مشخصات کتاب

سرشناسه : وردانی صالح

Wardani، Salih

عنوان و نام پدیدآور : فریب: کنکاشی در اسلام پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم و اسلام سیاست بازان/ نویسنده صالح الوردانی؛

ترجمه: محمدجواد مهری.

مشخصات نشر : قم بنیاد معارف اسلامی 1375.

مشخصات ظاهری : 361 ص .

فروست : مرکز نشر بنیاد معارف اسلامی 74.

شابک : 6000 ریال ؛ 350000 ریال: چاپ دوم-988-7777-964-978 :

یادداشت : چاپ دوم: بهار 1389.

یادداشت : عنوان روی جلد: فریب: کاوشی در اسلام پیامبر و اسلام سیاست بازان.

یادداشت : کتابنامه.

عنوان روی جلد : فریب: کاوشی در اسلام پیامبر و اسلام سیاست بازان.

موضوع : شیعه -- عقاید

موضوع : شیعه -- دفاعیه ها و ردیه ها

شناسه افزوده : مهری محمدجواد، 1326 -، مترجم

شناسه افزوده : بنیاد معارف اسلامی

رده بندی کنگره : BP212/5/و4ف 4 1375

رده بندی دیویی : 297/417

شماره کتابشناسی ملی : م 76-7262

کلیه حقوق برای ناشر محفوظ است

قم تلفن 7732009 - 09127688298 - نمابر 763701 ص.پ 768 /37185

www.maaref islami.com

E-mail:info@maaref islami.COM

نویسنده بزرگ مصری : صالح الوردانی

فریب

کنکاشی در اسلام پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و اسلام سیاست بازان

ترجمه سید محمد جواد مُهری

مقدمة مترجم

بسم الله الرحمن الرحیم

آقای دکتر تیجانی را که بیشتر کتابهایش را به فارسی برگردانده ام - از نزدیک دیده بودم و زندگینامه اش را همزمان با ترجمه کتابش (آنگاه هدایت شدم) از زبان خودش شنیده بودم؛ ولی آقای صالح الوردانی ، نویسنده محترم کتاب حاضر را نه دیده و نه هیچ آشنائی با شخص ایشان دارم. من ایشان را فقط از لابلای گفته هایش در میان کتابهای گوناگونش که در زمینه پیروی از خط ولایت راستین ، نگاشته و منتشر شده ، می شناسم.

او هم مانند هزاران انسان پاکی است که در جستجوی حقیقت، روزهای هفته ها ، ماه ها و سال ها را گذراند و با افراد گوناگون وعقیده ها وایسم ها و ایدئولوژی ها و گروه ها آشنا شد ، تا اینکه سرانجام راه را از آگاهان بپرسید و همراه با راستگویان شد و از اهل سنت واقعی گردید.

او به فضل ولطف الهی ، صراط مستقیم را از میان ده ها راه انحرافی بازیافت و بی درنگ در آن گام گذاشت . او که حتی در زندان ها نیز پی گمشده اش می گشت. آن را پیدا کرد و همچون دیگر پیروان ولایت ، به عروة الوثقی پیوست و در پیشگاه قرآن و عترت زانو زد تا دیگر هرگز گمراه نشود.

نویسنده کتاب که قطعا از قلبی بیدار ووجدانی پاک برخوردار است ، سخن دلربای رسول خدا صلی الله علیه و آله را به روایت ابو بکر شنید که می فرماید «لا یجوز احد الصراط إلا من کتب له علی الجواز»⁽¹⁾هیچ کس از پل صراط عبور نمی کند جز کسی که از علی علیه السلام گذرنامه گرفته باشد.

آری ، به بهشت برین راه نمی یابد کسی که بدون گذرنامه باشد .

شاید در این دنیا بتواند به صورت قاچاق ، از کشوری به کشوری

مسافرت کند ولی در آنجا که واحد قهار ، ملک الملوک وحاکم مطلق است، باید گذرنامه معتبر با مهر و امضای علی داشته باشد وگر نه، به جهنم - والعیاذ بالله - باید برود.

هیچ فکر کرده اید که علی علیه السلام چه گذرنامه ای را صادر می کند ؟ این گذرنامه مخصوص پیروان حقیقی علی است که راه او را دنبال کردند ؛ و این راه را رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم - به امر پروردگار - در حجة الوداع و در سرزمین «غدیر خم» به مردم آموخت و برای آنان با صدای بلند بیان کرد که : «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» وتا آن روز رسالت حضرتش کامل نشده بود «وان لم تفعل فما بلغت رسالته».

صالح الوردانی که می داند زندگی واقعی آنجا است «وان الدار الآخرة لهی الحیوان» دنبال گذرنامه اش رفت و سرانجام آن را در خانه اهل بیت یافت . تو هم ای خواننده عزیز ، اگر تاکنون این گذرنامه را دریافت نکرده ای ، هر چه زودتر ، تا دیر نشده است، آن را برای خود وخانواده ات از دست علی علیه السلام بگیر وگرنه جز خسران وزیان چیزی در انتظارت نیست «خسر الدنیا والآخرة ذلک هو الخسران المبین».| سخن برای گفتن بسیار است ولی در این پیشتگفتار کوتاه ، چاره ای جز لب فرو بستن ندارم و بقیه سخن را به استاد صالح الوردانی می سپارم که بی گمان شما را خشنود خواهد کرد، فقط برای اینکه از دریای بیکران اهل بیت علیهم السلام ، جامی بردارم ، حدیثی را از مسند احمد بن حنبل که جز معتبر ترین و مهمترین کتابهای اهل سنت است یاد آور می شوم، شاید به خواست خداوند نشر این حدیث ، وسیله ای باشد که مقداری از بار سنگین گناهانم را بکاهد ، آمین رب العالمین .

احمد بن حنبل در مسندش از عمرو بن میمون نقل می کند که گفت :

من در کنار ابن عباس نشسته بودم که نه نفر نزد وی آمدند و گفتند : ای ابن عباس ! یا با ما برخیز و یا اینان که در محضرت نشسته اند، مجلس را

خلوت کنند . ابن عباس ، که در آن روز هنوز نابینا نشده بود ، گفت : نه ، من با شما من آیم سپس با آنان بیرون رفت و ما نمی دانیم چه حرفهائی بین آنان رد و بدل شد ولی وقتی برگشت ، با عصبانیت لباسش را تکان می داد و می گفت: اف بر آنان ! تف بر آنان ! شخصی را مورد اهانت قرار می دهند که پیامبر در باره اش فرمود:

همانا فردا کسی را می فرستم که هرگز خداوند او را خوار و ذلیل نمی کند و او خدا و رسولش را دوست می دارد. همه مردم گردن کشیدند تا شاید پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم یکی از آنان را معرفی کند ولی پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم فریاد زد :

علی کجاست ؟ گفتند: او مشغول آرد کردن گندم است ؟ حضرت با خشم فرمود: چرا یکی از شماها این کار را نکردید ؟ بهر حال علی را خبر دادند .

او در حالی که چشمش بیمار بود (تراخم داشت) و درست نمی دید، به خدمت حضرت رسید. حضرت در دیدگان علی فوت کرد و چشمان علی خوب شد. آنگاه سه بار پرچم را حرکت داد و آن را به علی سپرد.

. وهمچنین پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم فلانی (همین طور در مسند احمد آمده است) را با سوره توبه فرستاد ، اما ناگهان به علی امر کرد که برود وسوره توبه را از وی باز ستاند و آنگاه فرمود : هیچ کس این را نمی برد مگر شخصی که از من باشد و من از او باشم.

وهمچنین پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم به عموزادگانش فرمود : کدام یک از شما در دنیا و آخرت با من همراه و همگام خواهد بود. علی در کنار او نشسته بود ولی خویشان حضرت حاضر نشدند پاسخش دهند تا اینکه علی گفت : من در دنیا و آخرت با تو خواهم بود. حضرت فرمود: آری ! تو در دنیا و آخرت همنشین و پیر و من هستی . سپس وی را رها کرد و باز به یک نفر از خویشانش روی کرده گفت : کدام یک از شما با من در دنیا و آخرت خواهید بود؟ باز هم سکوت کردند. علی دگر بار گفت : من در دنیا و آخرت همراه تو خواهم بود. حضرت فرمود: آری ! تو با من در دنیا و آخرت همراه هستی .

سپس ابن عباس گفت : علی نخستین مرد پس از خدیجه بود که به

پیامبر اسلام آورد . وهمانا پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم ردای خود را بر علی وفاطمه و حسن و حسین انداخت و فرمود : «انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا» - خداوند می خواهد که شما اهل بیت را از هر رجس و پلیدی دور سازد و پاک وطاهرتان گرداند ...

وهمچنین در غزوة تبوک علی علیه السلام به حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم عرض کرد: من همراه تو بیایم. فرمود: نه ! علی گریست .

ناگهان رسول خدا فرمود: آیا راضی نیستی که نسبت تو به من مانند نسبت هارون به موسی باشد جز اینکه تو پیامبر نیستی . همانا سزاوار نیست که من بروم و در اینجا خلیفه و جانشینی نداشته باشم وتو خلیفه من هستی.

وهمچنین رسول خدا صلی الله علیه و آله به او فرمود: تو پس از من ولی هر مؤمنی هستی . وفرمود: تمام درهای مسجد را ببندید مگر در خانه علی . ابن عباس گفت : ولذا علی حتی در حال جنابت نیز از آن در وارد و خارج از مسجد می شد زیرا دری جز آن نداشت.

وهمچنین رسول خدا فرمود: هر که من سرور ومولای اویم ، پس علی مولای او است...(پایان حدیث احمد بن حنبل)..⁽¹⁾

در پایان ترجمه این کتاب را تقدیم می کنم به روح بلند پدر ، معلم ومریم ؛ همو که مرا با خط اهل بیت آشنا ساخت : مرحوم آیة الله حاج سید عباس مهری ، و به روح پاک مادرم که قرآن را به من آموخت وپیوندم را با ثقلین (قرآن وعترت) ناگسستنی کرد.

سید محمد جواد مهری 3 محرم الحرام 117 هجری قمری

پیشگفتار

جستجو در یافتن اسلام حقیقی در لابلای انبوه گفتارها، فتواها، احادیث ورویدادهای تاریخی ، امری بس سخت و دشوار بود، از روزی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رحلت کرد تا امروز، بسیاری از خس و خاشاک ها به اسلام چسبیده و حقیقتش را پنهان کرده تا آنجا که اسلام امروزی چیزی جز اسلامی بود که پیامبر به امت بخشید، چنین می نمود که مساله نیاز به پیام رسانی دیگر دارد تا اسلام را دگر بار برانگیزاند.

این مطلبی بود که در طول بحث و مطالعه و تجربه های طولانیم درمحدوده مرکزیت اسلامی در مصر به آن رسیدم و بیش از بیست سال ادامه داشت .

آنچه از سوی گروه ها و حرکت های اسلامی در مصر، به آن پی بردم ،اولین و اصلی ترین انگیزه ای بود که مرا واداشت تا در میراث اسلامی به بحث و جستجو بپردازم ، چرا که اسلام منبع اصلی تمام این گروه ها به شمارمی رفت و از این راه می خواستم به علت برخوردهای این گروه ها پی ببرم .

این برخوردها را مربوط به امروز نیافتم ، بلکه ، ریشه در گذشته دارد .واکنون اقرار می کنم که بحث درباره این برخوردها نیاز به یک

شرط اساسی دارد که در آغاز نبوده است و آن خالی کردن ذهن از قداست افراد است ،یا به عبارت دیگر : باید شخصیتی مستقل داشت ، آزاد از پرستش مردان ،چرا که من وقتی به کنجکاوی در میراث اسلامی غوطه ور بودم که در درونم حامل قداستی افزون برای شخصیت های پیشین از صحابه تا برسدبه فقیهان بودم .

ولی آن هنگام - که به فضل الهی - از این هاله مقدس خود را رها ساختم ، راه را پیشاپیشم برای رسیدن به حقیقت اسلام ، هموار یافتم و دریافتم که دراین دین ، سنت پیشینیان محقق گشته و آن تسلط افراد بر نصوص پیامبرپس از آن حضرت است تا آنجا که امت به این نتیجه دست یافته که می شود دین را از افراد اخذ کرد نه از متن ها و نصوصی که پیامبر به ارث گذاشته که سرانجام ، حقیقت اسلام پنهان می ماند، چنانکه حقیقت دین موسی و عیسی نیز بوسیله احبار و رهبان بنی اسرائیل ، پنهان ماند، همانها که درباره شان خدا فرمود :«اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ » بنی اسرائیل احبار و رهبان خود را جز خدا، ارباب خود قرار داده بودند.

اینجا بود که دنبال نصوص و رویدادها ی تاریخ رفتم با ذهنی خالی ازمردان و شخصیت ها، و به عبارت روشن تر : نصوص را برتر از مردان قراردادم تا به حقیقت رسیدم .

آری ، آن روشی که شاطبی در کتاب اعتصامش درباره حق و

شخصیت ها، یادآور شده ، آن را اجرا کردم ، آیا مردان با حق شناخته می شوند یا حق بوسیله مردان ؟

و اگر فقیهان اجماع کرده اند که مردان بوسیله حق شناخته می شوند، ولی این قانون در حقیقت وجودی ندارد، نه در میراث گذشته و نه در حقیقت امر، پس آنان این را شعار خود در ظاهر قرار دادند ولی در واقع ، عکس آن را اجرا نمودند و همین فرق گذاشتن میان نص و مردان و تلاش برای درک نص - بدون آنان - مرا با حقیقت اسلام آشنا ساخت .اگر به سخنان آنان و تفسیر و توضیحشان درباره نصوص و احادیث ، بسنده می کردم .

وبه تفسیرهائی که بیشتر بوی سیاست از آن استشمام می شد بسنده می کردم هرگز به این حقیقت نمی رسیدم .من براستی از دایره وهم خارج شدم وبه سرزمین حقیقت رسیدم آنگاه که مسیر اسلام را پس از رسول خدا (ص )دنبال می کردم و آن را دوباره خوانی نمودم .

و سرانجام پس از سالهائی طولانی از سرگشتگی و گمراهی ، آرام گرفتم ،آنگاه که قسمت پنهان شده از تاریخ اسلام و حقیقت مسلمین بر رویم گشوده شد و در راه راست و صراط مستقیم قرار گرفتم .

همچنان که نور اهل بیت جلوی رویم تابید، پرده های ظلمت پس زده شدو راه راستین برایم گشوده شد و خود را در محدوده اسلام واقعی یافتم .

و آنچه در این کتاب قلم زده ام ، سخن از بیوگرافی یا تجربه های شخصی خود نیست ، بلکه سخن از عرضه نمودن واقعیت ها و رد بعضی استدلالهاو بیان حقایقی است که از مسلمانان پنهان شده است .

و خدای را بر این هدایت حمد و سپاس می گویم که اگر توفیق خداوندنبود، هرگز هدایت نمی شدیم .

قاهره

صالح الوردانی

10 جمادی الثانی 1415 هجری

آدرس پستی : قاهره / رمسیس ص پ 163 - 11794

آغاز راه

اشارة

آغاز راه

بیش از پانزده سال در میان انقلابیون مسلمان مصری گذراندم که ازآغاز دهه 70 میلادی شروع و تا پایان دهه هشتاد، ادامه داشت. درطول این مدت شاهد پیدایش حرکتها و پایان گرفتن حرکتهائی بودم . و همچنین رخدادها و شخصیتهای زیادی را دیدم که به میدان آمدند یا از میدان خارج شدند همه اینهارا شاهد بودم درحالی که هیچکدام نمی توانستند، در آن زمان ، مرا به خود جذب کنند و در بر گیرند، چرا که خود آنقدر تجربه اندوخته بودم که می توانستم بدور از تاثیر آنان زندگی کنم .

تلاشهای زیادی از سوی اخوان المسلمین یا گروه تکفیر یاحرکت جهاد برای جذب من شد ولی در مقابل ، من

مایل بودم باگروههای اسلامی همکاری داشته باشم ، بدون اینکه عضو رسمی آنها به حساب آیم ، هر چند این کار نیز گروهها را خرسند می نمود.از این روی ، همکاریم از محدوده اخوان المسلمین و جهاد فراترنرفت ، زیرا سایر گروهها این نوع همکاری را نمی پسندیدند.

بهر حال ، در همان وقت که با این گروه ها رفت و آمد داشتم ،طرح های پایه ای و اساسی آنان را نیز بررسی می کردم ، همان زیربنائی که همه اعضا در برابرش تسلیم بودند و تنها به فقه گذشته بسنده می کرد و نسبت به زمان حاضر، اهمیتی قائل نبود.

من نه از دیدگاه ها و موضعگیری های این گروه خرسند بودم و نه اززیر بنائی که مربوط به گذشته بود و بر اساس آن ، برنامه ها وبرخوردهای خود را تنظیم می کردم . و همواره آنها را مورد انتقادقرار می دادم .

این برخورد من باعث شد که گروهها از من گله مند شدند وسرانجام با من قطع رابطه کرده و حتی گاهی مرا با چوب الحاد وگمراهی راندند ! هنگامی این داوری را در حق من اعمال کردند که من سنی بودم .و در نتیجه چند سؤال برایم پیش آمد:

_آیا چنین حکمی ، نتیجه تعصب کورکورانه است ؟

_آیا این حکم مبتنی بر استدلالهای شرعی است ؟

_آیا اندیشه من نسبت به طرحهای آنان ، مرا از اسلام خارج می سازد؟

و از آن روز آغاز شک و تردید در زندگی من پدید آمد که سرانجام مرا با خط اهل بیت آشنا ساخت.

بررسی واقعیت

در اوائل دهه هفتاد میلادی ، انجمنهای خصوصی و روشهای صوفیگری در مصر حکمفرما بود که این دو خط از دوران عبدالناصر باقی مانده بود و بسیاری از جوانان که موج دینداری ، آنان رادر برگرفته بود، جذب این انجمن ها می شدند، چرا که خط صوفیگری چندان جاذبیتی برایشان نداشت.⁽¹⁾

یکی از انجمنهائی که بسیاری از جوانان مصری را به خود جذب کرده بود، گروه یاران سنت محمدی و انجمن شرعی همکاری عاملین به کتاب و سنت بود، که گروه یاران سنت محمدی ، جاذبیت بیشتری داشت ، چرا که اندیشه حاکمیت و توحید بر آن حکمفرمابود، و اما انجمن دوم ، بیشتر بر عبادات تکیه می کرد و دخالت درسیاست نمی نمود، و در حقیقت ، میل به تصوف داشت هر چندتبلیغاتش در مصر زیادتر بود و مساجدش

از مساجد دولتی بیشتر.⁽¹⁾

گروه یاران سنت (انصار السنة ) همان گروهی بود که اندیشه وهابیگری را میان جوانان ترویج کرد و از آغاز پیدایش در اواخرسالهای بیست میلادی ، اعضایش طرح وهابیت را برای خود پسندیدند.⁽²⁾

هنگامی که انور السادات دستور داد که زندان های سیاسی بایدخالی از زندانی شود، ناگهان سه گروه از آنجا بیرون آمده و اعلام وجود کردند : اخوان المسلمین و تکفیر و قطبی .

