مشخصات کتاب
سرشناسه : فرهادیان رضا، ۱۳۲۷-
عنوان و نام پدیدآور : هدف از زندگی: مبلغان و مربیان بدانند؟/ رضا فرهادیان.
مشخصات نشر : قم مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۸.
مشخصات ظاهری : ۴۸ ص.
شابک : ۳۵۰۰ ریال ؛ ۵۰۰۰ ریال چاپ دوم 978-964-973-126-1:
یادداشت : چاپ اول: ۱۳۸۷.
یادداشت : چاپ دوم: تابستان ۱۳۸۸.
موضوع : راه و رسم زندگی (اسلام)
شناسه افزوده : مسجد جمکران (قم)
رده بندی کنگره : BP۲۵۸/ف۴۴ھ۴ ۱۳۸۸
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۲
شماره کتابشناسی ملی : ۱۳۰۸۲۴۱
اشاره
هدف از زندگی: مبلغان و مربیان بدانند؟
رضا فرهادیان
سرشناسه : فرهادیان رضا، ۱۳۲۷-
عنوان و نام پدیدآور : هدف از زندگی: مبلغان و مربیان بدانند؟/ رضا فرهادیان.
مشخصات نشر : قم مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۸.
مشخصات ظاهری : ۴۸ ص.
شابک : ۳۵۰۰ ریال ؛ ۵۰۰۰ ریال چاپ دوم 978-964-973-126-1:
یادداشت : چاپ اول: ۱۳۸۷.
یادداشت : چاپ دوم: تابستان ۱۳۸۸.
موضوع : راه و رسم زندگی (اسلام)
شناسه افزوده : مسجد جمکران (قم)
رده بندی کنگره : BP۲۵۸/ف۴۴ھ۴ ۱۳۸۸
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۲
شماره کتابشناسی ملی : ۱۳۰۸۲۴۱
گزارشی از یک واقعه
اشاره
قسمت اول
در شبی از شب های سرد زمستان از محفل یکی از دوستان بیرون آمدم؛ جایی که راهنمایی و نظرات خود را برای آنها بیان کرده بودم. بسیار خوشحال و شادمان وارد خیابان شدم. هیجان مطبوعی در من ایجاد شده بود. آهسته و آرام در خیابان خلوت قدم برمی داشتم. انگار تا آن شب در تمام عمرم این گونه با نشاط و سرمست نشده بودم.
آسمان صاف بود و ماه برآمده بود. انبوه ستارگان در آسمان بی ابر درخشش خاصّی داشت. زمین جامه سفید به تن کرده بود و باد سرد، بی رحمانه بر چهره افروخته و گرم من می وزید. از دور قلّه پوشیده از برف الوند نمایان بود. شاخه های درختانِ از دیوارها سرکشیده، با سایه های خود نقش و نگار و زیبایی سر راه من ایجاد کرده بودند و ذرّات شفاف برف، در پرتو ماه درخشندگی و نشاط شگفت انگیزی داشت. هیچ جنبنده ای دیده نمی شد و صدای خش خش برف در زیر پاهای من، تنها صدایی بود که سکوت با شکوه آن شب مهتابی و فراموش نشدنی را بر هم می زد... .
با خودم فکر می کردم: چقدر خوب است که انسان همیشه در زندگی سرحال و خوشحال باشد؛ به خصوص از ارشاد و تربیت دیگران و از اینکه وجودش برای دیگران مؤثر است. این اندیشه آینده درخشان و روشنی را برایم ترسیم می کرد. در این فکرها بودم که ناگهان صدای وزینی از پشت سر، مرا به خود آورد:
بله! شما سخنرانی خوبی انجام دادی. بله، عالی بود!
