مشخصات کتاب

نام کتاب: سلسله مباحث راه کارهای دوری از گناه (موسیقی)

مؤلف: عزیز الله حیدری

ویراستار: رضا یعقوبی

صفحه آرا: اخوان

ناشر: انتشارات مسجد مقدّس جمکران

تاریخ نشر: زمستان 1387

نوب چاپ: دوم

چاپ: نگارش

تیراژ: 5000 جلد

قیمت: 250 تومان

شابک: 978 - 964 - 973 - 159 - 9

مرکز پخش: انتشارات مسجد مقدّس جمکران فروشگاه بزرگ کتاب واقع در صحن مسجد مقدّس جمکران

تلفن و نمابر: 0251 - 7253340 ، 7253700

قم - صندوق پستی: 617

(حق چاپ مخصوص ناشر است)

به سفارش واحد ارشاد مسجد مقدّس جمکران

خیراندیش دیجیتالی: انجمن مددکاری امام زمان (عج) اصفهان

ویراستار کتاب: خانم آتنا وطن خواه

اشاره

سلسله مباحث راه کارهای دوری از گناه موسیقی

عزیز الله حیدری

بِسْمِ اَللَّهِ اَلرَّحْمَنِ اَلرَّحِیمِ

فهرست

احکام مختصر و مفید موسیقی...7

موسیقی...11

احادیث بیدارگر درباره ی غنا یا موسیقی حرام...13

شناختی مختصر از آثار موسیقی حرام از نظر علم و دانشمندان...15

آثار موسیقی حرام در نگاه دین...19

یک حکایت عبرت آموز...20

پرسش ها و پاسخ ها...21

احکام مختصر و مفید موسیقی

درباره موسیقی گفتگوهای زیادی هست که بحث کارشناسانه وسیع می طلبد. امّا در جمع بندی نهایی توجِّه شما را به معیارهای زیر درباره موسیقی که همگام با فتوای غالب علما و مراجع از جمله امام خمینی رحمه الله علیه می باشد جلب می کنیم.

موسیقی سه نوع است:

موسیقی مطرب یا غنا حرام است و نشانه آن خروج از تعادل و توازن روحی و حتی جسمی است. چون موسیقی های حرام، حتی جسم را بی اراده به حرکت وادار می کند. از نشانه های دیگر آن ابتذال در محتوی (شعر) و فرم آن است و نشانه دیگر

که بسیار کار را آسان می کند مطابق بودن نوع موسیقی با مجالس فساد و خوشگذرانی است که در اصطلاح فقهی لهو و لعب ⁽¹⁾نامیده می شود.

قریب به تمام موسیقی هایی که خواننده های قبل از انقلاب و فراری های خارج از کشور که اکنون تحت عنوان نوارهای مبتذل پخش می شود، از آن نوع است.

در نوع دوم و سوم گرچه منعی نیست، اما تشویق و ترغیبی

هم نداریم، زیرا موسیقی در نوع حلال آن هم پایی محکم برای رسیدن به حق و حقیقت نمی باشد.

پس موسیقی به طور کلّی نفی نمی شود، امّا می توانیم حرکتمان را از جایی دیگر شروع کنیم، یعنی هنگامی که برای صفای روح، عبادات، اعمال صالح، توسّل و نجوای صمیمانه با خدا، موسیقی قرآنی، اُنس با مدح و مراثی ائمه اطهار علیهم السّلام بستر اساسی اعتلای روحی است، دیگر موسیقی، پایی توانا برای رفتن نیست، چنان که وقتی انسان اتومبیل سریع و راحتی برای رسیدن به مقصد دارد؛ از یک خر لنگ استفاده نمی کند. یکی از بهترین و لذت بخش ترین نعمات بهشتی «سماع» (موسیقی) است که از طریق خوانندگان و هم از طریق ابزار موسیقی به گوش جان میهمانان خداوند در بهشت می رسد. ⁽¹⁾روایت ذیل نمونه ای از طرح و ترسیم چنین نعمتی در میان نعمات بهشت می باشد.

عاصم بن حمید از امام صادق علیه السّلام سؤال می کند:

«...فدایت شوم می خواهم از شما سؤال بکنم، اما خجالت می کشم!

حضرت فرمود: بپرس.

عرض کردم: آیا در بهشت «غنا» وجود دارد؟

فرمود: به درستی که در بهشت درختی است که خداوند به بادها امر می کند به آن بوزند، از این درخت اصواتی بلند می شود که خلایق تاکنون به زیبایی آن نشنیده اند.

سپس فرمود: (این نعمت) عوض ترک شنیدن موسیقی های حرامی است که مؤمنین از خوف خداوند در دنیا نموده اند». ⁽¹⁾

یک پرسش و پاسخ:

برخی که موسیقی مبتذل گوش می دهند، می گویند:

ما اصلاً تحت تأثیر قرار نمی گیریم و محتوای این ترانه ها در ما اثری ندارد!