حرکت اخوان المسلمین توانست افراد بیشتری را به خود جذب کند، من جمله دانشجویان بودند که فعالیت گسترده ای در درون دانشگاه و تحت عنوان جماعت دینی که بعد از مدتی به جماعت اسلامی تغییریافت ، آغاز کردند، تا آنجا که دانشگاه ، تا اواخر دهه هفتاد، زیر نظر و سیطره اخوان المسلمین قرار داشت.⁽³⁾

گروه تکفیر نیز توانست محدوده گسترده ای از جوانان را در بر گیرد و درون دانشگاه و خارج از آن با اخوان به رقابت بپردازد ولی پس از کشته شدن شیخ ذهبی ⁽⁴⁾از قدرتش کاسته شد.

ولی گروه قطبی همواره به مخفیکاری می پرداخت و لذا مانند اخوان وتکفیر نتوانست جا باز کند تا اینکه در سال 1981

متلاشی شد و ازمیان رفت.⁽¹⁾

در میان این سه گروه ، گروه چهارمی نیز پیدا شد که آن نیز اندیشه وهابیت را از گروه انصار السنة گرفته و در پی چاپ و نشر کتابهای ابن تیمیه و ابن عبدالوهاب و تبلیغاتشان در میان مردم بویژه دانشجویان و جوانان مسلمان در سراسر مصر بود و این گروه نیز در پی برخورد با دیگر گروهها، از میان رفت.⁽²⁾

در سال 1974 اولین گروه جهادی در مصر به رهبری صالح سریه نشات یافت و با رژیم حاکم برخورد کرد که به نام حرکت فنی نظامی معروف شد و این حرکت، عامل پیدایش گروه جهاد بود.⁽³⁾

در میان این گروهها، گروه اسلامی دولتی نیز که در الازهر و اوقاف خلاصه می شد، مشغول به کار بود، این گروه مورد تنفر و انزجار همگان بود و هرگز نتوانست صفوف جوانان را بشکافد، و لذا انورالسادات را وا داشت در برخورد با گروههای افراطی و سخت گیر اسلامی و گروههای سیاسی ای که با وی دشمنی می کردند، ازاخوان المسلمین ، کمک بگیرد و بر آنها تکیه کند.⁽⁴⁾بهر حال نزاع و برخورد میان گروههای مختلف شدت گرفت واعضای گروهها - چه در محیط دانشگاه و چه خارج از آن -

بایکدیگر برخوردها و کشمکش های شدیدی داشتند، و چه بسا افراد گروه سلفی یا گروه جهادی که بر اعضای اخوان المسلمین تعدی و تجاوز می کردند و کشمکش به بالاترین درجه خود می رسید .سپس نزاع ها اوج بیشتری گرفت و گروه تکفیر با تمام مخالفین خود به جنگ و درگیری پرداخت. تازه این جدای از درگیریهائی بود که میان گروه ناصری و گروه مارکسیستی با گروههای اسلامی در محدوده دانشگاه ، اتفاق می افتاد.

گروه ناصری و گروه مارکسیستی، گروه اسلامی را متهم به وابستگی به دولت می کردند و گروه اسلامی آن دو را به کفر والحاد.

و اما من وضعیتم روشن بود، زیرا مستقل می اندیشیدم و فعالیتم مخصوص به خودم بود .من در هر زمینه ای عقل را داور خود قرارمی دادم و در سایه آن ، به فعالیت می پرداختم لذا با اوضاع روز و باارتباط با واقعیت های موجود، برخوردی واقع بینانه داشتم . و دراین میان مسافرتهائی در گوشه و کنار شهرها و روستاهای مصرداشتم و در مساجد به سخنرانی می پرداختم و با جوانان دیدارمی کردم و با گروهها بحث و گفتگو می نمودم ، هر چند در آن زمان قیافه ام مانند افراد آن گروهها بود یعنی دارای ریش بلند و لباس

عربی کوتاه !

بهر حال بحث ها و گفتگوهایم با این حرکت ها و گروهها چندان نتیجه ای نداشت ، چرا که آنها عقل را قبول نداشتند و اجازه نمی دادند کسی از خط پیشینیان فراتر رود، چه رسد به اینکه آنان رامورد انتقاد قرار دهد.

می توان گفت : تنها گروهی که شخصیتهای پیشین را مورد انتقاد قرار می داد، گروه تکفیر بود که به هیچ وجه نمی پذیرفت کسی دربرابر نص قرار گیرد تا آنجا که عمر را نیز مورد هجوم قرار داد، زیرا در برابر نص، اجتهاد کرده بود. ولی این گروه انتقاد خود را تنها در زمینه ترویج تئوری خود مطرح می کرد. و تئوریش عبارت بود ازاینکه هر کس تقلید کند کافر است . و همین تئوری هواخواهانش راوا می داشت که از تقلید نیاکان و پیروی از آنان ، باز دارد و مرا نیز واداشت که به نصوص بیشتر بیاندیشم و به سوی اهل بیت روانه شوم.⁽¹⁾

اخلاق

گروه های اسلامی به استثنای اخوان المسلمین را جوانانی خام وبی تجربه رهبری می کردند تا آنجا که بیشتر آنان ، چیزی جز

معدود کتابهای وهابیگری، نخوانده بودند. و آنچه مورد توجه است ، این است که چنین جوانانی نه تنها اندیشه وهابیت را تبلیغ می کردند که اخلاق وهابیگری را نیز برای خود اختیار کرده بودند و این اخلاق ،خلاصه می شد در خشونت ، تعصب و مهدور الدم دانستن دشمنانشان !

از این روی، برخوردهای میان این گروه ها از مرز اخلاق فراتر رفته و چنین می نمود که پیکاری میان دو قبیله جاهلی است که با اسلام هیچ پیوندی ندارد .من آن هنگام که زندانی بودم (از سال 1981 تا 1984) هرگز نتوانستم تحمل اختلافهای هواداران این گروهها ورفتارهای پستشان و زد و خوردهای پایان ناپذیرشان را بنمایم .به همین خاطر بود که از آنان فاصله می گرفتم و یا تنها در سلولهای زندان می گذراندم و یا همراه با افرادی که به علت ارتکاب جرمهای دیگر، زندانی بودند، می زیستم⁽¹⁾.

با کمال تاسف در میان این محکومین ، بیشتر احساس آرامش می کردم تا در میان آن گروه های اسلامی . و همین باعث شد که آنان نسبت به من تنفر و انزجار خود را اظهار داشته و با من به ستیز ومقابله برخیزند، چرا که به این زندانیان به دید تحقیر می نگریستندو این دید به علت عقیده برتری جوئی بر دیگران بود که از آن برخوردار بودند.

این عقیده خود بزرگ بینی ، خطرناکترین منشی بود که گروههای اسلامی را از توده ها دور می ساخت . بنابراین فاصله ای که میان مردم و این گروهها در مصر پیدا شده بود، در حقیقت، به خاطر این خوی تند و زشت بود که بر این گروهها حکمفرما بود . و به همین علت، زندانیان مسلمان را در داخل زندان به عصیان علیه این گروهها وا می داشت و آنان را از اسلام دور می ساخت ، زیرا این خوی بد و خشن به علاوه کجروی ها، نتیجه ای جز این نمی توانست داشته باشد.

چه بسا روزهائی که من و سایر زندانیان در اثر زد و خوردهای شدید هواداران عمر عبدالرحمن و هواداران عبود الزمر، از خواب می پریدیم، که صعیدیان (بادیه نشینان مصر) طرفدار گروه اول ودریانشینان طرفدار گروه دوم بودند .جالب اینجا است که در آن زد و خوردها همه چیز به کار می رفت ! از تکه های چوبی که ازپنجره ها قطع می کردند تا شیر و لوله هائی که از توالت ها کنده می شد ! به اضافه قبیح ترین و زشت ترین واژه های فحش و ناسزاگوئی.⁽¹⁾

اگر چنین روش برخوردی میان هواداران یک گروه (که همان گروه جهاد بود) رد و بدل می شد، میان طرفداران گروههای گوناگون ،خدا می داند که چه می گذشت !

این چنین حوادثی مرا به این سؤال وا می داشت : آیا علت این درگیریها و برخوردها فقط اخلاق است یا علتهای دیگر هم دارد؟

پس از مدتی اندیشه ، به این نتیجه رسیدم که علت این امر، فقط اخلاق نیست ، بلکه انگیزه های فکری و ایدئولوژیکی نیز دارد که پشت این خوی بد پنهان شده است ، انگیزه هائی که از همان زیربناهای غلط آن حرکتها می جوشد و چنین رفتاری را برای هوادارانش می پسندد.

در خلال مطالعات تاریخیم، موضعگیری ها و منش ها و خلق وخوهای خوارج ، مرا به تعجب واداشت و چقدر شگفت زده شدم وقتی دریافتم که برخوردها و اخلاقی که طرفداران این گروههای اسلامی امروزه دارند، همان برخوردها و اخلاق خوارج است که متن احادیث در مذمت و نکوهش آنان بسیار وارد شده و امت را از آنان برحذر داشته است.⁽¹⁾

بی گمان ، اندیشه و تئوری خوارج همان بود که آنان را وادار به چنان اخلاق ناپسند و رفتار تند و خوی انحرافی می نمود، و همچنان انداین افراد.

اگر خوارج شناخته می شدند به چنان شدت و قسوت قلب ، پس اینان نیز به همان صفات شناخته می شوند، و اگر شمشیرهای

خوارج بر سر مسلمانان فرود می آمد و نوامیس و اموال مسلمین را هتک و پایمال می کردند، پس هواداران این گروهها نیز همچنانند.

تفسیر این برخوردها را باید از وهابیت پرسید که این عناصر، از آن نشات گرفته اند و پایه های وهابیت بر دوش گروهی خشن ، خشک ،سنگدل و نادان نهاده شده است که سنگدلی و جهالت را به پیروانشان منتقل کرده اند و بدینسان ، اینان نمونه های معاصر ازخوارجی هستند که بر حضرت علی علیه السلام خروج کرده و علیه آن حضرت قیام کردند.و اگر وهابیت ، مخالفین خود را به شرک متهم ساخته و حرمتهایش را هتک می کند، این گروه های اسلامی نیز چنان روشی را به ارث برده اند .

و اگر وهابیت معتقد است که تنها خود پرچم اسلام رابرافراشته و نماینده اسلام در کره زمین است ، چنین گروههای اسلامی نیز از همان ایده برخوردارند که عقده خود بزرگ بینی نیز از آن می جوشد.

وبدینسان ، اخلاق ، یکی از عواملی بود که مرا به بازنگری در زیربنای این گروههای اسلامی واداشت و یکی از عوامل هشداردهنده ای بود که مرا گوشزد کرد که در راه راست ، گام برنمی دارم.

مسافرتهائی به عراق و کویت

روابط زیادی میان من و دانشجویان عرب مقیم مصر وجود داشت که در میان آنان ، چند نفر شیعه عراقی نیز دیده می شدند، و خود این روابط، مشکلات زیادی برای من - در میان گروههای اسلامی - ایجاد کرد، زیرا شایعه هائی پخش شده بود که من نقش میانجی بین شیعیان و خانواده های مصری برای اجرای ازدواج موقت (متعه )ایفا می نمایم!!

البته این شایعه ها هر چند روابط مرا با احزاب اسلامی گل آلود کرده بود، ولی به آن چندان اهمیت نمی دادم زیرا از این روابط استفاده زیادی در زمینه آشنایی با شیعیان نمودم ، و این امکان را برایم فراهم نمود که دعوت یکی از دوستان عراقی مقیم مصر را برای مسافرت به عراق اجابت کنم . او آقای دکتر علی قرش ⁽¹⁾بود که مرد بسیار فهمیده ای بود و دوره دکترای خود را در قاهره در سال1977 می گذراند.

خانواده او در عراق ، به مدت بیست روز مهمان نوازی کردند. این خانواده بزرگوار شیعی عبارت بود از : پدر، مادر، و سه برادر غیر ازدوستم، پدر دوستم غالبا در باغچه منزل ، امام جماعت ما بود و ما با او نماز می خواندیم و در این میان برخی از برادران از مصر می آمدند و با ما به نماز جماعت می ایستادند .

پدر دوستم مرد

خوش طبع و شوخی بود که گاهی مسائل اختلافی میان سنی و شیعه را با شوخی و خنده مطرح میکرد.

در طول مدت اقامتم در عراق، به زیارت مراقد اهل بیت (علیهم السلام ) در بغداد رفتم و به مساجد شیعه سر زدم و درس ها و سخنرانی ها راگوش دادم و با دوستان دوستم ، به بحث و گفتگو پرداختم .

و در نتیجه، بسیاری از اوهام و تصور های باطلی که در ذهنم نسبت به تشیع بود، متلاشی شد، البته نسبت به برخی از مسائل ، خوشبین نبودم، ولی مهم نبود، زیرا معتقد هستم که دید انسان باید طرح و ایده را به دقت زیر نظر بگیرد، نه رفتار افراد را.

از آن پس به دعوت یکی از دوستان سنی ام به کویت مسافرت کردم و در آنجا نیز با مسلمانان زیادی روبرو شدم و به همان نتیجه ای رسیدم که در مصر به آن رسیده بودم . هر چه در مصر می گذرد، در کویت نیز می گذرد، و آنچه را مردم مصر می گذرانند، مردم کویت هم از آن بهره می برند . و این چیزی نیست جز یک نواختی اندیشه ها و وحدت همگان بر پیروی از پیشینیان .

در سفر کویت نیز با یکی از گروه های مربوط با گروه جهیمان عتیبی که افرادش در سال 1979، مسجد الحرام را مورد حمله قراردادند، آشنا شدم و آنها را مردانی نادان و بسیار خشک

یافتم که حتی نماز را در مساجد با نعلین می خواندند و مطالعه روزنامه ها و مجلات را تحریم می کردند و حتی همراه داشتن گذرنامه یا کارت شناسایی و یا حتی پول را حرام می دانستند زیرا دارای عکس بود!!⁽¹⁾

یادم می آید که چند نفر از آنان می خواستند از مرز کویت عربستان به عنوان عمره بگذرند، در حالی که هیچ کارت شناسایی با خودحمل نمی کردند و سعودی ها آنها را دستگیر کرده و به کویت بازفرستادند!

چقدر از این وضعیت و رفتار چندشم می شد و متنفر بودم ، و تلاش می کردم از این سنی گری خارج شوم و به شیعیان کویت برسم و آنان را بشناسم ، ولی راه رسیدن به آنان برایم میسر نبود.

سرانجام دریافتم که شیعیان کویت ، انجمنی دارند تحت نام جمعیة الثقافة الاجتماعیة که بدانجا راه یافتم و با برخی از جوانان شیعه کویتی ملاقات نمودم و کتابهای زیادی را از آنان دریافت کردم که از جمله کتاب «السقیفة» و کتاب «المراجعات» و کتاب «عقائد الامامیة» بود .درآن ایام خبرنگار مجله کویتی «البلاغ» اسلامی بودم ، که آن را رها کردم و خبرنگار مجله «الرساله» شدم . پس از مدتی فهمیدم که این مجله نیز با عراق همکاری دارد، لذا آن را هم رها کردم و استعفادادم.

یکی از دوستان به نام سعید از «جمعیة الثقافة الاجتماعیة» با من رابطه نزدیکی داشت . او تلاش فراوانی کرد که مرا با شیعیان کویت و مراکزشان و فعالیتهایشان آشنا سازد، و همچنین با برخی ازشخصیتهای شیعه کویتی .

علی رغم ارتباط نزدیک با شیعیان کویت، با گروه های سنی نیزرابطه داشتم، خصوصا با گروه «اخوان المسلمین» و اعضای مصری و کویتی اش . و همچنین با «حزب التحریر اسلامی» نیز که در آن زمان، فعالیت گسترده ای در کویت داشت ، رابطه داشتم .و همواره در جلسات اخوان المسلمین مصری که در منزل یکی از استادان دانشگاه کویت برگزار می شد، حاضر می شدم .در همان حال ،مداومت بر حضور در جلسات اخوان المسلمین کویتی که در جمعیة الاصلاح الاجتماعی برگزار می شد، داشتم .و همچنین درجلسات حزب التحریر که در منزل یکی از اعضای فعالشان ، منعقدمی شد، حاضر می شدم .از اینها که بگذریم با گروه سلفی نیز رفت وآمد داشتم .حزب التحریر تلاش کرد که مرا وادار به همکاری کند ولی طرحشان قابل قبولم نبود و از آن روی برگرداندم .

همواره «حزب التحریر» علیه «اخوان المسلمین» تبلیغ و فعالیت می کرد و اخوان نیز علیه آنها ! بالاتر اینکه اخوان المسلمین کویتی با اخوان المسلمین مصری درگیر شدند و سلفی ها هم با

همه می جنگیدند . و چیزی نگذشت که میان خودشان دو دستگی پدیدآمد و گروه هائی متمایل به خط جهیمان یا خط جهاد، اعلام وجود کردند . وبدینسان خودم را در میان گردبادی از اختلاف ها وکشمکش هائی یافتم که تصمیم بر دور شدن از این گردباد گرفته بودم .

در آن روز انقلاب اسلامی داشت در ایران شکل می گرفت و رویدادهایش دیده گان را خیره می کرد و سرانجام پیروزی انقلاب اسلامی ، زلزله ای در میان مسلمین ایجاد کرد و آفاق را در برابر خط اهل بیت علیهم السلام گشود و راه را برای من و بسیاری مانند من به سوی تشیع باز کرد.

انقلاب اسلامی ایران ضربه دردناکی به گروه سنی که سالهای طولانی ندای خلافت سر داده و مردم را به آن وعده می دادند زد. و همچنین کششی بود برای من که به سرعت به سوی خط اهل بیت علیهم السلام کشیده و مجذوب شوم. پیروزی انقلاب، در حقیقت پیروزی طرح تشیع بود و پیروزی طرح تشیع یعنی فرو نشینی و مردود شدن طرحهای سنی گری.⁽¹⁾

پاورقی ها

1- وهابیت جوانان را به رد سوفیت و پیکار با آن وادار کرد. یادآور می شود که در مصر بیش از هشتاد طریقه تصوف وجود دارد که برخی از آنها را دولت پذیرفته است.

2-ر.ک. به کتابمان «الحرکة الاسلامیة فی مصر» که اوضاع دهه هفتاد را بررسی کرده و من یکی از اعضای آن جمعیت در سالهای هفتاد بودم.

3- تاکنون این گروه با پشتوانه وهابیت به فعالیت خود ادامه میدهد و ماهنامه ای به نام « التوحید » دارد. کار اصلی آنها عبارت است از پیکار باتشیع و تصوف.

4-رک. به کتابمان : الحرکة الإسلامیة.

5- در حادثه کشته شدن وزیر اوقاف دکتر ذهبی، پنج تن از رهبران گروه تکفیر محکوم شدند که در رأس آنان مؤسس گروه شکری مصطفی بود و هر پنج نفر به اعدام محکوم شدند. ر.ک به کتاب الحرکة الاسلامیة .

6- ر.ک به کتاب الحرکة الاسلامیة.

7- این گروه نیز از زیر نفوذ اخوان المسلمین خارج شد، مصدر سابق.

8-ر.ک به الحرکة الاسلامیة

9- مصدر سابق.

10-به بخش « رهائی از گذشته » و « دین و میراث » همین کتاب مراجعه کن.