از شنیدن این صدای غیر منتظره یکّه خوردم و برگشتم. سیّد با وقاری بود که عبایی قهوه ای بر تن داشت. قدم زنان خودش را به من رساند و پا به پای من به راه افتاد. لبخند نافذی بر لب هایش نقش بسته بود و از پایین به بالا به صورت من نگاه می کرد. چهره ای بشّاش و خوش سیما داشت. سر تا پایِ وجودش به گونه ای شگفت، گرم و نافذ بود. نگاه ها، حالت گونه ها و ریش پُر پُشتش طراوت خاصّی به صورت او داده بود. با قامت بلند و لبخند شیرینش مرا مات و مبهوت کرده بود. با صدای بلند گفت:
آقای ...
آرام و با اطمینان حرکت می کرد؛ گویی زمین، زیر پای او در حرکت است. در هنگام سخنرانی او را ندیده بودم؛ از این رو از
شنیدن صدای او متعجّب شده بودم؛ این سیّد که بود؟ از کجا پیدایش شده بود؟ پرسیدم:
شما هم گوش می دادید؟
بله لذّت هم بردم.
با صدای رسایی صحبت می کرد. لب های نازکی داشت و لبخند از لب های او محو نمی شد. اثر نامطبوعی در روح من به وجود آمد؛ احساس می کردم در پشت آن سخن، فکر انتقاد آمیزی نهفته است؛ امّا به قدری سرحال و خوش برخورد بود که مشکل می توانستم این فکر را در سرم ادامه دهم. دوش به دوش هم راه می رفتیم و من منتظر بودم ببینم چه می گوید. در دل امیدوار بودم که بر شیرینی و لذّتی که از سخنرانی خود داشتم، بیفزاید؛ انسان تشنه تعریف و تمجید است، ولی زمان به ندرت از روی مهر به انسان تبسّم می کند.
همراه من پرسید:
راستی خوب است که انسان خود را استثنایی و برتر از دیگران بداند، این طور نیست؟
در سؤال او چیز مخصوصی حس نکردم و شتابزده با او موافقت کردم. او دستش را بالا آورد و ریشش را گرفت و خنده با معنایی کرد. از خنده او آزرده شدم و به سردی گفتم:
شما خیلی خوش برخورد هستید!
تبسّم کنان، با حرکت سر حرف مرا تأیید کرد و گفت:
بله، امیدوارم این چنین باشد و البته خیلی هم کنجکاو! همیشه می خواهم بفهمم و از اصل هر چیزی سر دربیاورم و آن را برای دیگران آشکار کنم. این کوشش دائمی من است. همین است که به من جرأت می دهد حقیقت را برای همه روشن کنم. به همین دلیل هم می خواهم بدانم این احساس موفقیّت به چه قیمتی برای شما تمام شده است! نگاهی به او انداختم و با بی میلی گفتم:
تقریباً به بهای یک هفته کار ... شاید هم کمی بیشتر... .
او به سرعت حرف مرا پی گرفت و گفت:
آها، قدری زحمت و بعد هم اندکی تجربه در کار و زندگی که همیشه ارزش بالایی ندارد، ولی چندان بی ارزش هم نیست؛ چون شما با این بها این فیض را می برید که ده ها نفر با شنیدن سخنان شما با فکرتان آشنا می شوند و مطالبی یاد می گیرند. بعداً هم امیدهایی پیدا می شود که شاید با مُرور زمان... وقتی هم که شما بمیرید، نوشته های شما را مردم می خوانند؛ ولی شما در مقابل این همه انتظارات و وقتی که از ما گرفتید، بیشتر می توانستید مطلب بدهید. قبول ندارید؟
لبخند بامعنایی کرد و با چشمان سیاه و نافذش نگاهی بر چهره من انداخت. من هم سراپای او را نگاه کردم و با کمی رنجش و ناراحتی پرسیدم:
ببخشید، اجازه می فرمایید سؤال کنم که افتخار صحبت کردن با چه کسی را دارم؟
من کی هستم؟ حدس نمی زنید؟ برای شما چه فرقی می کند. مگر در نظر شما دانستن اسم شخص، مهم تر از چیزی است که او به شما می گوید؟
البته نه، ولی با این وصف خیلی عجیب است!
