مشخصات کتاب
عنوان و نام پدیدآور : ناپیدا ولی با ما: آشنایی با حضرت مهدی ویژه دانش آموزان/ واحد تحقیقات مسجد مقدس جمکران
مشخصات نشر : قم مسجد مقدس صاحب الزمان (جمکران ۱۳۸۴.)
مشخصات ظاهری : ۷۰ ص ۹/۵×۱۹ س م.
فروست : آشنائی با امام زمان ع ۱۳.
شابک : ۲۵۰۰ریال 964-6705-02-2 : ؛ ۱۰۰۰۰ ریال (چاپ دوم) ؛ ۲۰۰۰ ریال (چاپ سوم) ؛ ۳۰۰۰ ریال (چاپ ششم)
وضعیت فهرست نویسی : فاپا (چاپ پنجم)
یادداشت : چاپ دوم ۱۳۷۸.
یادداشت : چاپ سوم ۱۳۸۲.
یادداشت : چاپ پنجم.
یادداشت : چاپ ششم:تابستان ۱۳۸۵.
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس موضوع : محمدبن حسن عج ، امام دوازدهم ۲۵۵ق -
موضوع : مهدویت
شناسه افزوده : مسجد جمکران واحد تحقیقات رده بندی کنگره : BP۲۲۴/۴/ن ۲
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۴۶۲
شماره کتابشناسی ملی : م ۷۷-۴۲۱۰
اشاره
ناپیدا ولی با ما: آشنایی با حضرت مهدی ویژه دانش آموزان
واحد تحقیقات مسجد مقدس جمکران
فهرست مطالب
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
پیشگفتار
«یا صاحب الزّمان ادرکنا»
آشنایی با امام زمان علیه السلام، بهترین وسیله و مطمئن ترین راه برای رسیدن به شناخت خدا است. «هرکس خدا را بخواهد، از شما آغاز می کند، و هرکس او را یگانه شمارد، تنها سخنان شما را بپذیرد؛ و هرکس آهنگ او داشته باشد، رو به شما آورد».(1)
آشنایی با امام زمان علیه السلام؛ مقدمّه دوست داشتن او و دوست داشتن او، مقدمه ای برای دوست داشتن خدا است.
«هرکس شما را دوست بدارد خدا را دوست داشته است».(2)
آشنایی با امام زمان علیه السلام؛ راهی برای رهایی از قید و بند جاهلیّت است. با شناخت امام زمان علیه السلام دین را، قرآن را و همه معارف الهی را می توان شناخت؛ در حالی که بدون شناسایی او، شناخت دین، فهم قرآن و درک معارف عقیم می ماند
و نجات از جاهلیّت میسّر نیست.
پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:
«هرکس بمیرد و امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ زمان جاهلیّت مرده است».(1)
آشنایی با امام زمان علیه السلام؛ دست آویزی استوار برای دست یابی به هدایت و نجات از ضلالت و گمراهی است.
«خدایا! حجّت خویش را به من بشناسان، که اگر تو حجّت خود را به من نشناسانی، از دینم گمراه خواهم شد».(2)
بدون شناخت امام زمان علیه السلام، شناخت سیرت و راه او ممکن نیست، و بدون شناخت سیره و طریقه او، شناخت شریعت میسّر نیست. و بدون شناخت شریعت، دست یابی به سعادت دنیا و آخرت محال خواهد بود.
امام زمان علیه السلام را باید شناخت، با آرمان ها و اهداف او آشنا شد، و برای یاری او آماده گشت؛
زیرا او تنها امام حاضر و ناظر بشریّت است. او تنها باقی مانده خدا در زمین، و گوهر پاک زاده پیامبران علیهم السلام، و یگانه بازمانده نسل پیشوایان معصوم علیهم السلام است.
زندگانی شگفت او، غیبت پر رمز و راز او، طول عمر معجزه آمیز او، و ظهور نورانی و حیات آفرین او، همگی زمینه ساز استثنایی ترین و پربارترین فصل تاریخ انسان ها بلکه والاترین و مهم ترین فراز تاریخ آفرینش؛ یعنی «حاکمیّت توحید در سراسر گیتی» است. به امید آن روز!