11-به کتابمان «مذکرات معتقل سیاسی» چاپ قاهره، مراجعه کن.

12- مصدر سابق.

13- مصدر سابق.

14- دکتر علی القرش پس از اینکه تحصیلاتش را در مصر به پایان رساند و دکترا دریافت کرد، به «الجزیرة » منتقل شد و اینک در یکی از دانشگاههای آنجا به تدریس مشغول است .

15-ر.ک. به کتابمان « فقهاء النفط » چاپ قاهره .

16- در آن زمان مقالات زیادی در مجله البلاغ در رابطه با انقلاب اسلامی نوشتم که در آنجا به چاپ رسیده است.

رهائی از گذشته :گروههای اسلامی مرا وادار به رهائی از گذشته نمودند

اشارة

گروههای اسلامی مرا وادار به رهائی از گذشته نمودند

هرگز از طرحهای سلفی ها که گروه های اسلامی آن را پذیرفتند،راضی نبودم و هرگز سلفیت را قبول نداشتم .

این ایده ، گذشته از اینکه مخالف عقل است ، با طبع بشری نیز سازگار نیست .زیرا گرویدن به آن ، عقل مسلمان را دربند گذشته قرار می دهد، گو اینکه او را اسیر پندارهائی باطل می کند که ازرفتارش و موضعگیری هایش دچار تناقضی روشن گردد و این را جامعه اسلامی به ثبوت رسانده است.⁽¹⁾

از اینجا بود که همواره با ایده سلفیت درگیر بودم ، و درنتیجه گروههای سلفی مرا به الحاد و فساد عقیده متهم ساختند.

و به جوانان هشدار دادند که از من دوری گزینند، و سفارش می کردند

که مرا از خود برانند و هیچ پست و مقامی به من واگذار نکنند، و اما من هرگز از آن تهمتها و شایعه ها و داوریها علیه خودم - که بعدا به صورت یورش و هجوم درآمد هراس و واهمه ای نداشتم زیرا امری مهمتر مرا به خود مشغول کرده بود . من در پی پیدا کردن راه حلی بودم که از آن گمراهی دردناک رهایم سازد، چرا که بر این باور استوار بودم که در آن ایده و طرح اسلامی - که در آن زمان اوج داشت - خلل و نقصی وجود دارد.

از آغاز دهه هفتاد تا اواسط آن تقریبا چندین حکم علیه چند کتاب که در دسترس بود، صادر کردم . در راس آنها «العقیدة الطحاویة» رامی توان نام برد که ایدئولوژی اصلی جوانان آن گروه ها را می سازد و کتاب «العواصم من القواصم» از تالیفات ابن العربی . این دو کتاب مهمترین کتابهائی هستند که عقل مسلمانان آن دیار را می سازند و بر اساس آن گروه های اسلامی متشکل و پدید آمده اند.⁽¹⁾

به علاوه این دو کتاب، کتابهای مکتب حنبلی نیز وجود داشت که پیشاپیش آن ، کتابهای ابن تیمیه بود و در میان مسلمانان ، رواج فراوانی داشت .بیشتر آن کتابها به رایگان ، خصوصا بین دانشجویان تقسیم می شد و همراه با آنها کتابهای محمد بن عبد

الوهاب نیز بطور گسترده ای پخش می شد.⁽¹⁾

شخصیتهای مسلمان آن زمان و در پیشاپیش آنها، رهبران الازهر و اخوان المسلمین هر چند دارای قداست خاصی نزد طرفداران گروه های اسلامی بودند، ولی توان مقاومت در برابر این سیل فکری جاهلی که جوانان مسلمان را از دوران معاصر خارج ساخته و به سرعت ، او را در منجلاب های بربریت گذشته سرازیر می سازد، نداشتند، بلکه کاملا تسلیم این سیل بنیان کن شده و تنها نظاره گر آن بودند.

گروه تکفیر

هنگامی که گروه تکفیر در میدان حاضر شد و اعلام وجود کرد، خط سلفی را متزلزل ساخت و طرح گذشته را زیر سؤال برد و به طور غیر مستقیم کمک فراوانی در عقب راندن خط وهابیت وگروه های همکار با آن نمود .این گروه ، اندیشه تقلید گذشتگان وتمسک جستن به گفتارها را رد کرد و با این طرح متهورانه ، به پیروانش اجازه مستقیم استفاده از کتاب و سنت را داد و به عبارت روشنتر : آنان را در بکارگیری عقل در نصوص و در متون بی آنکه متاثر از شخصیت ها باشند آزاد گذاشت .

و علی رغم اینکه گروه تکفیر، مقلدین را کافر می دانست و به

آیه کریمه استناد می کرد که می فرماید : «اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ » توبه - آیه 31 - علما و راهبان خود را به مقام ربوبیت پذیرفتند و خدا را نشناختند، و بدینسان صحابه و فقیهانی را که از نصوص فراتر رفته و اجتهاد کردند، محکوم می کرد، با این حال ، تسلیم محض شخصیتهای اهل سنت و در راس آنها بخاری و مسلم و اصحاب سنن شد و احادیث نبوی را طبق قیاس و قواعد آنان ، از آنها فرا گرفت و آنچه را آنها پذیرفتند، او هم پذیرفت وآنچه را آنها رد کردند، او هم رد کرد . و در نتیجه این گروه نیز درهمان گمراهی - ولی از راهی دیگر - قرار گرفت. و در طرح خود شکافی ایجاد کرد که در آینده ای نزدیک ، آن طرح را نابود ساخت و دیدگاههای دشمنانش از سایر گروه های اسلامی را تایید وپشتیبانی کرد.

بدینسان بسیاری از جوانان، از گروه تکفیر روی برگرفتند و به آغوش گروه سلفی بازگشتند، و این بار به گروه سابق خویش بیشترچنگ زدند، چرا که بطلان خط تکفیر - طبق نصوص قاطع نبوی - برایشان مسلم و غیر قابل انکار گشت، و حتی خود هواداران تکفیرهم با استناد به احادیث به این نتیجه رسیدند.⁽¹⁾

ولی بهر حال گروه تکفیر، با این تفکرشان، مرا واداشت که ازپیشینیان رهائی یابم ، بویژه آنکه می دیدم محتوا و مضمون

اندیشه شان ، همان محتوی و اندیشه خوارج است که با امام علی علیه السلام جنگیدند و از خط اسلامی آن زمان ، فاصله گرفتند خصوصا فرقه ازارقه.⁽¹⁾

مقایسه ای میان دو گروه تکفیر و ازارقه نمودم و این بحث را در میان مسلمانان ، پخش و منتشر ساختم و سرانجام تاثیر بسزائی در روحیه بسیاری از جوانان گذاشت و برای خیلی از افراد شگفت انگیز بود چرا که می پنداشتند طرح گروه تکفیر، طرحی اجتهادی ومستقل است و از مخلفات گذشته ، عاری است .

همچنین کتابی را تحت عنوان «آیا حق در یک گروه منحصرمی شود» نگاشتم و ادعاهای گروه تکفیر که حق را منحصر در خود شان می دانستند، رد و محکوم نمودم.⁽²⁾

هرچند گروه تکفیر تزلزلی در میان مسلمانان مصری پدید آورد و قسمت منفی تفکر گذشتگان را بر ملا نمود و شخصیتهای پیشین رامورد انتقاد قرار داد ولی این کار، هرگز تاثیری در روحیه طرفدارانش نگذاشت ، بلکه آنان را به عکس العمل واداشت و نه تنها نسبت به پیشینیان ، تردید و دو دلی برایشان حاصل نشد، که نسبت به طرحهای سلفیان ، تمسک بیشتری پیدا کردند و گویا احساس پشیمانی برایشان حاصل شد که چرا گذشتگان را مورد انتقاد قرار داده اند!!

آنچه در ایجاد رابطه با عناصر گروه تکفیر استفاده کردم ، این بود که اینان اگر به این گروه گره خورده اند، فقط به خاطر این است که پنداشته اند حق و اسلام راستین در این حزب مجسم شده است ،چنانکه دیگر طرفداران حرکتها و احزاب همینگونه می پنداشتند و برای آنان پشتیبانی از اسلام چندان اهمیت نداشت که دفاع از گروه خودشان ، و اثبات اینکه فقط آنها بر حقند و لا غیر، همچنانکه درسایر گروهها نیز چنین طرز تفکری وجود داشت.

گاهی به من می گفتند : ما در جستجوی حقیقتیم و اینک به آن رسیده ایم ، و اگر تو دلیلی بر بطلان سخن ما داری ، ما از تو پیروی خواهیم کرد. و این تصور در حقیقت ، گویای این معنی است که چنین جوانانی اطمینان چندانی به طرحی که از آن پیروی می کردند،نداشتند.

بهر حال تاکنون در گوشه و کنار، طرفدارانی برای این گروه یافت می شود که نه تنها در مصر بلکه در سایر کشورهای عربی و اسلامی نیز گسترده شده اند.⁽¹⁾

اندیشه حاکمیت

همچنان که گروه تکفیر، از عواملی بود که مرا به رهائی از گذشتگان وا می داشت ، اندیشه حاکمیت نیز از اهمیت بسزائی

برخوردار بود، زیرا تحیر و سرگردانی بزرگی که گروه جهاد در برخورد باحکومت و تزلزلی که در آنها ایجاد شده بود که نمی دانستند قیام کنند یا اطاعت نمایند (به اعتبار وجوب اطاعت از ولی امر) مرا به شدت تکان داد و ناچار در پی تحقیق در این امر مهم شدم که بدانم دیدگاه های فقهای گذشته در برخورد با حکومت ها چه بوده است ،و نتیجه این بود که سرگردانی این افراد را جبران ناپذیر دانستم ،چرا که طرحهای گذشتگان را طرفداری بی چون و چرا ازهیئت های حاکمه یافتم که حتی برای مشروعیت بخشیدن به چنین اطاعتهائی ، از روایات و احادیث زیادی استفاده کرده و چهره حق به جانب در اطاعت از حکام به خود می گرفتند.⁽¹⁾

طبیعی است که این پژوهش ، مسائل زیادی را برای من روشن کرد و یقین حاصل کردم که دستهای پنهانی ، مرموزانه اسلام را به بازی گرفته و قوانین و احکامش را به خاطر انگیزه های سیاسی خویش ،تاویل و تفسیر نموده اند.

اندیشه حاکمیت تاکنون مورد نزاع گروه های اسلامی است که دیدگاه های احزاب گوناگون نسبت به آن متفاوت است ، برخی مانند سلفی ها و اخوان المسلمین آن را رد کرده و برخی مانند گروه جهاد و قطبی آن را پذیرفته اند و این اندیشه عامل اصلی شکست

حرکت اسلامی معاصر و ناتوانیش در پیشرفت و حتی بکارگیری سیاست است.⁽¹⁾و راز آن در اعتماد این احزاب بر فقه گذشته است به عنوان تنها مصدر و منبعی که این اندیشه را تفسیر می کند.مثلا : گروه سلفی و اخوان بر دیدگاه فقهای گذشته که در کنارحاکمان بوده و با آنها پیوند داشتند، مبتنی است ولی گروه جهاد، دیدگاه ابن تیمیه را پیش کشیده که با برخی از حکام مرتد از میان مغولیان مسلمان شده ، به ستیز و دشمنی برخاستند، و این تئوری در فقه سنی ، کم نظیر است .

و اما خط گروه قطبی دارای یک تئوری افراطی بود که بر اساس اجتهادهای سید قطب تنظیم شده بود.⁽²⁾

و پس از گروه اخوان المسلمین ، این تنها گروهی بود که وارد میدان شد و اندیشه حاکمیت را در سر می پروراند و با حکومت و احزاب وارد بند و بست سیاسی شد که چندان موفقیت آمیز نبود. اما گروه های دیگر، به همان گوشه نشینی خود اکتفا کردند تا جائی که برخی از آنها وارد شدن درمحیط سیاسی را برای مسلمانان ، کفرمی دانستند.⁽³⁾

این دگرگونی در شناخت ماهیت حاکمیت ، میان گروه های اسلامی معاصر، به دگرگونی و اختلاف نظر فقهای گذشته در شناخت آن بازمی گردد . و حتی وقتی مواجه می شدند با این آیه کریمه که می فرماید : « وَمَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِکَ هُمُ

الْکَافِرُونَ »مائده - آیه 44 - و هر که به آنچه خداوند نازل کرده ، حکم نکند، پس آنان خود کافرند، دچار تناقض گوئی شده و گاهی آیه راتفسیرهای دیگری می کردند که غرض اصلی آن را هرگز نمی رساند، مثلا می گفتند، این کفر، غیر از کفر به خدا است . و خلاصه هرگز جرات و شهامت آن را نداشتند که این نص بی پرده قرآنی را بر حکام زمانشان تطبیق نمایند . و همین ایده نیز به اسلام گرایان معاصر رسید که گروه اخوان المسلمین و سلفیان ، آن راپذیرفتند ولی جهادی ها و قطبی ها آن را رد کرده و قائل شدند که حکام امروزه غیر از حکام آن زمان است، و اگر حکام آن دوران ، از حدود اسلام پا را فراتر گذاردند، پس بی گمان حکام امروزی نه تنها از آن تجاوز کرده ، که وارد در محیط کفر شدند که فقهای پیشین ،کافر شدن را تنها مجوز قیام علیه حاکمان دانستند چنان که درحدیث آمده است.⁽¹⁾

این چنین برخوردهایی که فقهای پیشین ، با حاکمان وقت داشتند و برخی روایتهایی است که منسوب به رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است که هرگز انسان مؤمن و متعهد به آن قانع نمی شود در درون وجودم ایجاد شک و دو دلی کرد و بر این باور شدم که سیاست در تنظیم این تئوری ، نقش اساسی داشته است. اگر پیامبر چنان سخنانی برزبان براند، پس نقش اسلام چه خواهد

بود؟ آیا واقعا اسلام آمده است که بر ظلم و ستم صحه بگذارد و آن را تصویب کند و حاکم را مطلق العنان قرار دهد که هر چه بتواند مردم را استثمار نموده و آنهارا مانند بردگان خود به حساب آورد و اموالشان را چپاول و غارت نماید؟⁽¹⁾

آری ، موضعگیری غلط فقهای گذشته نسبت به حاکمان و صحه گذاشتن بر روش ها و منشهایشان که صد درصد با اسلام ، تناقض دارد، تاثیری مستقیم بر حقیقت قیام اسلامی امروز گذارد، و مواضع آنان را نسبت به وضعیت موجود و حاکمان فعلی، مانند گذشته ،تبیین کرد. و این ایدئولوژی و احادیث و روایتهائی که بر آن تکیه کرد، عامل اصلی شکست قیام اسلامی در روبرو شدن با واقعیت ها شد که به آسانی گروه ها را در قبضه حاکمان چیره قرار داد. و این نیز خود عامل مستقیم بی ثمر قرار دادن اندیشه حاکمیت و شکست آن در نظر گروه های اسلامی امروزی است.⁽²⁾

بر یقین قلبیم افزوده شد که باید این چنین احادیث و روایتهائی که مربوط به حاکمان است را رد کنم و همین باعث شد که سخنان فقهای پیشین و تفسیر و توجیه هایشان را نسبت به این احادیث نیز مردود شمارم و سپس موضع گیریهای آنها را نسبت به حاکمان زمانشان محکوم کنم که راه را برای محکوم کردن کامل خود آنان نیز، بر رویم گشود. تردیدی نیست که اعلام چنین امری

شاید بارزترین نمونه سرگردانی که این روایتها برای قیام اسلامی ،ایجاد کرد در گروه جهاد مصری متجلی شد که نتوانست موضع گیری شرعی درستی نسبت به رژیم انورسادات ، ارائه دهد و حکم کفرش را صادر نماید و در میان گفته ها و نوشته های گذشتگان و توجیه و تاویلهایشان در برابر احادیث ، سر در گم شده ، تا اینکه بر فتوای ابن تیمیه دست یافت که معتقد است باید پیکار با کسی کرد که احکام شرعی را اجرا نمی نماید، و بدینسان موضعش را نسبت به انور سادات ، اعلام کرد و آن حکم را بر وی اجرا نمود و این داوری وقتی رخ داد که انور سادات بی دینی خود را اعلام کرد و با حجاب ، آشکارا مبارزه نمود و در واپسین

روزهای عمر خود،با گروه های اسلامی، اظهار دشمنی کرد.⁽¹⁾

گویا آقایان منتظر بودند که انور سادات علنا کفر خود را اعلام کند تا بتوانند علیه او، دست به کار شوند و خونش را هدر بدانند.

یا به عبارت دیگر : می خواستند قوانین و قواعد گذشتگان (سلف ) را درمساله خروج و جهاد با حاکم ، بر انور سادات تطبیق دهند تا هیچ اشکال شرعی به آنان وارد نشود !

پس قاتل حقیقی انور سادات، ابن تیمیه است و خالد اسلامبولی کسی جز یک آلت دست نبود که سلاح را کشید و به سوی سینه او شلیک کرد . و لذا حادثه آن روز فراتر از تریبون انور سادات نرفت وگرنه راه به سوی کاخ ریاست جمهوری گشوده بود، ولی چه کنند که فقه گذشته ، دست و پای قیام امروزه را بسته است و همچنان ادامه دارد!

کتابهای عقیدتی

در دهه هفتاد، با سفارش رهبران گروه های اسلامی ، کتابهائی میان جوانان منتشر شد که در راس آنها کتاب «العقیدة الطحاویة» نوشته طحاوی مصری ، و کتاب العقیدة الواسطیة نوشته ابن تیمیه ، وکتاب التوحید نوشته محمد بن عبدالوهاب است . و مانند این کتابها، تکیه بر مسائلی دارد که مربوط به اسماء و صفات ،

و ایمان و شرک است و جوانان را به این شبهه می اندازد که ندانستن این امور، ممکن است اسلامشان را ضایع کرده و اعمالشان را از بین ببرد.