هم صحبتی من با خونسردی بازوی مرا گرفت و در حالی که هنوز تبسّمی بر لب داشت شروع به صحبت کرد:
خوب، عجیب باشد! معلوم نیست که چرا انسان به خودش اجازه نمی دهد گاهی از حدود آداب و تشریفات ظاهری و اقبال عمومی و سطحی مردم پا را فراتر بگذارد؟ ... اگر موافقید کمی صادقانه صحبت کنیم؟ فرض کنید من شنونده همیشگی صحبت های شما باشم و یا خواننده مقالات و کتاب های شما؛ خواننده و شنونده ای کنجکاو که می خواهد بداند انسان به چه انگیزه ای دوست دارد یافته های خود را برای دیگران هم بیان کند و بنویسد؟ آیا فکر می کند چگونه به عمل
می پیوندد و در زندگی انسان پیاده می شود؟ مثلاً همین گفتار شما و نوشته شما! بیایید کمی صریح تر با هم صحبت کنیم!
گفتم: اوه بفرمایید. خواهش می کنم! من هم بدم نمی آید. این طور برخوردها و گفت و گوها خیلی برای من مطبوع است ... هر روز که چنین موقعیّتی پیش نمی آید.
امّا من واقعیّت را به او نمی گفتم؛ زیرا این حرف ها برای من ناخوشایند می نمود. فکر می کردم: او از جان من چه می خواهد؟ اصلاً چرا به خود اجازه می دهد کارها و صحبت های مرا تجزیه و تحلیل کند؟ و من چگونه این برخورد خیابانی و گفت و گو با فردی ناشناس را به دیده نوعی مباحثه بنگرم؟ با این همه با تأنّی در کنار او راه می رفتم و سعی می کردم قیافه ای خوش و برخوردی خوب به او نشان دهم و یادم هست که به زحمت موفق می شدم؛ ولی روی هم رفته هنوز حالت جسورانه ای داشتم و نمی خواستم با امتناع از حرف زدن، آن شخص محترم را که با من همراه شده بود، از خود برنجانم، ولی تصمیم گرفتم مواظب خودم باشم.
نور ماه از پشت سر می تابید و سایه های ما را به سَمْت کوه الوند در زیر پاهایمان در هم می آمیخت؛ گویا لکّه تیره ای در جلوی ما روی برف می خزید. من به این لکّه خزنده خیره شده
بودم و احساس می کردم افق روشنی که همانند این سایه ها جلوتر از من است و نمی شود به آن رسید، در درون من به وجود می آید. او اندکی سکوت کرد؛ سپس با بزرگواری تمام و با لحنی آرام و مطمئن که بر افکار خود مسلّط بود، ادامه داد:
در زندگی هیچ چیز مهم تر و کنجکاوانه تر از انگیزه فعالیّت انسانی نیست. این طور نیست؟
سرم را به علامت تأیید تکان دادم.
موافق هستید! پس بیایید صادقانه و صریح با هم صحبت کنیم. حالا که جوان هستید، فرصت صادقانه اندیشیدن را از دست ندهید! ...
به خودم گفتم: چه آدم عجیبی است! چگونه افکار مرا می خواند؟! به حرف های او علاقه مند شده بودم و در حالی که خنده تلخی بر لب داشتم، پرسیدم:
ولی از «چه» صحبت کنیم؟
او چشمانش را ریز کرد و نگاه دقیقی به من انداخت و با لحن ساده و خودمانی یک دوست قدیمی بانگ زد:
درباره انگیزه عمل و کیفیت کار!
بفرمایید! هر چند فکر می کنم الان دیگر دیر شده است.
اوه! نه، برای شما هنوز دیر نشده است!
