی ماه است.

آیه دوم: «وَ الْوالِداتُ یُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کامِلَیْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ یُتِمَّ الرَّضاعَة»⁽¹⁾

یعنی کسی که می خواهد شیر کامل بدهد دو سال بایستی شیر دهد.

دو سال بیست و چهار ماه است و حمل و فصال سی ماه می باشد. بیست و چهار ماه را از سی ماه کم می کنیم شش ماه می شود این فقاهت است.⁽²⁾

فقاهت به این صورت نبود. امام باقرعلیه السلام علم فقه را که استنتاج فروع از اصول باشد پایه گذاری کردند.

فقهای عامّه این چیز را نداشتند که بتوانند از آیات قرآن و سنّت پیغمبرصلی الله علیه وآله استفاده کنند ناچار شدند که به آراء خودشان استناد کنند مثل ابی حنفیه و امثال او.

آن ها آنچه را به فکرشان می رسید ملاک قرار می دادند و حکم می کردند. حکم آنان مستند به کتاب و سنّت نبوده و ریشه نداشت.

«وَ مَثَلُ کَلِمَةٍ خَبیثَةٍ کَشَجَرَةٍ خَبیثَةٍ»⁽¹⁾

قرآن کلمه طیّبه را می فرماید. ریشه کلمه طیّبه در زمین