این کتابهای عقیدتی ، مشتمل بر طرحهای سیاسی ، فکری و اجتهادی زیادی است که هیچ ربطی به مساله عقیده و ایمان و کفرندارد . ولی اینان ، چنین مسائلی را در این کتابها وارد کرده اند که مسلمانان را وادار به باور کردن و حمایت نمودن از آن کرده و درنتیجه به خطی که برایشان ترسیم نموده اند، دست و پا بسته بکشانند. ⁽¹⁾

من این کتابها را مطالعه می کردم ، و برای خودم این پرسش ها رامطرح می نمودم :

چرا فقها می خواهند امت را مجبور به اعتقاد به ضرورت نماز پشت سر هر عادل و هر فاجری بنمایند؟

چرا فقهای گذشته در این مورد، به ایده ای روی آورده اند که با قرآن و عقل تناقض دارد؟ ⁽¹⁾

چرا فقها اصرار دارند که امت را بر مفاهیمی تلقین نمایند که اهل بیت علیهم السلام را محدود و در حاشیه قرار دهد و این را جزء عقیده می شمارند؟

چرا آن کتابهای عقیدتی را با نام نویسنده هایشان ، نامگذاری می کنند، مانند عقیده طحاویة و عقیده نسفیه و عقیده حمویه وعقیده واسطیه؟ ⁽²⁾

آیا این نامگذاری مانند نامگذاری مسیحیان نسبت به انجیلهای مختلفشان نیست ؟ انجیل متی ، انجیل لوقا، انجیل یوحنا، انجیل مرقس و... ⁽³⁾

از این پرسش ها و تاملات به این نتیجه رسیدم که تمام این امور، هیچ ارتباطی با عقیده ندارد و عقیده واقعی چیزی جز این مفاهیم و طرحهائی است که - در حقیقت - سیاست ، آنها را تحمیل کرده و فقیهان (وعاظ السلاطین) در آغوش گرفته اند.⁽⁴⁾

ولی باز هم به این نتیجه گیری ، عطشم را فروکش نمی کرد زیرا می پنداشتم که رازی و انگیزه ای قوی در مالامال کردن این

کتابهای عقیدتی به چنین مسائلی، نهفته است. و این تفسیر چنانچه روشن است مطلب را تکمیل نمی کند، بلکه به نفع اهل سنت است! زیرا گذشته از اینکه این روایت ، ⁽¹⁾تنها دلیلی است که برای اثبات این ادعا، بدان تمسک می جویند، از سوی دیگر، دلالتش ظنی است و نمی توان از آن معنای قطعی در این مورد، استفاده کرد. ⁽²⁾

و اگر تسلیم این منطق اهل سنت شویم ، معنایش پذیرفتن کفر تمام فرقه های دیگر است و حق را در انحصار آنان دانستن ، و این مطلب هرگز مورد پذیرش عقل نیست ، چرا که آنان نسبت به دیگران هیچ امتیاز و برتری ندارند و آنچه مطرح می کنند، بیشتر از یک مساله اجتهادی نیست که احتمال صحت و خطا در آن می رود. ⁽³⁾

کتابهای عقیدتی ، مقصود اهل سنت را در مورد فرقه ناجیه ، به جوانان تزریق می کرد و آنان را وامی داشت که تسلیم محض طرحهایشان گردند و بدون سؤال و جواب ، و هیچ قید و شرطی ،محتویاتش را بپذیرند، و من مدتها در این پندار می گذراندم تا اینکه - به فضل الهی - عقلم مرا به رهائی از آن راهنمائی و هدایت کرد.

و همانا تئوری «فرقه ناجیه» هرگز با خط بنی امیه و بنی عباس ودیگر حکامی که ایجاد کننده تاریخی بودند که با ریختن خون پاک مسلمانان رقم زده بود مطابقت و سازش ندارد. و هرگز

با فقیهانی که موضعگیری ها و کردارهای چنین حاکمانی را صحیح جلوه می دهند توافق و انسجام ندارد. ⁽¹⁾و هرگز با مردمی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) را اهانت کرده و رسوا می سازند سازگار نیست ⁽²⁾

چگونه عقل می پذیرد و چگونه انسان می تواند به خود بقبولاند که شخصی مانند یزید بن معاویه از فرقه ناجیه باشد ؟ آری ، مردمی که دارای چنان رسواگری ها و غوطه ور شدن درانحرافات و تباهی هستند، هرگز نمی توانند از رستگاران باشند،پس ، در این صورت ، قطعا مقصود از حدیث ، مسلمانان دیگری هستند.

آزادی از پروراندن خیال فرقه ناجیه ، مهمترین عاملی بود که مرا در رهائی کامل از گذشته با تمام شخصیت ها و طرحهایش ، رهنمون ساخت ، چراکه این توهم ، موانعی گرداگرد عقل می ساخت که آن را از هر تلاش یا شک و تردیدی درباره محتواهای طرحهای اهل سنت ، دور می کرد و همچنین اجازه نمی داد صحابه پیشین و فقهای گذشته را مورد انتقاد قرار داد یا گفتار و رفتارشان را با دقت بررسی کرد. پس مادام که عقل ، در یک حالت تسلیم بی چون و چرا نسبت به گذشته و مقدس جلوه دادن آن به سر می برد و آنان را اهل فرقه ناجیه می داند، بر آن خیلی

دشوار است که حکمی را درباره اش صادر کند، جز اینکه از این هاله تقدس که از مفهوم فرقه ناجیه دریافت کرده است، خارج گردد.

بهر حال ، مفهوم فرقه ناجیه (گروه رستگاران یک حالت عصبیتی را میان جوانان مسلمان ، ایجاد کرده بود که بر اساس آن ، نسبت به دیگران ، دشمنی می ورزیدند، بویژه با شیعیان اظهار عداوت و کینه شدید می کردند، و همین امر نیز باعث شده بود که خود را با واقعیت های زندگی و رخدادها نتوانند سازش دهند و در نتیجه ،همین مساله ، بر قیام اسلامی و دیدگاه هایشان ، تاثیر منفی گذاشته بود.

پیروی

آنچه مورد تعجب من در مصر می شد، این بود که دایره پیروی را درمحیط مکتب ابن تیمیه و پیروانش ، منحصر می کردند .

و هرگاه دراین امر دقت می کردم ، این سؤالها برایم پیش می آمد:

مسلمان ،رواج دارد ؟

بهرحال بر این باور شدم که دستهای مرموزی وجود دارد که میخواهد جوانان را به یک مرز مشخص سوق دهد و آنها را شکار آسانی برای گروههایی مرموز قرار دهد.

هنگامی که نقش مرموز وهابیت را پیگیری کردم ، پاسخ این پرسشها را دریافت نمودم ، زیرا به این نتیجه رسیدم که این خط، همان خطی است که در میان جوانان و گروه ها رخنه کرده و این چنین تصورها و ایده هایی را که مبتنی بر کوچک شمردن مذاهب اسلامی و مقدس جلوه دادن ابن تیمیه و برتر شمردن او را بر سایرفقهای مسلمین و نادیده گرفتن سایر مکتبهای اسلامی است ، تغذیه می کند.

و متوجه شدم ، همین ها که ندای رد کردن مذاهب و شخصیتهای مسلمین را در میان جوانان سر می دهند، خود بنحوی مذهبی هستند، هر چند آگاه برآن نمی باشند، زیرا هر چند آنها تعهد افراد رانسبت به مذاهب چهارگانه معروف (حنبلی ، مالکی ، شافعی وحنفی ) رد می کنند ولی خود، پیرو مذهب حنبلی هستند و به آن قسمت متشددش که ابن تیمیه آن را ایجاد کرد و محمد ابن

عبدالوهاب تبلیغش نمود، روی می آورند. ⁽¹⁾

و همچنین متوجه شدم که هر تلاشی برای محکوم کردن پیروی و تقلید، در حقیقت تلاشی است برای منتقل کردن شخص از مکتبی به مکتبی و از تقلیدی به تقلیدی دیگر، پس اینان که مذهبگرایی وتقلید را رد می کنند، خود به صورت غیر مستقیم ، به مذهب ابن تیمیه در آمده اند بلکه به مذهب منتشر کننده افکار و ایده هایش یعنی محمدبن عبدالوهاب در آمده اند و اینان از تقلید و پیروی ابوحنیفه و شافعی و مالک و ابن حنبل به پیروی و تقلید ابن تیمیه منتقل شده اند و لذا مطلب جدیدی را ارائه نکرده اند، جز این که جوانان مسلمان را فریب داده و آنها را از مکتبهای گوناگون اسلامی دور ساخته و در یک دائره محدودی که از مسلمین فاصله گرفته است ، وارد ساخته اند. ⁽²⁾

آن گاه که گروه تکفیر ندای مخالفت با تقلید را سر داد، در حقیقت دچار همین گمراهی شده بود و پیروانش را از تقلید فقهای معروف به تقلید شکری مصطفی ، بنیانگذار گروه تکفیر، سوق داده بود . و با بررسی و پژوهش در سایر مذاهب و مکتبهای اسلامی به این حقیقت ها دست یافتم :

1 - آنچه تمام مکتبهای سلفی درآن اتحاد دارند، مخالفت و رد کردن مکتب اهل بیت علیهم السلام است.

2 - رد کردن این مکتب ، تنها به خاطر انگیزه های سیاسی بوده است.

3 - بسیاری از فقها و در پیشاپیش آنان مالک و ابوحنیفه و شافعی دراین مکتب تحصیل کرده و شاگردان آن اند.

4 - شیعیان تنها طایفه ای از مسلمانان هستند که به این مکتب پایبند بوده واحکام را از آن فرا می گیرند.

5 - مکتب حنبلی ها بویژه بخش ابن تیمیه ، دشمنان سرسخت و درکمین نشسته این مکتب اند.

6 - ابن تیمیه ، بارزترین فقیه سنی است که با شیعیان بیشترین دشمنی و عداوت را دارد.

پس از این نتیجه گیری ها،مطلب برایم روشنتر شد .

خطوط زیادی وجود دارد که سیاست آنها را ایجاد کرده است ویک خط هست که از سوی تمام خطوط، مورد ستیز قرار گرفته است ⁽¹⁾.

آن خطوط، مذاهب هستند، وآن خط، خط اهل بیت علیهم السلام است .

حال این سؤال برایم پیش می آید: چرا اینقدر با خط اهل بیت می جنگند و دشمنی می کنند؟ این خط چیست ؟ و چه ایده ای را دنبال می کند؟ طبیعی است که پاسخش را نزد قومم نیافتم ، زیرا سیاست ، آنچه از اهل بیت است ، همه را از میان برده و جز پوسته هایی باقی نگذاشته که اینها هم به نفع حاکمان وقت بوده است.

از آن روز که معاویه بر روی کار آمد و بنی امیه حکومت را بدست گرفتند، و امت در خط دشمنی با اهل بیت قرار گرفت ، از لعن ودشنام علی بر روی منابر آغاز و تا کشتن و از میان بردن فرزندان علی و پیروانش و نابود کردن میراث و علومش ، این خط ادامه داشت ⁽¹⁾.

آن روز بود که عایشه و ابن عمر و ابوهریره ، به عنوان کسانی که ازسوی رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سخن می گویند، معرفی شدند و مردم آنان راسخنگویان رسمی اسلام شناختند و امت از آنان پیروی کرده و درخطشان قرار گرفت .

از اینجا برایم اطمینان حاصل شد که برنامه منحصر کردن دایره پیروی در یک مکتب ، زائیده مراحل پیش از پیدایش مذاهب است ،زائیده دوران پس از وفات رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم است که بیشتر بدست امویان و به رهبری معاویه انجام پذیرفت و معاویه مردم را به سوی شخصیاتی سوق داد که حکومتش را مشروع دانسته و با خطش دشمنی نمی کردند و از آن سوی با شخصیات و اصحابی که پیرو خط اهل بیت علیهم السلام به رهبری امام علی علیه السلام بودند، دشمنی و پیکار کرد و آنان را از دور خارج ساخت ⁽²⁾

پس معلوم شد که پیروی کردن بر اساس خط مشخصی از حکام ،شکل گرفت و امت در آن خط گام گذارد و خط اهل بیت را

کنار زد و این طرفداری با برنامه ریزی و توجیه حاکمان پیش آمد و امت درحالی به این خط روی آورد که از حقیقت توطئه کاملا بی خبر بود،سپس حرکت اسلامی معاصر نیز در همین دامی افتاد که برخی ازحاکمان برایش گسترده بودند.

بنابر این ، پس از این که به این خطای بزرگ رسیدم و تناقض گویی ها برایم روشن شد و از پندار گروه رستگاران (فرقه ناجیه )رها شدم و شک وتردید در درونم نسبت به مساله پیروی از مکتب اهل سنت ، ایجاد شد، بر من لازم بود که از گذشته آزاد شوم و قید وبندش را از گردنم بردارم تا بتوانم به آزادی در باره پیروی شرعی ،بحث و جستجو کنم ، که این مطلب را در بخش بعدی پی می گیرم .

پاورقی ها:

1-رجوع کنید به کتابهای العقل المسلم بین اغلال السلف واوهام الخلف".

2- کتاب العقیدة الطحاویه " انگیزه اش وادار کردن مسلمان است به پیروی از عقیده ای که آن خط را دنبال میکند . و کتاب "عواصم هدفش جلوگیری مسلمانان است از تحقیق درباره رویدادهایی که مربوط به صحابه است تا به قول آنان گمراه نشود.

3- دانشجویان مصری عمده ترین طرفداران قیام اسلامی در مصر بودند، و کتابهای سلفی و وهابی از طریق انتشاراتی های مربوط به سلفی ها و اخوان المسلمین چاپ و پخش می شد. رجوع کنید به کتابمان "الحرکة الاسلامیة فی مصر".

4- بسیار اتفاق می افتاد که طرفداران گروه تکفیر، به برخی از احادیث دست می یافتند که افکارشان را متزلزل می ساخت و برایشان مشکل ایجاد میکرد. و در این میان ناچار بودند یا آن احادیث را تاویل و تفسیر کنند که این کار آنان را با شخصیات سلفی که مقلدینشان را تکفیر می کردند، یکسان قرار می داد، و یا اینکه این روایت هارا رد کنند که این کار نیز آنها را با مشکل بزرگتری روبرو می ساخت زیرا مجبور بودند به تاویل گرایی در روبرو شدن با حملات دشمنان، چنگ زنند، از این روی، بسیاری از طرفدارانشان متزلزل شده و از سازمانشان فاصله گرفتند، رجوع کنید به کتابمان «الحرکة الاسلامیة». .

5- رجوع کنید به تاریخ گروه خوارج.

6- این کتاب خطی بود و همچنان دست به دست می گشت، که پس از دوری من از سنی ها، کتاب نیز از دستم خارج شد.

7-گروه تکفیر به یمن، اردن، عربستان، الجزیره و حتی اروپا نیز سرایت کرد.

8-در بخش "دوران تردید این احادیث را مورد بررسی قرار میدهیم.

10- ابن تیمیه فتوای مشهوری دارد که در آن روا می دارد پیکار با حاکمانی که احکام خدا را اجرا نمی کنند، و این فتوا بر اساس نبرد با حاکمان مغولی است که اسلام آوردند ولی به سنت چنگیز چنان باقی ماندند که او در کتابش الیاثق قوانین و احکامی را آورده است و در آنها از تورات، انجیل، قرآن و خودش استفاده کرده است. و گروه جهاد به استناد این فتوا، نزاع خود را با حکومت مصر آغاز کرد. به فتاوای ابن تیمیه مراجعه کن و همچنین رجوع کن به کتاب الفریضة الغائبه نوشته محمد عبدالسلام فرج، یکی از پنج نفری که در قضیه ترور انور سادات، اعدام شدند.

11-بیانیه های زیادی از سوی سلفی ها و گروه جهاد پخش شد و مسلمانانی را که دست به کارهای سیاسی می زدند، مورد یورش قرار داد.

12- ارتباط حدیث در جواز خروج بر حکام باقید:" مگر اینکه کفر صریحی از آنان ببینند، معنایش غیرممکن بودن قیام علیه حاکمان و بستن راه

بر قیام کنندگان است. به صحیح مسلم رجوع کن.

13-به بخش "دوران تردید مراجعه کن.

14- این احادیث، میان گروههای اسلامی، شکاف انداخت و آنان رابه کشمکش واداشت بویژه میان جهاد و اخوان و سلفیها.

15- به بخش "دوران تردید" رجوع کن.

16- قاتل واقعی سادات ابن تیمیه است، زیرا اگر فتوایش نبود، هیچ مجوزی برای قتلش پیدا نمیشد.

17- رجوع کن به بخش دوران تردید

18 - فقهای سنه قائل به روایت ها و نظریه هایی است که مفید تجسیم وتشبیه حق تعالی است. به کتاب عقائد السنة و عقائد الشیعة رجوع کن.

19- بجز کتاب العقیدة النسفیة" سایر کتابها به صورت رایگان در میان مسلمانان در سراسر جهان پخش می شود.

20- بررسی این احادیث رادربخش "دوران تردید مطالعه کن.

21- از این کتابها میتوان به کتاب الفرق بین الفرق بغدادی" و "الملل والنحل » شهرستانی و مقالات الاسلامیین اشعری اشاره کرد.

22- ابوداود و احمدبن حنبل وابن ماجه، این را روایت کرده اند، و حدیث از روایتهای معاویه است. خوب دقت کن! درگذشت مرحوم دکتر عبدالحلیم محمود، شیخ الأزهر این حدیث را در کتاب التفکیر الفلسفی فی الاسلام مورد انتقاد قرارداد. شیخ غزالی نیز در کتابش المستشرقون از آن انتقاد کرد.

23- رجوع کن به کتابمان "فقه الهزیمة".

24 - رجوع کن به کتاب "عقائد السنة و عقائد الشیعة

25- به بخش "توجیه و تاویل همین کتاب مراجعه کنید .

26- به بخش پیامبر و زنان مراجعه کنید .

27 - طرفداران قیام اسلامی معاصر، اشتباه بزرگی مرتکب شدند که پنداشتند خط وهابیت، طرح گذشتگان (سلف) را دنبال می کند، که این خط فقط منعکس کننده افکار و اندیشه های ابن تیمیه است و او از حنبلی هایی بود که همواره با مسلمانان مخالف خود در نزاع و کشمکش بود.

28 - طرح ابن تیمیه در فقه اهل سنت، طرح غریب و شاذی است. وی از سوی علمای زمانش محکوم شد و حکم به کفرش نمودند و به تشویق فقهای زمان، به زندان افکنده شد تا اینکه در زندان از دنیا رفت .رجوع کنید به کتاب الدرر الکامنة فی اعیان المائة الثامنة (ج1 /144 /-160)

29- عباسیان و همچنین صلاح الدین و ظاهر بیبرس، مذاهب را تایید کردند، و انگیزه این پشتیبانی، فقط کوبیدن خط اهل بیت و پیروانشان بود.

30-رجوع کنید به کتاب السیف و السیاسة فی الاسلام ص 133 - 134.

31-رجوع کنید به بخش بزرگ جلوه دادن شخصیات از همین کتاب .

دین و میراث

اشارة

دین و میراث

همواره از خود می پرسیدم : آنچه در دسترس ما است دین است یا میراث گذشته ؟

چنین معروف بود که آنچه در دست ما است دین است ، و من هم تامدتی همین طرز تفکر را داشتم چون بر این اندیشه رشد کرده بودم ولی با مرور ایام ، و کسب تجربه و رشد بیشتر، توانستم فرق بین میراث و دین را بیابم .و پیش رویم حقیقتی روشن متجلی شد :همانا نبرد فکری میان مسلمین ، در حقیقت نبردی است که براساس میراث ، مبتنی شده است نه دین ! و بر این باور شدم که گروههای اسلامی ، ایده ها و اصول اندیشه خود را بر اساس ایده ها

و طرحهای میراثی گرفته اند نه احادیث و متون دینی.

این امر در اصول فکری اخوان المسلمین و سلفی ها و جهادی ها وحتی گروه اسلامی مربوط به حکومت نیز بیشتر متجلی گشت .

و اگربه گروه هائی که از اینان جدا شده اند مانند گروه تکفیر بنگریم ،این امر بیشتر روشن می شود. ⁽¹⁾

وهمچنین این مطلب در انبوه فتواها و سخنرانی ها و نوشته های رایج در میان مسلمانان مبارز که منعکس کننده اجتهادات و موضعگیری های فقهای گذشته است پیش از اینکه منعکس کننده متون باشد، بیشتر متجلی و روشن گشت.