از حرف های او متعجّب شدم و ایستادم. از آهنگ کلماتش اعتماد شدید و از لحن گفتارش آثار متانت و ژرف نگری مشهود بود. خواستم از او چیزی بپرسم، ولی او دست مرا گرفت و در حالی که به آهستگی و با اصرار به طرف جلو می کشید، گفت:
شما در کارها و تصمیمات و برنامه های خود چقدر به انگیزه و نیّت آن اهمیّت می دهید؟
سپس رو کرد به من و گفت:
نایستید! زیرا من و شما راه خوبی را داریم طی می کنیم ... مقدّمه بس است! بگویید ببینم هدف و منظور از فعالیّت ها و درس و بحث ها و گفتارها و نوشته های شما چیست؟ شما که مدّعی خدمتگزاری خالصانه برای مردم هستید، قطعاً باید این را بدانید!
از فرط تعجّب و حیرت، عنان اختیار از دستم در رفته بود؛ این سیّد از من چه می خواهد؟ او کیست؟ گفتم:
گوش کنید، قبول بفرمایید! اینکه برای همه معلوم است ... .
گفت: این مسئله مهمّی است و نباید سطحی از آن گذشت. باور کنید! آخر در این عالم هیچ چیزی بی حساب و کتاب صورت نمی گیرد. همه چیز پایه و اساس صحیح دارد، حتی
نفس هایی که من و شما می کشیم. تندتر برویم، ولی نه به پیش بلکه به ژرفا ...
بی چون و چرا او آدم عجیب و جالبی بود؛ امّا با همه بزرگواری اش کم کم داشت مرا عصبانی می کرد. دوباره با بی صبری به جلو حرکت کردم و او به آرامی و با وقار تمام به دنبال من راه افتاد و گفت:
مقصود شما را می فهمم: تعریف هدف و انگیزه در عین سادگی و روشنی دشوار به نظر می رسد؛ به ویژه برای کسی که بخواهد در هر کاری ریز شود و به عمق آن بیندیشد و هر روز کارهای روزمرّه خود را ارزیابی و تحلیل کند؛ ولی سعی می کنم من این کار را انجام دهم ... .
آهی کشید و لبخند زنان نگاهی به صورت من انداخت و ادامه داد: اگر بگویم تشخیص هدف و انگیزه کارها به انسان کمک می کند تا خود را خوب بشناسد و ایمان خویش را باز یابد؛ رفتار، کردار و گفتار خود را خالص نماید و مبارزه با هوای نفس و پستی ها را در وجود خود پایدار سازد و بتواند میل به نیکی و پاکی، صداقت و عشق به حق را در خویش بیدار نماید و کاری کند که عمل، گفتار و نوشتار او در دل ها عمق و تأثیر بیشتری یابد، آیا قبول خواهی کرد؟
نیّت پاک باعث می شود که فرد حیات خود را در محضر ربوبی از عشق و زیبایی ملهم سازد؛ البته این از نگرش من سرچشمه می گیرد؛ زیرا من معتقدم همه افکار و اعمال و نیّت ها و انگیزه ها در نظر انسان آشکار است و اگر ما همواره وجود خویش را در محضر خدا حاضر و ناظر ببینیم و تنها از او یاری بجوییم و تنها او را وجهه همت خویش قرار دهیم، به سوی حیات طیّبه حرکت کرده ایم. این امر سبب می شود در هر فکر و کاری که انسان در زندگی انجام می دهد، فقط او را در نظر بگیرد و ارتقای روحی پیدا کند و خود را به مبدأ اعلا نزدیک تر نماید و به حیات خویش جان تازه ای ببخشدو در مسیر سعادت جاودان قرار گیرد ... بگو ببینم آیا با من هم عقیده هستید؟
بله، تَصدیق می کنم! تقریباً همین طور است؛ ولی معمولاً مردم تصور می کنند هر چه حجم کارها و فعالیّت ها بیش تر باشد، انسان خدوم تر و به مبدأ عالم نزدیک تر است.
البته تفکّر، وظیفه انسان هدفمند است که باید نیّت و هدف خود را در کارها و تصمیمات خالص کند. شخصیّت انسان نباید تحت تأثیر ظواهر و اظهار نظرهای سطحی مردم قرار گیرد. نباید اقبال عمومی مردم او را بفریبد، بلکه همواره بداند