جواب این است که:

اوّلاً) در حرام بودن این نوع موسیقی حالت شخصی معیار

نیست، بلکه نوع افراد و یا همان کلّیت آدم ها مطرح است؛

ثانیاً) حرف این افراد مثل سخن خنده دار آدمی است که می گوید: این که می گویند آدم با سیگار معتاد می شود، اصلاً معنی ندارد، من حدود پنج سال است روزی سه نخ سیگار می کشم و معتاد نشده ام.

این اشخاص متوجه نیستند که کاملاً وابسته شده اند، ولی غافلند. برخی از آمار و گفته های بزرگان را در جزوه موسیقی مؤسسه «در راه حق» بخوانید.

موسیقی

دین جامع و مترقّی اسلام، سهم تمام اعضای انسان را در نظر گرفته؛ بنابراین گوش انسان نیز بهره ای دارد، پس شنیدن صدای خوب و آهنگ حرکت آب و چهچه بلبلان و پرندگان خوش صدا، منعی ندارد.

جالب توجه است که تأمین این نیاز تا بهشت ادامه دارد و امام رضا علیه السّلام می فرماید:

در بهشت درختی است که خدای تعالی بادها را می فرستد تا آن را حرکت دهند، پس از آن آوازی از آن درخت شنیده می شود که

هرگز مثل آن را نشنیده و کسی که از غنا (موسیقی حرام) خودداری نکند، آن را نمی شنود.

در حدیثی دیگر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرموده اند:

آن کس که گوش خود را از غنا پر کند، آواز روحانیان را نخواهد شنید.

پرسیدند: یا رسول الله روحانیان چه کسانی هستند؟

پاسخ فرمود: خوانندگان بهشت.

جالب این است که حضرت داوود علیه السّلام، آقا و بزرگتر خوانندگان بهشت است. ⁽¹⁾

اما بین موسیقی و غنا تفاوت زیادی است.

با شناخت این موضوع، تفاوت و تنوع آن از نظر اسلام، مشخص شده و نوع غنایی آن معلوم می گردد که حرام است. قرآن این نوع موسیقی (غنا) را حرام دانسته و به قول زور (قول باطل) توصیف نموده است. ⁽²⁾، ⁽³⁾

در آیه ای دیگر، غنا با عنوان لهوالحدیث یعنی گویش های غافل کننده، یاد شده است. ⁽¹⁾

احادیث بیدارگر درباره ی غنا یا موسیقی حرام

غنا از چیزهایی است که خداوند به (گوش کننده آن) وعده آتش داده است.

اهل خانه ای که در آن غنا استفاده می شود و نسبت به موسیقی حرام بی اعتنا هستند از سه بلا در امان نیست:

فاجعه (بلای ناگهانی)؛

اجابت نشدن دعاها؛

داخل نشدن فرشتگان در آن خانه.

بعد از این کار، روزی نزد امام صادق علیه السّلام رفتم؛ فرمود:

...ان السَّمعَ وَالبَصَرَ وَ الفُؤادَ کُلُّ اُولَئِکَ کَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً همانا گوش، چشم و قلب، همه مورد پرسش واقع خواهند شد، گوش از آن چه شنیده، چشم از آن چه دیده و قلب به آن چه دل بسته و وابسته است.

امام علیه السّلام فرمود: دروغ گفته است او از غنا سؤال کرد و من جواب دادم، روزی شخصی نزد امام باقر علیه السّلام رفت و از غنا سؤال کرد.

امام علیه السّلام به او گفت: فلانی! اگر خداوند متعال حق را در یک

طرف و باطل را در طرف دیگر قرار دهد، غنا در کدام طرف خواهد بود؟

خودش گفت: در طرف باطل.

امام علیه السّلام فرمود: خودت حکم نمودی. ⁽¹⁾

شناختی مختصر از آثار موسیقی حرام از نظر علم و دانشمندان

بی تردید در موسیقی استعداد مثبت و منفی وجود دارد. امّا موضوع بحث ما طرح معیارهاست، یعنی اگر موسیقی دارای ویژگی غنا و حرمت نبود، جایز است. روشن است که موسیقی با سلسله اعصاب انسان به سرعت وارد عمل می شود و موسیقی با دسی بل و صدای بالا، تأثیرات مخرّبی دارد و می تواند ایجاد عدم تعادل و توازن بین اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک نماید.

برخی از امراضی که کارشناسان در موسیقی تشخیص داده اند

عبارتند از: ⁽¹⁾

خنده؛

تُرشویی؛

افسردگی و غمگینی؛