اینجا بود که احساس کردم فریب خورده ام و این طرح اسلامی معاصر را طرحی پر از تقلب و غش دانستم ، و چنین بود که میراث را پس زدم و دوباره در جستجوی دین بر آمدم .

پیش از بحث در این باره ، باید مفهوم میراث و مفهوم دین را مورد بررسی قرار دهیم تا بتوانیم اختلاف میان آن دو را دریابیم ، زیرابدون این کار، مطالب به هم آمیخته شده و دین ضایع می گردد.

دین چیست ؟

دین مجموعه نصوص و احادیثی است که پیامبر آنها را آورد و به مردم ابلاغ کرد.دین ، حرکت ارتباطی است میان انسان و خدا

که نتیحه اش تعهد به عقیده و شریعت های الهی است .

کتابی که پیامبر می آورد، حاوی اصول و قوانین این دین است ، پس تجاوز از آن یا ارتداد از آن ، خروج از دین و کفر به آن ،محسوب می شود.

تورات، دین یهود را ابلاغ کرد، و انجیل دین مسیحیان را و قرآن ،حاوی دین مسلمانان است.و مادام که قرآن ، حاوی دین مسلمانان است، پس همانگونه که پیامبر آن را تبیین کرده ، تنها منبع این دین می باشد و هر تلاشی برای پناه بردن و رجوع به منابع دیگر،معنایش ، انحراف در دین و نابودی آن است. و در گذشته نیز ابن تیمیه فتوا به کفر مغول داد چرا که آنان پس از اسلام ،در کنار قرآن ،به کتاب الیاثق داوری و حکم می کردند.

ماموریت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) منحصر است در تبلیغ و ترویج وتوضیح قرآن «مَا عَلَی الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ «و و این تبیین ، ضمن حدود قرآن باید باشد.و برای این که تعهد پیامبر به حدودش روشن شود، قرآن ، نطق و سخن گفتن آن حضرت را، وحی اعلام فرموده است : «وَمَا یَنْطِقُ عَنِ الْهَوَی«إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحَی »(نجم - آیه 3و4 ) او هرگز از روی هوا و هوس سخن نمی گوید، بلکه تمام حرفهایش وحی است ، و به او وحی می شود .

و همه اینها به خاطرنگهداری و محافظت بر نمای دین و قوانین و

احکامش است چنانکه خدای سبحان اراده فرموده است .

فهمیدن نقش حضرت رسول (صلی الله علیه وآله وسلم) مقدمه فهمیدن قرآن است .فهمیدن قرآن ، معرفت وشناخت دین و احاطه به آن است .نقش پیامبر در ابلاغ و تبیین قرآن ، با وفاتش پایان می پذیرد ولی نقش قرآن تا روز قیامت همچنان ادامه دارد.

قرآن تنها منبعی است که در دسترس ما می باشد و هیچ اختلافی میان مسلمانان در مورد آن نیست ، بلکه اختلاف در سایر منابع است که پیشاپیش آنها سنت نبوی یا احادیث می باشد.ولی با پیش آمدن سیاستهای گوناگون ، منادیان قرآن از سوی فقها، متهم به توطئه علیه اسلام شدند.و چنان که سنت ، مبین قرآن است ، پس این تبیین نباید از حدود قرآن تجاوزکند، لذا آنچه را به حضرت رسول (صلی الله علیه وآله وسلم) نسبت داده اند و مخالف صریح قرآن است ، محکوم و مردود می باشد .ولی گویا این قوم هر چه را به حضرت رسول (صلی الله علیه وآله وسلم) نسبت داده اند و از نظر خودشان صحتش ثابت است ، مسلمانان را ملزم و مجبور به پذیرش آن می کنند، هر چند با قرآن مخالفت داشته باشد.

نزد آنان،ثابت شدن صحت حدیث ، براساس سند است ونه براساس دیگر، پس اگر راویان حدیث ، عادل و راستگو باشند - طبق معیار خودشان - حدیث صحیح است ، و مخالفتش با قرآن، اشکالی

ظاهری یا لفظی دارد که می توان آن را نادیده گرفت !!تا جایی که برخی از فقها، احکام قرآن را با حدیث منسوخ می دانند!!

برای نمونه : فقها ازدواج با عمه همسر را بر اساس حدیثی حرام دانستند که صحتش برایشان ثابت شده است ، در حالی که قرآن وقتی به تفصیل ، محرمات از زنان را بیان می کند،عمه یا خاله همسر را جزء آنان نمی شمارد. ⁽¹⁾

تردیدی نیست که پیروی کردن از چنین طرح و ایده ای، بر مفهوم دین ، انعکاس بدی دارد ومسلمانان را بین پذیرش احکام قرآن یااحکام پیامبر که مبین قرآن است ، و بین احکامی که از رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) روایت شده و مخالف با قرآن می باشد، گرفتار سردرگمی واختلاف می سازد.

اگر برای ما ثابت شد که ماموریت حضرت رسول (صلی الله علیه وآله وسلم ) تبلیغ مسائلی است که از سوی پروردگارش به او وحی می شود، حدوددین برای ما روشن می گردد و پیامبر نمی تواند از نزد خود چیزی رابر احکام قرآن بیافزاید.

میراث چیست ؟

میراث ، مجموعه ای از اجتهادات است که در دین پدید آمده است از اقوال و روایات گرفته تا توجیه ها و تاویل های

گوناگون ، که درمحدوده اش ، حدیث ، تاریخ ، فقه ، تفسیر و دیگر نتیجه گیری هایی که عقل در سایه دین بدان رسیده است ، داخل میشود.

پس ، دین همان حق است .

و میراث ، متعلقات این حق است .

دین ثابت است .

میراث ، متغیراست .

در دین چیزی داخل نمی شود و اضافه نمی گردد.

میراث محل اخذ و رد می باشد.

دین ، بلاغ خداوند بسوی انسان است .

میراث ، اجتهادی است بین انسان و نص .

هر که با اجتهاد مخالفت کند لازم نیست که با نص مخالفت کرده باشد.

پس باید فرق میان نص و اجتهاد را بدانیم . میان دین و سخنان افراد . میان نصوص شرعی قرآنی ونصوص وضعی اجتهادی .وبدون آن به حقیقت دین نمی شود رسید، وعبادت خداوند نادرست خواهد بود.

وقتی در برابر روایتهایی که از رسول خدا (صلی الله علیه وآله

وسلم) نقل شده وبا قرآن مخالفت دارد توقف کنیم ،معلوم می شود که بین نص و اقوال ،فرق گذاشته ایم .

ولی اگر سخنان افراد را مانند نصوص بدانیم ، معنایش این است که آنان را پرستیده ایم ، چنانکه یهود ونصاری ، احبار و رهبان و علمای خود را پرستیدند! و بدینسان بین دین و میراث ، فرقی نگذاشته ایم .

این مشکلی بود که گروههای اسلامی معاصر، بویژه گروه تکفیردچارش شدند وقتی احکامی را بر اساس اجتهادات میراثی و احادیث نقل شده - که مورد خلاف است - وضع کرده اند،ونتیجه این تصورات غلط، همان شکستهای فکری و انقلابی بود که در قیام اسلامی به طور کلی پیش آمد.

حال این سؤال پیش می آید: آیا نص از اجتهاد جلوتر است یا اجتهاد از نص ؟

و طبعا پاسخش این است که نص ،پیش از اجتهاد بوده است و اجتهاد، بر آن حادث است .

اگر ما این روش و قاعده را بر ایده های اسلامی - در سطح گذشته وحاضر - تطبیق کنیم ، به آسانی به حق می رسیم .

برای نمونه ، به مطلبی اشاره می کنیم که در سالهای هفتاد میان ما وگروه تکفیر مورد گفتگو بود.

گروه تکفیر معتقد به کفر کسی بودند که اصرار بر گناه دارد و کسی که مرتکب کبیره (گناه بزرگ ) و کسی که تقلید می کند و نیز معتقدبودند که حق ، منحصر است به حزب خودشان و هجرت واجب است .ما در برابر این سخنان چنین سؤالی را مطرح کردیم :

آیا این اقوال ، نص است یا اجتهادی است در برابر نص ؟

اگر اینان ادعا کنند که اینها نص است ، پس خود کافر شده اند وازدایره اسلام بیرون آمده اند، زیرا هیچ نصی قرآنی یا حتی حدیثی نبوی در این باره نرسیده است .

و اگر ادعا کنند که اجتهاد است ، پس ضرورتی ندارد که همه دربرابرش خاضع باشند، بلکه در دایره قبول یا رد، چرخش داردو برای اخذ و عطا خاضع است . بنابر این ، هیچ الزامی و ضرورتی برای مسلمین در فراگیری و پذیرش آن وجود ندارد .و تکفیر کردن یا تحریم نمودن ،بر اساس اجتهاد، این اجتهاد را به منزله نص قرارمی دهد و در نتیجه معتقد به آن یا پیروی کننده از آن ، هر دو داخل در دایره کفر خواهند بود.

و این همان گمراهی بود که احبار و رهبان در آن افتادند و یهود ونصاری را در گذشته گرفتار کردند، و امروز نیز مسلمانان دچارهمین بدبختی شدند چرا که بجای پذیرش نصوص ، اقوال افراد رامورد عمل و پذیرش قرار دادند.

پس وقتی که گروه تکفیر می خواست طرفدارانش را از پذیرش اقوال شخصیات و تقلیدشان ، آزاد سازد، آنان را در تقلیدی دیگر و نوعی دیگر از پیروی انداخت ، چرا که افراد را از تقلید مذاهب وفقهای پیشین به تقلید مذهبش و پیروی از اجتهادات شکری مصطفی ، بنیانگذار گروه ، واداشت !

تنها مطلبی که داشت این است که گروهی از مسلمین بجای پیروی از فقیهانی که معتقدند، اصرار کننده بر گناه یا مرتکب کبیره و یامقلد و رد کننده هجرت ، کافر نیست ، پیروی از کسی کردند که آنان را کافر می دانند!

و با التزام به قاعده ای که گروه تکفیر آن را ابداع کرده به این که : هرکس تقلید کند کافر است ، پس خود این گروه کافر شده و طرحش ،اصلا قابل اجرا نخواهد بود.

هیچ یک از فقهای گذشته ادعا نکرده است که قولش یا اجتهادش ،مسلمانان را ملزم می کند و مخالف آن ، کافر است .

ولی گروه تکفیردچار این اشتباه بزرگ شد چرا که خیال می کرد، قولش ، نص ووحی منزل است .

پس اگر مسلمانان ، بین نصوص و متون احادیث و بین سخنان افراد، فرق قائل شوند واصالت را به نصوص بدهند و اجتهاد راحادث بر آن بدانند، حقیقت روشن می گردد و دین در

شکل واقعی و زلالش ، نمایان می شود.ولی چه باید کرد، که نمی شود این قاعده را تطبیق نمود چرا که فقها و سیاستمداران در کمین نصوص نشسته اند و هر تلاشی برای آزاد سازی نصوص از قید وبندهایشان را کنترل می کنند!

حق وباطل

مذهبیت در اسلام نیست .

در اسلام چیزی به نام شیعه یا سنی یا شافعی یا مالکی یا حنفی ویاحنبلی وجود ندارد.

اینها همه نامگذاری های تاریخی است که سیاست ، آنها راتراشیده است ⁽¹⁾.

حق این است که : اسلامی راستین و اسلامی باطل وجود دارد.

اسلامی ربانی و اسلامی حکومتی .

وآنچه در تاریخ پیشرفت داشته ، اسلام حکومتی بوده است و آنچه پنهان شده ، اسلام ربانی بوده است.

در اینجا اسماء ومسمیات وجود ندارد .مهم حق است .و در برابرحق اسماء و مسمیات متلاشی میگردد و اهمیت به جوهر داده می شود.

جستجوی حق ، مستلزم جستجوی نص است نه پیروی از سخنان افراد.

پیروی از نص ، انسان را بسوی حق فرا می خواند.

پیروی از افراد، جستجوگر را در گرو افراد می گذارد،نه نص .

نص ، معیار است و مناط تکلیف .و مسؤولیت مسلمان در برابرنص است و حساب و کتابش با نص است و رهایی از دوزخ نیز درپیروی از نص است .

مقصود از نص ، متن قرآن یا حدیث صحیح پیامبر است که باقرآن و عقل سازگار می باشد در مسائلی که مربوط به غیبیات ، سیاست ،اخلاق ، اصول دین ، تولی و تبرا است و اما نصوصی که متعلق به احکام است ، جای اجتهاد دارد و درکها در برابرش گوناگون است ،و برای آن ، افرادی شایسته ، معین شده اند که شرایط اجتهاد وقدرت علمی در آنان وجود دارد.

و اما نصوصی که مربوط به دعوت ، تبلیغ از دین ، اصول دین ، تولی وتبرا، تحدید منبع تلقی احکام ، رهبری ، سلوک شخصی و اخلاقی و رهایی از دوزخ ، می باشد، تقلید در آن روا نیست و بر مسلمانان است که با استفاده از عقل ، برای رسیدن به حق ، بهره گیرند.

آری !این امت گمراه نشد مگر با تعطیل عقل و سپردن زمام

خود به دست فقیهان گذشته و فقیهان حکومتی حاضر (وعاظ السلاطین )که دین خود را از آنان فرا گیرد بی آنکه تشخیص بدهد که چه اموری قابل تقلید است و چه اموری قابل تقلید نمی باشد.

و اگر فرصت برای مسلمانان پیش آمده بود که به دور از فقها،نصوص مربوط به جهاد، سیاست ، حاکمان ، آینده دعوت و رهبری راستین را درک کنند، بی گمان صورت اسلام راستین در اذهانشان ترسیم می شد و آن را معیار حکم بر فقها و امثالشان قرار می دادند. ولی چه کنیم که آنان فقها را وسیله فهم این نصوص قرار داده و درنتیجه خود را در گرو خطی محدود افکندند که این خط را حاکمان به همراهی چنان فقیهانی برایشان ترسیم نمودند! ⁽¹⁾

بنابراین ، رهایی از این خط، نخستین گام برای رسیدن به حق است و این معنی محقق نمی شود جز از راه فراگیری نصوص .

و این نصوصی است که رهبری خوب و شایسته را برای ما مشخص ومعین می کند تا از او پیروی کنیم و دینمان را از او فرا گیریم نه ازرهبری های سوئی که می خواهند ما را که از عقل دوری جسته ونصوص را به فراموشی سپرده ایم ، در دام خود بیاندازند.

و هنگامی که نصوص ، رهبری را مشخص می کند، قضیه خاتمه می پذیرد و اختلاف رخت برمی بندد و التزام و تعهد

ضرورت پیدا می کند .و این رهبری است که منبع حق و سخنگوی حق است .

من در لابلای بحث و پژوهشم ، به این نتیجه رسیدم که یک رهبری غلط (نادرست )پس از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم) در میان امت پیدا شد، و ازآن رهبری بد، تمام طرحهایی که اسلام راستین را پنهان کرده ونصوص را وارونه نموده و آنها را از امت دور نگه داشته ، سرچشمه گرفته است .

و سرانجام باطل را جایگزین حق نموده و راههای گوناگونی را برای گمراهی مردم ازصراط مستقیم الهی ،پدید آورد.

و هنگامی که در جستجوی رهبری حق ، به آن پی بردیم ، رهبری باطل نیز برایمان مشخص می گردد، و داوری در مورد نصوص خواهد بود نه شخصیت ها.

اهمیت رهبری و سر نوشت ساز بودن آن ، هنگامی برای مامشخص می گردد که معتقد به خاتمیت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم) باشیم .وقتی معلوم شد، رسول خدا، آخرین فرستاده خداوند است ، ضرورت تعیین رهبری پسندیده که بعد از وی ، دین را نگهدارد و جای رسول خدا را در میان امت پر کند، اجتناب ناپذیر خواهد بود و بی گمان ، این رهبری ، باید دارای ویژگیهایی باشد که بتواند ماموریتش را به نحو احسن انجام بدهد و

بر دیگران برتری داشته باشد تا نزاعی پیش نیاید و امت دچار رهبریهایی دیگر نگردد که او را به سوی باطل فرا خواند.

این امر مرا بسیار سرگردان و مشغول ساخته بود.در این میان پرسش های زیادی پیش می آمد و با ایده و طرحی که در دسترسم بود، نمی توانستم پاسخی برای آنها بیابم .

اولین پرسش ، ماهیت و کیفیت حق پس از رسول خدا بود ؟

آیا این حق ، منحصر در قرآن است ؟

اگر در قرآن منحصر باشد، پس تفسیر درست این قرآن کجااست ؟

تاریخ قرآن را ورق زدم ، پاسخی نیافتم ، بلکه شک و تردیدم به خاطر روش جمع آوری قرآن ، و اختلافهایی که میان اصحاب درمورد جمع و تفسیرش پدپد آمده بود، افزونتر شد. ⁽¹⁾

و آنچه کار را مشکل تر می کرد روایتهایی بود که مربوط به تفسیربرخی از آیات قرآنی است ، و نوشته نشده بود یا این که حکم باقی ولی نص برداشته شده بود و یا این که نص باقی و حکمش برداشته شده بود. ⁽²⁾

این اختلاف ها در مورد قرآن ، مرا قانع کرد که حتما یک جهت برای رفع این اشکال ها باید وجود داشته باشد ولابد آن جهت ،همان رهبری پسندیده است.

ولی این رهبری کیست ؟

و چرا ظاهر نشد تا نقش خود را در حفظ دین بر عهده گیرد؟

امت عرب مانند امتهای گذشته که پس از ارتحال رسولشان ، گرفتار ارتداد و بازگشت به قهقرا می شدند و ضرورت آوردن رسول دیگر رخ می نمود، از این قانون مستثنی نیستند.ولی کیست که این انحراف و کژی را دور سازد ؟

پس لازم است پس از رسول خدا، یک رهبری ایده آل و جامع الشرایط وجود داشته باشد که امت به او رجوع کند.آن رهبری کیست ؟

اگر حضرت موسی برای مدتی کوتاه و به خاطر آمدن الواح ، از میان قومش رفت و به خاطر غیبت کوتاهش ، برادرش هارون را جایگزین و خلیفه خود - تا روز بازگشت - قرار داد، آیا سزاوار تر نیست محمد (صلی الله علیه وآله وسلم وسلم ) همین کار را با قوم خود انجام دهد بویژه که می داند پس از او پیامبری نخواهد آمد؟

برخی ممکن است تصور کنند که رسول خدا، قرآن را در میان مردم گذاشت و قرآن که خداوند متعهد به نگهداریش تا روز رستاخیزشده کافی است که مشکلات مردم را پس از پیامبر رفع و حل کند وهمانا قرآن بهترین رهبر است .ولی در برابر این نتیجه گیری ،سؤالهایی خود نمایی می کند:

پیامبران پیشین نیز کتابهایی در میان قومشان - پس از رحلتشان باقی گذاردند و با این حال ، آن اقوام منحرف شدند.بنی اسرائیل - به عنوان نمونه کلمات خدا را عوض کرده و کتاب آسمانی راتحریف نمودند، و این دلیل روشنی است که کتاب - به تنهایی نمی تواند حرکت امت را پس از پیامبر، در مسیر مستقیم نگه دارد، زیرا باید در کنارش ، یک نیروی اجرایی بر گزیده باشد که امت ، در حال اختلاف و انحراف ، به او روی آورد.