«میلاد نور»
در جوّ هراس ناک شهر سامرّا، و دور از چشم جاسوسان و گماشتگان حکومت جور عبّاسی، آخرین خورشید آسمان ولایت در سحرگاه روز جمعه پانزدهم شعبان سال 255 هجری قمری، در خانه کوچک امام حسن عسکری علیه السلام طلوع کرد.(1)
او در اولین لحظات ولادت به یگانگی خدا و نبوّت پیامبرصلی الله علیه وآله شهادت داد و در هفتمین روز در آغوش پدر بزرگوارش آیه شریفه قرآن را قرائت نمود:
«وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ».(2)
او را بر حسب وصیّت پیامبرصلی الله علیه وآله و مطابق احادیث بشارت آسا، «محمّد» نام نهادند، تا نه فقط با سیمای زیبایش - که بیش ترین شباهت را به رسول اللَّه صلی الله علیه وآله داشت - بلکه با نام ومرامش نیز یاد
آور آن آخرین پیامبر بزرگ الهی باشد و آینه تمام نمای جدّش خاتم انبیاصلی الله علیه وآله گردد. کنیه اش را نیز به همین مناسبت «ابوالقاسم» نهادند؛ اگر چه به مناسبت های دیگر کنیه های ابوجعفر، ابوعبداللَّه و ابوصالح نیز به آن افزوده شد.
مهدی، قائم، منتظر، صاحب العصر، صاحب الامر، صاحب الزّمان، بقیة اللَّه، حجت اللَّه، منصور، خلف صالح، موعود، از مشهورترین القابی هستند که در کتب حدیث و دعا و کتب تاریخی در مورد امام زمان علیه السلام به آن ها تصریح شده است.
«فضیلت پدر»
حضرت ابو محمد امام حسن عسکری علیه السلام که در طی دو دهه عمر شریف خویش، جز مرارت و سختی ندیده و در مبارزه پیدا و پنهان علیه حکومت جابرانه عبّاسیان، همواره گرفتار حبس و مراقبت شدید آنان بوده است، در بیست و سوّمین سال عمر با برکت خود، با مشاهده ولادت اولین و آخرین فرزند خویش، شادمان از انجام وعده قطعی خداوند، خطاب به اصحاب فرمود:
«ستم گران پنداشتند که می توانند مرا بکشند، تا این نسل منقطع گردد! آنان قدرت خدا را چگونه یافتند».(1)
با ولادت حضرت مهدی علیه السلام یکی از حسّاس ترین و پرتحرّک ترین بخش های امامت حضرت امام حسن عسکری علیه السلام آغاز شد، آن بزرگوار علیرغم همه فشارهای حکومت و مراقبت های مأموران، با زیرکانه ترین اسلوب ها و بهره گیری از امین ترین اصحاب خویش به شکل های مختلف کوشید تا همه شیعیان
1) 7. بحارالانوار، ج 51، ص 4.
و موالیان اهل بیت علیهم السلام را از ولادت قائم آل محمدعلیه السلام با خبر سازد و به مناسبت های گوناگون آنان را با چهره امام پس از خویش آشنا گرداند.(1)
1) 8. اسلوب معرفی ولادت و امامت دوازدهمین پیشوای شیعه آن چنان دقیق و همه گیر طرح ریزی شده بود که حتّی مخالفان هم قادر به انکار آن نمی باشند. در کتاب شریف منتخب الاثر، ص 322 - 341، نام 65 نفر از مؤلفان و دانشمندان اهل سنّت ذکر شده که در کتاب های خود به آن اعتراف دارند.
«کرامت مادر»
بزرگ زاده ای از نسل دو تن از بزرگ ترین شخصیت های اجتماعی - مذهبی رومیان، میلکه، دختر «یشوعا» فرزند قیصر روم، که مادرش نیز از فرزندان حضرت شمعون، وصی حضرت عیسی مسیح علیه السلام بود، افتخار مادری حضرت مهدی علیه السلام را یافت.
او به دنبال ماجرایی شگفت که باعث به هم خوردن مراسم ازدواجش با یکی از بزرگ زادگان قیصر شد، پیامبرصلی الله علیه وآله را در خواب دید و به پذیرش اسلام افتخار یافت و در جریان یکی از جنگ ها خود را در زمره اسیر شدگان رومی به مرکز حکومت عباسیان (بغداد) رسانید و در آنجا به امر «امام هادی علیه السلام» توسط «بشر بن سلیمان» خریداری شد و در خانه آن امام بزرگوار به همسری امام حسن عسکری علیه السلام درآمد.