این نیرو، همان گروه برگزیده از امت اند که پس از رسول خدا کتاب را ارث برده (و تفسیر کتاب به آنان محول شده است ) چنانکه درامت های پیشین نیز چنین بود .خدای تعالی در سوره فاطر، آیه 32می فرماید :

«ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتَابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنَا مِنْ عِبَادِنَا» - علم کتاب را به برگزیدگان از بندگانمان ، واگذار کردیم .پس اگر کتاب به تنهایی کافی بود، خدای سبحان آن را میراث برگزیدگان پس از پیامبر قرارنمی داد.

و سرانجام خود در تاریخ یافتیم که قرآن نتوانست ، اختلاف وارتداد فوری مسلمین ، پس از وفات پیامبر را فصل کند، بلکه این امر توسط شمشیر، پایان پذیرفت وقرآن مانند کتابهای پیشین ،همان حال آنها را دارد و ممکن است امت از آن روی برگردانده و

منحرف شوند .و همانا قرآن در اختلافهایی که بر سر خلافت پیش آمد، داوری نکرد و در میان قبائلی که مرتد شدند داوری نکرد تا اینکه مورد قتل عام قرار گرفته ، و در قضایای دیگر نیز حکمی ننموده ⁽¹⁾بعلاوه که در جمع آوریش ، اختلاف زیادی میان اصحاب رخ داد .حال این سؤال پیش می اید : قرآنی که پیامبر، آنرا در میان امت گذاشت ، نتوانست جلو ارتداد و اختلافها را بگیرد ونزاع ها را حل و فصل کند.آیا این ارتداد و بازگشت ، به سبب دوری و انحراف از قرآن بود یا انحراف از رهبری؟

تاریخ ، پاسخ این سؤال را داده است که علت مستقیم این ارتداد، روی تافتن از رهبری بود نه قرآن .زیرا آنان که مانع پرداخت زکات شدند، مسلمان بودند، و آنانکه بیعت ابوبکر را رد کردند، مسلمان بودند .آنها مسلمانانی بودند که متعهد به قرآن و مؤمن به آن بودند ولی این تعهد نتوانست آنان را از انحراف باز دارد .اینجا بود که دوران جستجوی من برای یافتن رهبری برگزیده آغاز شد.و اعتمادم در این دوران بر نصوص و متون احادیث بود، زیرانصوص ، تنها راه رهایی از اجتهادهای غلط افراد و رسیدن به حق است .و همانا حق تنها با نص شناخته می شود نه با شخصیتها .و مردان توسط حق شناخته می شوند نه بالعکس .

و حال که معتقدم به برتری حق از مردان ، راه جلوی رویم گشوده شده است.

میراث سنی و میراث شیعی

مسائلی وجود دارد که شیعه و سنی در آنها اشتراک دارند و مسائلی نیز دیده می شود که در آنها هیچ برخورد نزدیکی نمی توانند داشته باشند.

در خلال دوران طولانی جستجویم در میراث ، بسیاری از روایات و اجتهادات و سخنان شخصیتها، چه در سطح میراث سنی و یاشیعی شک و تردیدم را افزونتر می نمود.

میراث سنی روایتهای جعلی زیادی را در بر داشت.و همچنین بودمیراث شیعی.

میراث سنی دارای طرحهای مختلف ومتفاوت بود، و همچنین میراث شیعی.

پس چه امری ، این دو را از هم متمایز می سازد ؟

برای پاسخ به این سؤال ، باید مظاهر اختلاف این دو میراث رابررسی کنیم.اعتماد میراث سنی بر صحابه است ، در حالی که اعتماد میراث شیعی بر اهل بیت.

میراث سنی ، همگام با حاکمان راه میرود ولی میراث شیعی ، این همزیستی را رد می کند.

در میراث سنی ، سخنان شخصیات ، برتری دارد ولی در میراث شیعی نص برتری دارد .میراث سنی از یک حالت سازش با

وضعیت موجود، آفریده شده ولی میراث شیعی از یک درگیری با آن .

میراث سنی عقل را تحت فشار قرار می دهد ولی میراث شیعی عقل را محترم می شمارد.

این مقایسه اندازه اختلاف و فاصله این دو میراث را روشن میسازد .ولی بهرحال میراث شیعی ، نیز مانند میراث های دیگر، دستخوش تغییرات زیادی در اثر انبوهی سخنان واقوال و اجتهادات است ، که در حد زیادی با میراث سنی ، شباهت خواهد داشت .و لذا هردوطرف گرفتار روایتهای جعلی بوده ، و مذاهب در چارچوبه یک اندیشه ، یک فکر پیدا شدند.

میراث سنی بسیاری از روایتها را در بر دارد که منزلت اصحاب را بالا می برد و برخی را به اوج می رساند و میراث شیعی روایتهای زیادی در بالا بردن ارزش و منزلت اهل بیت دارد، و هر دو دچار احادیث جعلی هستند. ولی بهر حال به این نتیجه رسیدیم که آن روش و قاعده ای که از سوی شیعیان برای کنترل کردن روایات و جلوگیری از احادیث جعلی و دروغی ، پدید آمده ، بسیار دقیق تر و ارتباطش با نص بیشتر از روش اهل سنت است .

شیعیان معتقدند که اگر روایتی با قرآن و عقل سازگار نباشد، باید به دیوارش بزنند ولی اهل سنت تکیه بر علم رجال و بحث در سند روایت دارد.

شیعه متن روایت را زیر ذره بین قرار می دهد ولی سنی سندش را.

و در سایه روش شیعیان ، بسیاری از روایات در میراث شیعی رد شد و روایتهای بی شماری نیز مورد داوری و در دایره کنترل و غلط زدایی قرار داده شد .ولی در سایه روش اهل سنت ، بسیاری از روایات پذیرفته و مورد اعتماد قرار گرفت هر چند با متن قرآن مخالفت داشت و با عقل ناسازگار و علتش هم این است که سند روایات و رجالش - به نظر آنان صحیح و سالم بود.یعنی هر گاه عدالت راویان ثابت شد، روایت صحیح است هر چند با قرآن مخالفت داشته باشد!

روش شیعیان ، بی گمان ، میراث را مورد بازنگری و غلط زدایی قرار می دهد ولی قاعده اهل سنت ، میراث را بهم نمی زند و در نتیجه دوری از قرآن در آن آشکار خواهد بود. اعتقاد شیعیان به مساله امامت ، میراث شیعی را از میراث سنی ، متمایز ساخت وبسیاری از اجتهادات و نقطه نظرهایی را پدید آورد که بر فقه ،عقیده و ایده کلی شیعیان ، تاثیر گذاشت .از بارزترین دست آوردهایش ، منحصر شمردن منبع فراگیری احکام در دایره اهل بیت بود که امامت در آنان است ، و رد کردن خطوط دیگری که با خط اهل بیت سازگار نیست و پیشاپیش آنها خط صحابه که ابوبکر و عمر ارکانش را پی ریزی کردند.

مهمترین مساله ای که بر روش تحکیم قرآن و عقل ، مبتنی است ،کنترل کردن نقش افراد و جدا ساختن سخنانشان با نصوص و دقت در این که اقوال آنها، نصوص را تحت الشعاع قرار ندهد .و این اصلی ترین امتیازهای میراث شیعی بر میراث سنی است که با فقدان چنین قاعده ای ، رجالش بر نصوصش برتری یافتند. و همانا دور نمودن و عزل قرآن و عقل از میراث و بی اعتنایی به نقش آن در دو داوری توطئه خطرناکی بود که سیاست علیه اسلام اجرا کرد و هدفش وارد ساختن روایتهای دروغین و جعلی بود که اسلام رابه گونه ای دیگر جلوه داد و هویت واقعیش را از آن جدا ساخت وهویتی بی ارزش به آن بخشید که فقط منافع حکام را دنبال کرده و حکومتشان را مشروع جلوه می داد .ولی قرآن و عقل را داور قراردادن ، یعنی از نص پیروی کردن نه از میراث اجتهادی .و نص داور بر میراث است نه بالعکس .از اینجا است که رجال شیعه در مرتبه ای پایین تر از نص قرار دارند نه بالاتر، و این مطلب مرا اطمینان خاطرداد، زیرا وقتی خط شیعیان را دنبال کردم ، میراثی را با میراث دیگر عوض ننمودم و از پرستش مردانی به پرستش مردان دیگر راه نیافتم ، بلکه تعهد به خط اهل بیت علیهم السلام مرا متعهد به خط نص کرد نه خط رجال.

پاورقی ها

ا- رجوع کنید به کتاب "دعاة لا قضاة که از سوی اخوان المسلمین در رد گروه تکفیر منتشر شد. وهمچنین رجوع کنید به کتاب "الحرکة الاسلامیة فی مصر.

2-نص حدیث در صحیح بخاری - کتاب النکاح: ج 7 ص 15 این است: "لا تنکح المرأة علی عمتها أو خالتها

3- همواره حاکمان در پی سوء استفاده از اختلافهای مذهبی هستند تا امت را به اختلاف را دارند و خود در میان آب گل آلود، ماهی بگیرند .

4- به بخشهای آینده کتاب رجوع کن.

5-رجوع کنید به بخش قرآن.

6- رجوع کنید به بخش قرآن همین کتاب .

7- رجوع کنید به کتاب " السیف والسیاسة وکتب التاریخ".

دوران تردید : واز تردید یقین می آید پدید

اشارة

و از تردید، یقین می آید پدید

بسیاری از ایده ها و طرحهای میراث در سطح فقه ، تفسیر، تاریخ وحدیث منسوب به رسول اللّه (صلی الله علیه وآله وسلم) مرا قانع نمی کرد .از اینجا بود که خط تردید و دو دلی را دنبال کردم و آنرا شعار خود قرار دادم و درلابلای کتابهای میراث برای جستجوی حقیقت ، بحث و کنکاش کردم ، هر چند این تحقیق ، کار آسانی نبود زیرا سخنان مردان برنصوص افزونتر شده و تمیز آن دو از یکدیگر، در نهایت دشواری بود .ولی این دشواری به سرعت از هم می پاشد اگر جستجوگر، به خط شک و تردید مسلح شده باشد، زیرا این خط، بسیاری ازحقایق را درباره میراث و ایده اسلامی کنونی برایم آشکار ساخت که آنها را چنین خلاصه گیری می کنم:

1 - سخنان خلیفه اول و دوم به صورت نصوص قطعی و سنت ابدی در فقه اهل سنت در آمده است .

2 - اجماع ، رکن اساسی این است که بسیاری از طرحها و ایده های میراث - اگر نگوئیم همه اش - بر آن استوار است .

3 - بسیاری از نصوصی که به پیامبر نسبت داده می شود از آنها بوی سیاست به مشام می رسد و با عقل منافات دارد و قواعد و اصول ثابت اسلام ، آنها را رد می کند.

4 - به نظر می رسد که تعمدی در تحقیر و کوچک شمردن پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) وجود دارد.

5 - دشمنی آشکاری با تمام طرحها، اجتهادات و حتی شخصیتهایی که با خط سیاسی آن روز، مخالفت داشته ، به چشم می خورد.

6 - برخی از شخصیات را در برابر شخصیتهای دیگر قرار داده و آن ها را بزرگ کرده اند.

7 - شبهه هایی سیاسی گرداگرد راویان حدیث و چگونگی تدوین و گردآوری احادیث دیده می شود.

8 - همواره حاکمان مد نظر قرار داده شده و از سوی فقیهان حکومتشان مشروع جلوه داده شده است .

9 - آزادی رای و حکم درست و صحیح اسلامی در طول

تاریخ اسلام ، محقق نشده است.این نتیجه گیری ها کافی است که ایجاد شک و تردید در طرح کنونی اسلام بنماید و ضرورت بازنگری درآن و لزوم تلاش در زدودن گرد و غبار تاریخی که سیاست ، آن راساخته و پرداخته و فقها و محدثین و مورخین ، آن را پذیرفته اند و در برابرش تسلیم شده اند، به طور جدی ایجاب می نماید .هم اکنون برخی از نمونه های نصوصی که مرا به دودلی واداشت ،یادآور می شوم ، که من بر اساس اینها، نظر رد کننده و محکوم کننده خود را بر این ایده و این میراث که مسلمانان بر آن استوارند، استوار نمودم.

بنی امیه

بعضی از احادیثی که در کتابهای اهل سنت درباره بنی امیه ، ذکرشده بود، توجه مرا به خود جلب کرد. این روایتها، امت را از شر این گروه بر حذر می دارد، و پرده از نقشی که آینده امت را به خطرانداخته ، و اسلام را مورد تاخت و تاز قرار می دهد بر می دارد.

هر چند بیشتر این احادیث ، از سوی علمای حدیث (اهل سنت )مورد تشکیک و تضعیف قرار گرفته ولی آنچه دیده را خیره می کند، احادیثی است که تصحیح شده و نقش مهم و حساس بنی امیه را در یاری کردن اسلام !!اعلام می دارد.از احادیثی که در

مذمت و نکوهش بنی امیه رسیده است ، سخن رسول گرامی اسلام است که فرمود: هلاکت امت من بدست شهوترانانی از قریش است ⁽¹⁾.

و در روایت دیگر: فساد و تباهی امت من بدست گروهی از شهوت پرستان نادان قریش است ⁽²⁾.

ابوهریره گوید :اگر می خواستم نام ببرم می گفتم :فرزندان فلان وفلان ⁽³⁾وروایتهای زیادی در لعن و نفرین حکم بن عاص و فرزندانش نقل شده است ⁽⁴⁾.

ابو هریره گوید :دو ظرف حدیث از رسول خدا حفظ کردم ، که یک ظرفش را ابلاغ نمودم و اگر از آن ظرف دیگر سخنی بگویم ، این گلویم بریده خواهد شد ! ⁽⁵⁾

ابن حجر، در مورد حکم بن عاص اموی ، عموی عثمان بن عفان ،می گوید :

رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم ) او را به طائف تبعید کرد، ولی عثمان - در ایام خلافتش او را به مدینه باز گرداند نقل شده است که رسول خدا، او را لعن کرده است ولی این امر (به قول ابن حجر) به اثبات نرسیده .و روایت شده است که صحابه بر رسول خدا وارد شدند در حالی که حضرت ، حکم بن عاص را لعن و نفرین می کرد.گفتند : چرا اورا لعن می کنی ؟

فرمود: من

با همسرم فلانه - نشسته بودیم ، که او از سوراخ دیوار به ما می نگریست.گفتند: آیا ما هم او را لعن کنیم؟ فرمود: نه! ولی گویا می بینم که فرزندانش بر منبر من بالا و پائین می روند.

گفتند: یا رسول اللّه !آنها را بگیریم ؟فرمود :نه .ولی پیامبراو را تبعید کرد!! ⁽¹⁾

طبرانی روایت کند :حکم نزد رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم) نشسته بود، پس خواست سخن بگوید، زبانش گرفت.

رسول خدا رو به او کرده فرمود : همیشه چنین باش .

از آن پس همواره حکم سخن که می گفت زبانش می گرفت تا از دنیا رفت. ابن حجر در مورد حدیث گوید : در سندش حرف است ! بیهقی نیز این روایت را نقل کرده ولی در سندش ، ضراربن صرد را آورده است که او متهم به رافضی بودن است ! ⁽²⁾

ابن حجر از نافع بن جبیر بن مطعم ، از پدرش نقل کرده که گفت :بارسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم و سلم ) بودیم ، که حضرت ، حکم ابن عاص را دید .پس فرمود : وای بر امت من از نسل این شخص ⁽³⁾.

روایت شده که عایشه به مروان گفت : اما تو ای مروان ، پس من گواهی می دهم که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم و سلم ) پدرت را

لعن کرد، در حالی که تو در صلب او بودی ⁽¹⁾.

مسلم از ابن عباس نقل می کند : مسلمانان هرگز با ابو سفیان نمی نشستند و به او نمی نگریستند. ⁽²⁾

ابن حجر از بغوی نقل میکند : عمر هر گاه به معاویه می نگریست می گفت : این انو شیروان عرب است ⁽³⁾.

و از ابن ابی الدنیا نقل می کند که عمر گفت :مبادا پس از من اختلاف بکنید، پس اگر چنین کردید، بدانید که معاویه در شام است ، پس اگر به رای خود بسنده کنید، او می داند چطور خلافت را از شمابگیرد. ⁽⁴⁾

و همانا ابوسفیان و فرزندش معاویه با آنان مانند مؤلفة قلوبهم رفتارمی شد تا اینکه دوران خلافت عمر رسید، پس او این سهم راحذف کرد و معاویه را والی شام قرار داد ! ⁽⁵⁾

و اما احادیثی که بنی امیه را می ستاید: در راس آنها احادیثی است که شام و اهلش را مدح می کند در حالی که شام پایگاه بنی امیه ومرکز حکومتشان بود. ⁽⁶⁾

از عثمان نقل شده که گفت : اگر کلیدهای بهشت در دست من بود، آنها را به بنی امیه می دادم ،تا همه شان وارد بهشت

شوند! ⁽¹⁾

کتابهای سنن تلاش می کنند، فضائلی را برای معاویه و پدرش بتراشند و آنها را از زبان رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم ) مورد ستایش قرار دهند و مقامشان را بالا ببرند.

مسلم (در صحیحش ) از ابو سفیان نقل می کند که به پیامبر عرض کرد: ای رسول خدا سه چیز را مایلم که به من عطا فرمائی

فرمود:اشکال ندارد .گفت : مایل هستم بهترین و زیباترین زنان عرب را که ام حبیبه ، دخترم ، می باشد، به ازدواج تو در آورم.فرمود: آری .گفت : معاویه را کاتب خود قرار دهی.فرمود: آری .گفت :فرماندهی پیکار با کفار را به من عطا فرمائی چنان که در گذشته بامسلمین می جنگیدم .فرمود: آری اشکال ندارد. ⁽²⁾

مانند چنین روایتی ، سؤالهایی را بر می انگیزاند، مانند:

آیا فضیلت ها از راه گدایی به دست می آیند یا پیامبر از پیش خودعطا می فرماید؟!

در این حدیث ، چه فضیلتی برای ابو سفیان دیده می شود؟

آیا این از منشی اسلامی است که ابو سفیان ، اینچنین با رسول خدا صحبت کند و دخترش را بر او عرضه نماید، گویی حضرت فقط در پی دختران زیبا بوده است؟!

وانگهی چگونه رسول خدا، به این سادگی ، تمام

آرزوهایش راپاسخ می دهد؟

از سوی دیگر، چگونه ابو سفیان به خود اجازه می دهد فرماندهی مسلمانان را در جنگ ، از رسول خدا در خواست کند، در حالی که مؤمنین نسبت به او و فرزندانش بدبین و متنفرند؟

ضمناً یک مغالطه تاریخی خطرناکی در این حدیث دیده می شود، زیرا در کتابهای اهل سنت به اثبات رسیده است که رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم )قبل از هجرت ، با ام حبیبه ازدواج کرد.و این دلیلی قاطع است بردروغ بودن این حدیث و این که سیاست ، آن را اختراع کرده است ! ⁽¹⁾

مسلم در صحیحش نقل می کند که ابو سفیان به دیدار گروهی از صحابه رفت که در میان آنها سلمان و صهیب و بلال دیده می شدند، پس آنان - با تعجب گفتند: شمشیرهای خدا گردن دشمن خدا را نزده است! ابوبکر در آنجا بود، به آنها گفت : این سخن را در باره بزرگ و سرور قریش می زنید؟پس نزد رسول خدا رفت وجریان را به عرض حضرت رساند .رسول خدا فرمود: ای ابابکر !نکند آنها را خشمگین و ناراحت ساخته باشی ، به تحقیق اگر آنان رابه خشم آوری ، پروردگارت را خشمگین ساخته ای.⁽²⁾

واین روایت مانند - روایتهای - گذشته نشان می دهد که ابوسفیان درمیان صحابه رسول خدا آبرویی نداشت و مورد احترام

هیچ کس نبوده است جز متعصبین از بی شخصیتهای قریش و منافقین.اکنون این سؤال خود نمایی می کند که چرا ابوبکر از ابو سفیان دفاع کرد؟

آیا ابوبکر از گذشته تاریک و وضعیت این مرد، بی خبر بود ؟

آیا باز هم ابوسفیان سرور و بزرگ قریش به حساب می آمد ؟

بی گمان پاسخ رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم و سلم ) به ابوبکر بزرگترین دلیل است بر اینکه موضعگیری اصحاب نسبت به ابوسفیان ، همان موضعگیری شرعی و درست است و ابوبکر از این مسیر تجاوز کرد و به بی راهه رفت .

واین که آقای بخاری (در صحیحش ) فصلی را برای ستایش معاویه قرار داده ، در حقیقت مطلب قابل ذکری در این باره ندارد، چرا که فقط روایتی را از لسان ابن عباس نقل می کند که گاهی به صحابی بودن او گواهی می دهد و گاهی به فقیه بودنش!!⁽¹⁾

ابن حجر در حاشیه ای که بر این باب (فصل ) زده چنین می گوید: بخاری در این باب هیچ فضیلت و مدحی را برای معاویه ذکرنکرده ، جز گواهی ابن عباس بر او که صحابی فقیهی بوده است و شاید این دلالت بر فضیلت زیادی باشد ! و از اسحاق بن راهویه نقل کرده که گفت: آنچه در ستایش معاویه گفته شده صحیح نیست .البته درباره معاویه احادیث زیادی نقل شده ولی از طریق اسناد

روایت صحیحی به چشم نمی خورد و اسحاق بن راهویه و نسائی و دیگران نیز بر این باورند.⁽¹⁾

عبداللّه بن احمد بن حنبل می گوید: از پدرم پرسیدم : درباره علی و معاویه چه می گویی؟مقداری بیاندیشید، سپس گفت: به تحقیق می دانم که علی ، دشمن زیادی داشت ، ولی هرچه دشمنانش جستجو کردند، عیب و نقصی برای او نتوانستند پیدا کنند،

پس ناچار رو به شخصی (معاویه ) آوردند که با او می جنگید و مبارزه می کرد پس او را ستایش و مدح کردند و به خاطر دشمنی آنان با علی ، او را در برابر علی قرار دادند.

ابن حجر همین جا می گوید: و بدینسان او اشاره می کند به فضائل دروغینی که برای معاویه تراشیدند و هیچ واقعیتی نداشت ⁽²⁾

مسلم روایت کرده که رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم و سلم ) ابن عباس را - که کودکی بود- در پی معاویه فرستاد .

او گوید: نزد معاویه رفتم ، وی را در حال خوردن یافتم .باز گشتم.حضرت دوباره مرا فرستاد و فرمود: بگوبه معاویه که نزد ما بیاید.ابن عباس گوید : دوباره رفتم ، باز هم دیدم مشغول خوردن است ، باز گشتم و جریان را به حضرت عرض کردم .حضرت فرمود : خداوند

شکمش را هرگز سیرنکند. ⁽¹⁾

تعجب آور است که برخی خواسته اند این حدیث را، فضیلتی برای معاویه بدانند و این که پیامبر چنان سخنی درباره اش زده است ،معنایش دعا کردن برای گشوده شدن اشتهای همیشگی معاویه است! ولی مسلم این روایت را در فصلی نقل کرده است که آن را چنین نامیده: باب اشخاصی که رسول خدا آنان را لعن یا نفرین نموده و یا دشنام داده است و او سزاوار دشنام نبوده! پس برایش رحمت واجر به حساب می آید! ⁽²⁾

وهمانا این روایت باعث کشته شدن ، حدیث گوی معروف ، نسائی ،بدست یاران معاویه در شام شد که از او خواسته بودند، کتابی را درستایش معاویه بنویسد و او امتناع ورزیده بود.⁽³⁾

از این نقشه ، چنین بر می آید که تلاشهای مذبوحانه و مایوسانه ای از سوی فقهایی که پیرو و یار بنی امیه بودند، وجود داشت که این خاندان را آبرودار کنند و به برنامه ها و فعالیتهایشان شرعیت ببخشند.

بهر حال ، این روایات با چنین تفسیرهایی ، انگیزه اصلی بود که مراوا داشت نسبت به تمام روایتهای مدح و فضیلت ، تردید نمایم وتلاش کنم که آنها را با میزان عقل و قرآن ، بسنجم ، تا این که به چنین دست آوردهایی دست یابم:

1 - اغلب روایاتی که درباره فضیلت اصحاب نقل شده ، اشاره به فضیلتی روشن و واضح ندارد ⁽¹⁾.

2 - بیشتر این روایات از زبان صاحبانش ، بیان و نقل شده ⁽²⁾.

3 - از جستجوی بیو گرافی اینان ، بدست می آید که چنین فضیلت هایی مربوط به آنان نیست و شاید مقصود، افراد دیگری باشند. ⁽³⁾.

4 - این روایت ها افراد خاصی را مد نظر قرار داده ، در حالی که شخصیتهای برازنده ای در میان اصحاب دیده می شوند که دارای نقش های حساسی نیز بودند ولی از این روایات بی بهره اند. ⁽⁴⁾.

5 - این ستایش ها بیشتر درباره یاران معاویه و خط بنی امیه ساخته شده است ⁽⁵⁾.

6 - روایتهای روشنی درباره امام علی و اهل بیت وجود دارد که ارزش اینان را روشن می سازد و ثابت می کند که اهل بیت دارای ویژگیهایی بودند که سایر اصحاب از آن بی بهره اند. ⁽⁶⁾

7 - تلاشهای عمدی وجود دارد که حضرت علی علیه السلام را نکوهش کرده ویا مقامش را پائین می آورد. ⁽⁷⁾

پاورقی ها:

ا- رجوع کنید به بخاری - کتاب الفتن باب سوم -ج9 ص60

2- همان- ج 1 ص 60ب 3۔ مسند احمد ج 2 ص 304.

3-همانج1 ص 60ب 3.

4- این لعن از زبان عایشه نقل شده، چنانکه توضیح خواهیم داد.

5- صحیح بخاری - کتاب العلم - ج 1 ص 41.

6- الاصابة فی تمییز الصحابه - ج 1 ص 245 - شماره 1781.

7-همانج 1 ص 345.

8-همانج 1 ص 346.

9-همانج 1 ص 346.

10-صحیح مسلم کتاب فضائل الصحابه - باب من فضائل ابی سفیان - ج4 ص 1945ح2501.

11 - الاصابه - بیوگرافی معاویه - ج 2 ص 434.

12.همان .ج3 ص 434.

13-رجوع کنید به تاریخ عمر بن الخطاب، نوشته ابن الجوزی، و سایر کتب تاریخ.

14- ابن عساکر در تاریخش ج1 ص305 بسیاری از این احادیث را نقل کرده که ضعیف است و به دروغ بودن، نزدیکتر است. احمد در مسندش - ج3 ص 436 وج5 ص 34 و 35 از رسول خدا نقل می کند که:اگر اهل شام فاسد شدند، پس شما هیچ ارزشی ندارید؟

15- البدایه و النهایه ابن کثیر، مسند احمد - ج 1 ص 62

16- صحیح مسلم کتاب فضائل الصحابه - باب فضل أبی سفیان - ج 4 ص 1945ح 2051.

17-به کتابهای سیره رسول خدا رجوع کن. روایت مشهوری در این کتابها دیده می شود راجع به برخوردی که میان ابوسفیان و دخترش هنگام آمدن ابو سفیان به مدینه رخ داد و دخترش نپذیرفت که او را در منزلش استقبال کند، تاریخ الطبری - ج 3 ص 46 و 165.

18 - صحیح مسلم - کتاب فضائل الصحابه - باب من فضائل صهیب و سلمان و بلال - ج 4 ص 1947 ح 2504.

19۔ بخاری - ج 5 ص 25ب 29 - در روایت از زبان ابن عباس نقل می کند که در روایت اول، وقتی معاویه یک رکعت نافله خواند و خادم ابن عباس از آن ناراحت شد، می گوید که ابن عباس گفت: رهایش کن !او یار رسول الله بوده است ! و در روایت دوم می گوید: او فقیه است. لازم به ذکر است که مسلم در ستایش معاویه، مطلبی نقل نکرده است.

20 - فتح الباری - ج 7 ص 83 اسحاق بن راهویه - استاد بخاری - گوید:هیچ منقبت و ستایشی درباره معاویه نرسیده است که صحیح باشد.

21- مصدر سابق. - ج 7 ص 83 و همچنین رجوع کنید به مسند احمد.

22 - صحیح مسلم - کتاب البر والصلة والآداب - باب من لعنه النبی او دعا علیه او سبه - ج 4 ص 2010ح 2604.

23-رجوع کنید به مصدر سابق - ج 4 ص 2007.

24 -نسائی بدست یاران معاویه در سال 303 هجری به قتل رسید. همانا وی کتابی نگاشت در مدح حضرت علی که آن را خصائص الامام علی علیه السلام

نامید و قبول نکرد که درباره معاویه کتابی بنویسد.

25- رجوع کنید به بخش بزرگ جلوه دادن شخصیات ص 183.

26 - تا 31-رجوع کنید به مصدر سابق ص183.

توجیه وتاویل

اشارة

ضمن مطالعاتی که در لابلای کتابهای گذشتگان داشتم ، به متن های زیادی بر می خوردم که از قیچی سانسور آقایان خارج شده ، و درنتیجه مشکل بزرگی برای فقیهان ایجاد کرده و نقطه ضعفی درطرحهایشان پدید آورده بود .ولی بهر حال ، آنان را خوش نیامد که تسلیم این متن ها و نصوص بشوند، لذا آنها را با تاویل و توجیه های خود محاصره کردند تا اینکه سرانجام ، تاویل بجای نص قرارگرفت و بر آن چیره شد.

بدون شک ، هدف از این توجیه ها، قرنطینه کردن و در خط خویش نگه داشتن مسلمانان بود، و از سویی دیگر، بستن در به روی خطهای مخالف و جلوگیری از دسترسی آنان به این متن ها

و استفاده از آنها به نفع خود.

بهر حال بن بست این قوم به حدود متن ، منحصر نمی شود، بلکه به بسیاری از رویدادهای تاریخی که با اصحاب و تابعین و حاکمان ،ارتباط دارد، سرایت می کند، که راه را برای رد کردن طرحهایشان یاتردید نسبت به آنها می گشاید .اینان به خاطر چاره جوئی به خطتوجیه روی آوردند .یعنی ساختن وآفریدن انگیزه هایی که وقوع حادثه را به نحوی دیگر، غیر از آنچه از ظواهربرمی اید، توجیه نمایند .و علی رغم برخوردهای فکری و ایدئولوژیکی زیادی که میان طرح آنان و طرحهای دیگر - در راستای تاریخ - اتفاق افتاد،سرانجام طرح آنان ، جای خود را در میان عامه مردم باز کرد، چون از پشتیبانی و تایید مطلق حاکمان برخوردار بود .و بدینسان ، این قوم ناچار شدند که با سلاح تاویل وتوجیه ، به میدان بیایند تاپیروان را تقویت نموده و دشمنان را برانند .این توجیه ها و صحه گذاشتن ها تنها، میتواند قرصهای مسکنی باشد که آقایان میخواهندبا استفاده از آنها توده های مسلمان را آرام کنند و حاکمان را راضی نگهدارند .ولی به هر حال - با گذشت زمان - متلاشی شده و حقایق برای همگان روشن خواهد شد چنانکه برای من روشن شد.بالاترین و مهمترین نصوص و متن هایی که قوم را سر در گم کرده و ناچار به تاویلشان

نموده است ، نصوصی است که در باره حضرت علی علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام وارد شده و اغلب آنها - طبق قواعد خودشان - صحیح است. این نصوص ، امام را در مرتبه ای بالا و ویژه قرار میدهد که برتر از تمام اصحاب ، قلمدادش می نماید . از سوی دیگر، ثابت می کند که علی واهل بیت ، نقش خاصی در میان امت داشتند ، همان نقشی که سیاست وقت ،مانع از اظهارش شد .این نتیجه آگاهیم بر توجیهات آنان نسبت به نصوص و توجیه وقایع و رویدادهای تاریخی بود که بر یقینم افزود ومطمئن شدم که آنهاتلاش می کنند تا نصوص را وارونه جلوه داده و حرکت تاریخ را به نفع خویش تغییر دهند.

مسلم در صحیحش ، سخن رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) را نقل می کند که حضرت به علی فرمود : نسبت تو به من مانند نسبت هارون به موسی است ، جز اینکه پس از من پیامبری نیست ، سپس بر این نص حاشیه می زند و می گوید : کسانی که استناد به این حدیث کرده و خلافت را برای علی ، پس از رسول خدا می دانند، از راه حق ،منحرف شده اند، زیرا جانشینی برای خویشان در ایام زندگی ، غیراز خلافت بر امت است پس از وفات! ⁽¹⁾

وهمچنین نقل می کند که رسول خدا در روز خیبر فرمود : فردا پرچم را بدست مردی می دهم که خدا و رسولش را دوست

می دارد و خدا و رسولش ، او را دوست می دارند.

راوی گوید گردن ها را کشیدیم ، که شاید یکی از ما مقصود حضرت باشد، ولی ناگهان حضرت فرمود : بگوئید علی بیاید.

علی را آوردند در حالی که دچار درد چشم (رمد) بود، پس حضرت آب دهان مبارکش در چشم علی انداخت و سپس پرچم را به دست او داد و خداوند فتح و پیروزی را بوسیله علی نصیب مسلمانان کرد.

مسلم در ادامه حدیث ، چنین حاشیه می زند : این به خدا عظیم ترین فضایل علی و ارزنده ترین مناقبش است.⁽¹⁾

وهنگامی که آیه مباهله «فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ »(آل عمران : 61) نازل شد، حضرت رسول ، علی و فاطمه و حسن و حسین را فرا خواند و فرمود : بار الها، اینان اهل بیت من هستند. ⁽²⁾

مسلم نیز روایت کند : روزی رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) در منطقه ای که آن را خم می نامیدند و بین مکه و مدینه قرار داشت ، به سخنرانی پرداخت . پس از حمد و ثنای پروردگار و موعظه و پند به مردم فرمود : ای مردم !من هم انسانی مانند شما هستم .زود است که پیام رسان پروردگارم (عزرائیل ) بیاید و من هم دعوتش را اجابت کنم .

و همانا در میان شما دو چیز سنگین و

گرانبها می گذارم ، نخست ،کتاب خدا است که در آن هدایت و نوراست ، پس به کتاب خدا تمسک جوئید، و همواره بر کتاب خدا مردم را تشویق و تحریض نمود، سپس فرمود : و اهل بیتم.

شما را سفارش می کنم به اهل بیتم .شما را سفارش می کنم به اهل بیتم ، شما را سفارش می کنم به اهل بیتم .حصین به راوی که زیدبن ارقم بود گفت : اهل بیتش کیست؟

آیا همسرانش از اهل بیتش نیستند، گفت: چرا! همسرانش از اهل بیتش هستند، گفت: چرا! همسرانش از اهل بیتش هستند ولی مقصود از اهل بیتش در اینجا، کسانی هستند که پس از او، صدقه برآنها حرام است .

گفت : آنها چه کسانی هستند ؟

راوی گفت : آل علی و آل عقیل و آل جعفر و آل عباس.

گفت : آیا صدقه بر تمام اینها حرام است ؟

راوی گفت : آری ! ⁽¹⁾در روایت دیگری ، زید در پاسخ به سؤال حصین گفت: نه ، به خداقسم ، زن همراه با شوهرش ، مدت زمانی زندگی می کند، سپس ممکن است مرد، طلاقش دهد و او به سوی پدرش و قومش بازگردد .ولی اهل بیتش ، اصل و ریشه اش هستند که پس از او،

صدقه بر آنها حرام است ⁽¹⁾.

بخاری از رسول خدا نقل می کند که به علی فرمود : تو از من و من از تو هستم ⁽²⁾.

مسلم سخن علی را نقل می کند که فرمود : به آن خدایی سوگند که دانه را شکافت و خلایق را آفرید، همانا پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) به من عهد کرد که : یا علی !هیچ کس جز مؤمن تو را دوست ندارد و جز منافق تو را دشمن نمی دارد. ⁽³⁾نسایی و ترمذی سخن رسول خدا را نقل می کند که فرمود: هر که من مولای اویم ، پس علی مولای اواست ⁽⁴⁾.

ابن حجر، سخن احمد (بن حنبل ) و نسائی و اسماعیل قاضی و ابوعلی نیشابوری نقل می کند که گفتند : با سند درست ، در حق هیچ یک از اصحاب بیش از آنچه درباره علی آمده ، روایت نشده است ⁽⁵⁾.

ابن سیرین بر این باور بود که بیشترین مطالبی که درباره علی نقل میشود دروغ است ⁽⁶⁾.

ابن حجر در ادامه سخن ابن سیرین می گوید : مقصود از این سخن ،مطالبی است که رافضیان درباره علی نقل می کنند که مشتمل

برمخالفت با شیخین است ⁽¹⁾

این سخن ابن حجر هدفی جز تردید در نصوصی که امام علی را ویژگی می بخشد ، ندارد و می خواهد خواننده را متوجه کند که علی هیچ مزیتی بر سه خلیفه دیگر ندارد. وانگهی وقتی گروه های مردم را درباره علی معرفی می نماید، شیعیان را کاملا نادیده میگیرد و آنها را منحصر در خوارج و اهل سنت و بنی امیه میداند و قطعا این سخن تصادفی نیست.