او را به نام های «نرجس»، «سوسن»، «ریحانه» و «صیقل» ذکر کرده اند.(1)عفّت، ایمان، طهارت، نیکویی اخلاق و رفتار او به اندازه ای بود که «حکیمه خاتون» که خود فرزند امام و خواهر امام
1) 9. منتخب الاثر، ص 320.
و عمّه امام بود، در تکریم و بزرگداشت او می کوشید و حضرت امام هادی علیه السلام همواره از او به نیکی یاد می فرمود.
پیش از این ها نیز امیرالمؤمنین علیه السلام و امام صادق و امام محمد تقی علیهما السلام، از ا و با عنوان های خِیَرَةُ الأِماء (برگزیده از کنیزان) و سیّدة الأِماء (سرور کنیزان) یاد نموده بودند.
در مدّت حمل، هیچ اثری بر مادر امام زمان علیه السلام پدیدار نبود و فقط در آخرین شب بود که امام حسن عسکری علیه السلام از حضرت حکیمه درخواست کردند که:
«ای عمّه! امشب افطار را پیش ما قرار بده؛ زیرا خدای عزّوجلّ امشب تو را به ولادت ولیّ و حجّت خویش شادمان خواهد ساخت».(1)
1) 10. همان، ص 323. مادر امام زمان علیه السلام در سال 258 ه.ق درگذشت.
«آغاز امامت»
زمانی که یازدهمین پیشوای معصوم مسلمانان به زهر جفای معتمد، خلیفه ستمگر عبّاسیان، در سنّ بیست و هشت سالگی به شهادت رسید، حضرت مهدی علیه السلام کودکی پنج ساله بود.(1)
آغاز امامت حضرت مهدی علیه السلام در خردسالی با توجّه به اعجاز الهی و قدرت خدادادی اعجاب برانگیزی که در وجود هر امام معصوم به ودیعت نهاده شده، امری شگفت و قابل تردید نیست.
به ویژه که در تاریخ نمونه هایی بارز از این قبیل تکرار شده و مورد قبول و تصدیق همگان است. آن چنان که قرآن کریم درباره حضرت یحیی علیه السلام می فرماید:
«وَآتَیْناهُ الْحُکْمَ صَبِیّاً»؛(2)
«ما در کودکی او را به نبوّت و حاکمیت رساندیم».
و درباره حضرت عیسی علیه السلام حکایت سخن گفتن او را در گهواره نقل می فرماید:
«قالَ اِنِّی عَبْدُ اللَّه آتانِیَ الْکِتابَ وَجَعَلَنِی نَبِیّاً»؛(1)
«گفت: من بنده خدا هستم و او به من کتاب عنایت کرده و مرا پیامبر قرار داده است.»
1) 13. سوره مریم 19.، آیه 30.
«غیبت صغری»
همان دلایلی که باعث شد ولادت امام زمان علیه السلام از دشمنان و مخالفان مخفی بماند، سبب غیبت او نیز گشت.
امام زمان علیه السلام را در روایات به حضرت موسی علیه السلام تشبیه کرده اند(1)که فرعونیان به انگیزه از بین بردن او همه زنان حامله و همه شیرخوارگان آن دوران را مورد هجوم قرار دادند و همه پسران نوزاد را از دم تیغ گذراندند.
عبّاسیان برای حفظ پایه های حکومت غاصبانه خویش و جلوگیری از پدید آمدن آخرین وصی پیامبرصلی الله علیه وآله که از بین برنده همه ستمگران و جبّاران معرفی شده بود، برای هر جنایتی آمادگی داشتند.
در سال 260 ه ق که حضرت مهدی علیه السلام از حجره بیرون آمد و عموی خود «جعفر کذّاب» را به کنار زد و بر جنازه پدر بزرگوارش نماز خواند(2)و با این عمل آغاز امامت خویش را اعلام فرمود،
عوامل حکومت عبّاسی به فکر دسیسه افتادند و به شهادت او کمر بستند.
خداوند متعال آخرین حجّت خویش را با قدرت مطلقه خود از همان آغاز امامت، در پس پرده غیبت قرار داد تا او را از توطئه های دشمنان در امان بدارد و از کشته شدن او جلوگیری به عمل آورد.
«یُرِیدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ».(1)
«می خواهند نور خدا را با دهان هایشان خاموش کنند؛ در حالی که خداوند نور خویش را کامل خواهد ساخت، اگر چه برای کافران ناخوشایند باشد.»
1) 16. سوره صف 61.، آیه 8.
«داستان ساختگی سرداب»
در سامرا، در جوار بارگاه مقدس امام هادی و امام حسن عسکری علیهما السلام سردابی هست که به عنوان محل برگزاری نماز توسط سه امام بزرگوار ما حضرت امام هادی و امام حسن عسکری و امام زمان علیهم السلام مورد احترام است. اما متأسفانه برخی نویسندگان و تاریخ نگاران اهل سنّت، داستانی ساختگی را مبنی بر غایب شدن امام زمان علیه السلام در سرداب در نوشته های خویش آورده و با متّهم ساختن شیعیان به انتظار خروج امام زمان علیه السلام از سرداب، آن را مسخره کرده و شیعه را مورد انتقاد قرار داده اند.(1)
در پاسخ به این بی احترامی ها، دانشمندان شیعه هم با تحقیق و استدلال، نحوه تلقی آنان را انکار کرده اند. در این جا به جواب مرحوم علامه امینی اکتفا می کنیم که در «الغدیر» فرموده است:
«... و تهمت سرداب، تهمتی زشت تر است،... شیعه اصلاً اعتقاد ندارد که امام علیه السلام در سرداب غیبت کرده است.
1) 17. برخی از این مغرضان، سویدی، ابن حجرْ، ابن تیمیه و عبداللَّه فصیمی هستند، به کتاب، حیاة الامام المهدی علیه السلام، قرشی مراجعه شود.
و نه آن ها بوده اند که او را غایب گردانیده اند و نه آن امام معصوم علیه السلام از سرداب ظهور خواهد کرد، بلکه اعتقاد شیعه به مدد روایات بر آن است که او از مکه معظمه و برابر کعبه ظهور خواهد کرد، و هیچ کس به سرداب قائل نیست... و ای کاش سازندگان قصّه سرداب در این دروغ فاحش همگی بر یک رأی می بودند تا نشانه های ساختگی بودن آن رسوایشان نمی ساخت، و چنین نبود که یکی از آن ها سرداب را در حلّه و دیگری در بغداد و آن دیگر در سامرا بداند و برخی هم از آن اظهار بی اطّلاعی کنند.(1)
1) 18. الغدیر، جلد 3، صفحه 309.
«نایبان خاص»
اشاره
غیبت صغری تا سال 329 هجری قمری طول کشید.(1)در مدت 69 سال، اگر چه حضرت مهدی علیه السلام از دید کلیّه دشمنان مخفی بودند، لکن تعداد چهار نفر از یاران و اصحاب خاص ایشان، با او در ارتباط همیشگی بودند و سؤالات و مشکلات مردم را به حضور حضرت عرضه داشته و پاسخ آن بزرگوار را به مردم می رساندند. که نایبان خاص ایشان عبارت بودند از:
1 - عثمان بن سعید عمروی
وی از یازده سالگی در خدمت امام هادی علیه السلام به سر می برد و بعدها با تظاهر به روغن فروشی در اوج خفقان حکومت متوکّل و سایر حاکمان جور عبّاسی بیش ترین نقش را در انتقال معارف به شیعیان بر عهده گرفت. او که از وکلا و نوّاب دو امام پیشین بود، به عنوان اوّلین نایب خاصّ حضرت مهدی علیه السلام معرفی شد. او در سال 300 هجری قمری درگذشت و در بغداد مدفون شد.(2)
2 - محمّد بن عثمان عمروی
وی پس از فوت پدر، افتخار نیابت خاص از امام زمان علیه السلام را یافت. او که چندین کتاب در فقه و حدیث نگاشته است، چندین بار مورد تأیید خاص قرار گرفت و حضرت مهدی علیه السلام درباره اش فرمود:
«إِنَّهُ ثِقَتِی وَکِتابُهُ کِتابی»(1)
«او مورد اطمینان من است و نوشته او نوشته من است.»
او در آخر جمادی الاول سال 305 هجری قمری درگذشت.
3 - حسین بن روح نوبختی
محمّد بن عثمان، چندی قبل از فوت خویش، به امر امام علیه السلام او را به سفارت و نیابت معرفی نمود. او از بزرگان اهل علم و مشهور به فضیلت و تقوا بود.
مناظراتی که از او نقل شده است، دلالت بر قدرت روحی و کثرت دانش او دارد. وی چنان با اراده و با استقامت بود که یکی از دانشمندان معاصرش درباره اش گفت:
1) 21. تنقیح المقال، ج 3، ص 149.