و همچنین ابن حجر در حاشیه بر حدیث انت منی بمنزلة هارون من موسی می گوید :

برخی می خواهند بوسیله این حدیث ، سزاوارتربودن علی را برای خلافت از دیگر اصحاب ثابت کنند، زیرا هارون ، خلیفه موسی بوده است .و در پاسخ آنها گفته شده به اینکه هارون جانشین موسی در ایام زندگیش بوده ، نه پس از مرگش ، زیرا قبل از موسی ازدنیا رفته است! ⁽²⁾

و درباره حدیث رایه می گوید : مقصود حضرت رسول از این سخن که علی خدا و رسولش را دوست می دارد و خدا و رسولش علی را دوست می دارند، چیزی جز اثبات حقیقت محبت نیست ، و گرنه هر مسلمانی در این صفت با علی شریک است .در حدیث اشاره است به سخن خداوند که می فرماید : «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ » (آل عمران - آیه 31) - بگو ای پیامبر، اگر خدارا دوست می دارید، پس پیروی از من کنید، خدا هم شما را دوست خواهد داشت گویا حضرت می خواهد اشاره کند به اینکه علی ،کاملا پیرو حضرت رسول است و لذا به صفت محبت خداوندی برگزیده شده است و از این رو است که محبتش

دلیل ایمان و دشمنیش علامت نفاق است!⁽¹⁾

آنچه از حدیث غدیر خم بر می آید، نشان می دهد که اینان در برابر سخن رسول خدا که سفارش مکرر درباره اهل بیتش کرده است ،دچار سر در گمی و حیرت شده اند، و چون هیچ وسیله ای برای طعن در این حدیث ندارند، مقصود حضرت را از اهل بیت توجیه می کنند، پس گاهی مانند مسلم در تفسیر آیه مباهله ، آنها را منحصرمی نمایند در علی و فاطمه و حسن و حسین و گاهی آنها را به عنوان آل علی و آل عقیل و آل جعفر و آل عباس ، معرفی می کنند !

و گاهی هم فراتر رفته ، همسران پیامبر را هم جزء اهل بیت قرار می دهند و یا اینکه آنها را خارج می سازند، چنانکه از دو پاسخ متناقض در یک سؤال و طی یک روایت ، ظاهر می شود.

انگیزه آنان این است که اهل بیت را نادیده بگیرند و آنها را در میان همسران پیامبر و دیگر بنی هاشم ، پنهان نمایند، و بدینسان رهبری در میان امت اسلامی ، مجهول بماند و باب برای رهبری های فاسد گشوده شود که جای اهل بیت را بگیرند.

گویا مسلم باز هم قانع نمی شود، تا اینکه روایتی را درباره حجة الوداع نقل کند، در همان جائی که ذکر غدیر خم به میان آمده ،

و اسمی از اهل بیت در آن نبرده است ⁽¹⁾.

و برای اینکه اهل بیت را درست پنهان کنند و آنها را از مسلمانان دور نگهدارند، روایت دیگری را می تراشند که با روایت غدیر خم تناقض داشته و سفارش پیامبر را درباره اهل بیت ، به دیوار بزنند.

مالک نقل می کند که رسول خدا فرمود : در میان شما دو چیز باقی گذاشتم که اگر به آنها چنگ بزنید، هرگز پس از من گمراه نمی شوید: کتاب خدا و سنتم.! ⁽²⁾

و این روایت مالک بقدری بر سر زبان ها می افتد و مشهور می شود و در کتابها و منابر، نوشته و گفته می شود، تا جائی که حدیث مسلم گم شده و به فراموشی سپرده می شود، بلکه مورد اعتراض قرارمی گیرد ! ⁽³⁾

وهنگام روبرو شدن با احادیثی که مسلم درباره ائمه دوازده گانه نقل کرده ، ناچار می شوند آن را از معنای حقیقیش ، منصرف کنند وبه سوی حاکمان بر گردانند، تا اینکه بهانه ای به دست مخالفینشان از شیعیان ندهند. ⁽⁴⁾

فقیهان قوم ، ائمه اثنا عشری که رسول خدا، مردم را به آنان بشارت داده و عزت اسلام را در گرو وجود آنان قرار داده ، در محدوده خلفا و حکام بنی امیه ، منحصر کردند که نخستینشان

ابوبکر است ،سپس عمر و عثمان و علی ، سپس معاویه و یزید و پس از او عبدالملک بن مروان و چهار فرزندش ولید و سلیمان و یزید و هشام و سپس عمر بن عبدالعزیز و پس از آنها، خلافت بی رنگ شد!! ⁽¹⁾

با جستجو در سیره و شرح حال اینان - بجز امام علی علیه السلام - برای ما روشن می شود که در هیچ یک از اینان ، کوچکترین ویژگیهای امامت وجود ندارد، و اینان تنها حاکمانی هستند که فقهای وقت تحت فشار سیاست و برای دور نگه داشتن مسلمانان از ائمه اهل بیت که نص ، منطبق بر آنان است و سیره و بیوگرافی شان با نص یاد شده سازگار است ، این متن را بر آنان تطبیق می نمایند. ⁽²⁾

سیره این امامان را در کتابهای: اعیان الشیعه سید محسن امین و حیاه الائمه باقر شریف القرشی و سیره ائمه اثناعشر نوشته هاشم معروف الحسینی و تاریخ اسلامی، مطالعه کن. و همانا آقایان در کتابهای تاریخ، این امامان را تجاهل می کنند یا از آنها به سرعت میگذرند. رجوع کنید به کامل ابن اثیر و البدایة والنهایه.

وبر من ثابت شد که فقهای قوم در پی روایتهایی هستند که درباره اهل بیت علیهم السلام وارد شده تا آنها را توجیه و تاویل کنند و راه های شک وتردید را درباره خط و طرح خویش ببندند .مثلا وقتی به این روایت بر می خورند که فاطمه بر ابوبکر خشمگین شد و تا زنده بود با او سخن نگفت ، ابن حجر سخن فقها را به این نحو بیان می کند : با او سخن نگفت: یعنی با او درباره آن پول (فدک ) سخن نگفت! فاطمه سخن ابوبکر را حمل بر این کرد که او از رسول خدا نشنیده و از دیگری شنیده است و لذا خشمگین شد .و اینکه فاطمه گفته با ابوبکر و عمر سخن نمی گویم ، یعنی درباره میراث

سخن نمی گویم! ⁽¹⁾

و از برخی نقل شده است : قهر کردن حضرت فاطمه علیها السلام ، به خاطر ناراحتی از آن دیدار بود و این هجران ناپسند نیست .و اما علت خشمگین شدنش در مورد احتجاج ابوبکر به آن حدیث ، به خاطراین است که معتقد بود تاویل حدیث ، خلاف آن معنائی است که ابوبکر اخذ کرده ، گویا معتقد است به تخصیص عام در سخن رسول خدا که فرمود : ما میراث باقی نمی گذاریم ، و چنین پنداشت منافعی که از زمین و ملک باقی مانده از پیامبر، مانع از ارث بردن نمی شود ولی ابوبکر به عموم تمسک کرد .و در یک مطلبی که قابل تاویل است ، اختلاف کردند، و وقتی ابوبکر به رای خود بسنده کرد، فاطمه از او روی بر گرداند ! ⁽²⁾

از آن گذشته ، ابن حجر روایتی نقل میکند که فاطمه با ابوبکر صلح کرد .و سپس می گوید که آن حدیث هر چند مرسل است ولی اسنادش صحیح می باشد، و با این حدیث ، اشکال بر طرف می شودو ثابت می گردد که فاطمه تا آخر با ابوبکر قهر نکرده است ! ⁽³⁾

معلوم است که هدف از این همه توجیه ها - چنانکه روشن است - تبرئه ابوبکر و مشروعیت بخشیدن به دشمنی ورزیدنش با اهل بیت می باشد که اولین دست آوردش ، محروم نمودن حضرت زهرااز میراث رسول خدا (صلی الله علیه وآله

و سلم) است .

و فقیهان توجیه گر، هیچ انگیزه ای از توجیه و تاویلهایشان ندارند جز عالم و دانشمند جلوه دادن ابوبکر، که بی گمان جهل و نادانی طرف مقابل را می رساند و اینکه او از احکام دین و علم رسول خدا چیزی نمی داند، و طرف مقابل کسی جز حضرت فاطمه علیها السلام و امام علی علیه السلام نیست ⁽¹⁾.

از خطرناکترین دستاوردهای فقه توجیه گرا همسان قرار دادن معاویه با امام علی علیه السلام است ودر نتیجه معاویه را مجتهدی قلمداد کنندکه اشتباه کرده و به هرحال چون اجتهاد کرده - هر چند اشتباه هم باشد - بر آن همه تباهیها ومنکرات و جنایتها، ماجور هم میباشد! ودر این میان حدیثی را به پیامبر نسبت می دهند که گفت : اگرحاکمی حکم کند و اجتهادش مطابق واقع باشد، دو اجر و مزد دارد و اگر اشتباه حکم کرده باشد، یک اجر دارد.⁽²⁾

فقهای توجیه گرا این نص را در محیط احکام شرعی ، اجرا کردند ولی سیاست چنین اقتضا میکرد که آنرا در حمایت از موضع معاویه بکار گیرند و به کارهایش مشروعیت بخشند. ⁽³⁾و این موضوع همسان قرار دادن علی و معاویه ، شک و دودلی را در درونم افزایش داد، و این تردیدها بیشتر شد، هنگامی که موضع گیری شرافتمندانه نسائی - صاحب سنن - را ملاحظه

کردم که چگونه عمل کرد و حاضر نشد، یک فضیلت هم برای معاویه نقل کند، و این امر را بسیار منکر و زشت دانست که علی را با معاویه یکسان قرار دهد. ⁽¹⁾و اینکه معاویه در نظر فقهای قوم ، جزء صحابه است و صحابه همگی عادل اند، پس باید تمام فعالیت ها و رفتارهاو اعمال او را توجیه کرد و حمل بر صحت نمود ! ⁽²⁾

اسفرائینی گوید: آنچه اهل سنت بر آن اجماع دارند، این است که باید هر کسی نام صحابه را خوب بداند و عدالت را برایشان ثابت بشمارد و هیچ ناسزائی به آنان نگوید و آنها را ستایش کند.

ابن ابی زرعه عراقی گوید: اگر دیدی شخصی را که به یکی از صحابه رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) توهین میکند، پس بدان که او ملحد و زندیق است. بی گمان خواسته این قوم، همین است

که مردم را از توهین کردن به امثال معاویه و دیگر منافقین که در صحابه رخنه کردند، نیز منصرف کنند و آنها را بترسانند.

فقهای قوم همین توجیه غلط را نیز درباره یزید بن معاویه ، قاتل امام حسین و هتک کننده حرمت های مدینه رسول اللّه دارند،چنانکه ابن تیمیه و ابن کثیر و ابن خلدون ، کردارهای زشت وپلیدش را توجیه کردند .ابن تیمیه درباره یزید می گوید : او ازجوانان مسلمین بود، و هرگز نه کافر بود و نه ملحد!

پس از پدرش ولایت امر را بر عهده گرفت هر چند برخی ازمسلمین از او ناراضی و گروهی خرسند بودند .و او دارای سخاوت وشجاعت بود، و هرگز مظهر پلیدی ها نبود چنانکه دشمنانش درباره اش می گویند! او دستور قتل حسین را نداد و پس از قتلش اظهار فرح و سرور نکرد، و هیچ وقت با چوب بر لب و دندان حسین نزد و هرگز سر حسین را به شام حمل نکرد !!تنها کاری که کرده بود، این بود که دستور داد حسین را نگذارند که به حکومت

دست یابد، هر چند ناچار شوند که با او پیکار کنند! ولی نمایندگانش ، از دستورش فراتر رفته و لذا عبیداللّه بن زیاد،شمر و سایر سپاهیان را بر او شوراند، پس عبیداللّه بن زیاد بود که براو تجاوز کرد، سپس حسین در خواست کرد که خود به سوی یزید بیاید !یا به طرف مرز حرکت کند و یا اینکه به مکه باز گردد ولی آنها جلوگیری کردند و عمر بن سعد دستور داد با او بجنگند پس او و گروهی از اهل بیتش ، مظلومانه به قتل رسیدند! ⁽¹⁾

همان قدر که در گذشته به این آقای ابن تیمیه محبت داشتم و او رادر طول دوران زندگی و گذشته ام بسیار مورد ستایش و تقدیر قرارمی دادم ، پس از این طرز تفکرش درباره یزید ملعون ، از او متنفرشدم و بر او خشمگین گشتم و او را بی ارزش و حقیر یافتم

ابن تیمیه از این هم فراتر رفته ، آنقدر به بنی امیه تقرب می جوید که حسین را خطاکار قلمداد کرده و خروجش بر یزید را مورد انتقادقرار می دهد و او را مسبب و عامل اصلی فاجعه کربلامی داند!! ⁽²⁾

ابن تیمیه نه تنها از یزید دفاع می کند و روایتهایی که او را مورد سرزنش قرار داده ، محکوم می نماید و از قتل حسین مبرایش

می سازد، بلکه حسین را مورد نکوهش قرار داده و او را تحقیر می کند و انسانی ذلیل و بی فرهنگ - والعیاذ باللّه - قلمداد می نماید، زیرا روایتی را صحیح می داند که مضمونش این است که حسین سه پیشنهاد به سپاه یزید داد که هر سه او را محکوم کرده و مورد شبهه قرار می دهد!

آری! برنامه تاویل و توجیه ، اساسی ترین زیر بنایی است که خط و ایده این قوم بر آن استوار است ، و این هرگز یک طرح اتفاقی وتصادفی در مذهبشان نیست ، بلکه سلاحی است که آن را در برابردشمنانشان بلند می کنند و بی گمان مسلمانان را در برابر رویدادهاو موضعگیری ها و حوادث تاریخ ، دچار شک ودودلی می نمایند .

وهمانا عقیده ای که بر توجیه گرایی استوار باشد، عقیده ای سست وپوچ و بی پایه است که قطعا روزی عقل سالم آن را به دور خواهدافکند .بخاری از زبان امام علی نقل می کند که گفت : من نخستین کسی هستم که در روز قیامت ، برای دادخواهی در برابر پروردگارمهربان زانو به زمین می زنم ⁽¹⁾.

بخاری این روایت را در کتاب مغازی ، نقل کرده و آن را به این آیه ارتباط داده است که فرموده : «هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِی رَبِّهِمْ » (سوره حج - آیه 19) و منظور از دو خصم را آنانی قرار

داده است که در روز بدر با هم جنگیدند.

حمزه و علی و عبیدة بن الحارث در بدر عتبه و شیبه و ولید ابن عتبه ، و توضیح می دهد که آیه درباره آنها نازل شده است! ⁽¹⁾ابن حجر در حاشیه ای که بر سخن امام علی علیه السلام زده ، می نویسد: مراداز این اولویت ، اولویت دادن به علی در میان سایر مجاهدین امت در جنگ بدر است ، زیرا جنگ بدر، اولین جنگی بود که در اسلام رخ داد !! ⁽²⁾

پس هر یک از بخاری و ابن حجر، سخن امام را مقید کرده ومنحصر در جنگ بدرش می دانند که راهی باشد برای فرار کردن ازمقصود و غرض واقعی امام ، در حالی که فقهای قوم شعاری را بلندمی کنند که می گوید : عبرت به عموم لفظ است نه خصوص علت.

پاورقی ها:

1- صحیح مسلم (شرح نووی) - کتاب فضائل الصحابه .باب من مناقب علی ج15ص 174.

2- مصدر سابق. این چیزی است که نوری از حدیث، استنباط کرده ولی در حقیقت نمیخواهد اعتراف به منزلت علی و نقش ویژه اش بنماید.

3-همانج 15 ص 176.

4-همان- ج 15 ص 179.

5-همانج 15 ص 181.

6۔ صحیح بخاری - کتاب فضائل الصحابه - باب مناقب الامام علی - ج 5 ص 22ب 9. و رجوع کن به سنن ابن ماجه - ج 1 ص 44 ح 119.

7- رجوع کنید صحیح مسلم کتاب الایمان - ج 1 ص 86 ح 131 و ترمذی ۔ کتاب المناقب - ج 5 ص 635 ح 2717 و فتح الباری - ج 7، ص57

8- مسند احمد بن حنبل ج 1 ص 84- سیوطی گفته است این حدیث، متواتراست . خصائص النسائی ص 99 82 ب 27 وترمذی - ج5 ص 633 ح3717.

9 - فتح الباری - ج 7 ص57 - الاصابة - ج 2 ص507 شماره 5688 10- همان - ج 7 ص 60.

11- مصدر سابق ج 7 ص 60 و در ص 57 ابن حجر گوید: مردم درباره علی، سه گروه شدند: اهل سنت و مبتدعین از خوارج و دشمنانش از بنی امیه و پیروانشان. پس اهل سنت به نشر فضایلش پرداختند و بدینسان، ناقلین فضایلش زیاد شدند چرا که مخالفینش بسیار بودند،

وگرنه فضایل هر چهار خلیفه اگر به میزان عدالت سنجیده شود، خارج از قول اهل سنت نخواهد بود.

این سخن ابن حجر هدفی جز تردید در نصوصی که امام علی را ویژگی می بخشد ، ندارد و می خواهد خواننده را متوجه کند که علی هیچ مزیتی بر سه خلیفه دیگر ندارد. وانگهی وقتی گروه های مردم را درباره علی معرفی می نماید، شیعیان را کاملا نادیده میگیرد و آنها را منحصر در خوارج و اهل سنت و بنی امیه میداند و قطعا این سخن تصادفی نیست.

12- فتح الباری - ج 7 ص 60

13 -همانج7ص57.

14- رجوع کنید به صحیح مسلم - ج 4 ص 1874ح37 روایت منحصر میکند سفارش رسول خدا را به کتاب خدا و لا غیر.

15۔ حاکم در مستدرک نیز آن را آورده است - ج 1 ص 93 - وموطأ مالک - ج2 ص 899ح3.

16- در گفتگوهائی که با بزرگان قوم داشتم، آنان را جاهل به حدیث عترت می یافتم، و همه آن را رد می کردند و وقتی متوجه می شدند که این حدیث در صحیح مسلم - ج 4 ص 1874ح37. روایت شده، شگفت زده می شدند و انگشت حیرت به دندان می گرفتند.

17- از این احادیث، سخن رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و سلم است که می فرماید: اسلام همچنان عزت خواهد داشت تا دوازده خلیفه... و می فرماید: این امر (دین) تمام نمی شود تا اینکه دوازده خلیفه در

میان آنان باشد. رجوع کنید به صحیح مسلم، کتاب الاماره - ج 3 ص 1453ح7 و به صحیح بخاری - کتاب الاحکام - باب 51 ج 9 ص 101 و همچنین به کتاب تاریخ الخلفاء سیوطی ص 10.

18- رجوع کنید به شرح العقیدة الطحاویة ص488 و فتح الباری - ج13 ص 179 - 183 آخر کتاب الأحکام. صحیح مسلم، شرح نووی ج12 ص 201 و همانا اهل سنت ایمان و اعتقاد به این دوازده تن را از اصول اعتقاد دانستند.

19- ائمه اهل بیت که مقصود حضرت رسول است و اهل سنت تحت تاثیر سیاست، آنان را نادیده گرفتند عبارت اند از:

امام علی بن ابی طالب - امام حسن بن علی - امام حسین بن علی - امام علی بن الحسین زین العابدین - امام محمد بن علی الباقر - امام جعفر بن محمد الصادق - امام موسی بن جعفر الکاظم - امام علی بن موسی الرضا۔ امام محمد بن علی الجواد - امام علی بن محمد الهادی - امام حسن بن علی العسکری و امام مهدی منتظر.

سیره این امامان را در کتابهای: اعیان الشیعه سید محسن امین و حیاه الائمه باقر شریف القرشی و سیره ائمه اثناعشر نوشته هاشم معروف الحسینی و تاریخ اسلامی، مطالعه کن. و همانا آقایان در کتابهای تاریخ، این امامان را تجاهل می کنند یا از آنها به سرعت میگذرند. رجوع کنید به کامل ابن اثیر و البدایة والنهایه.

20 - فتح الباری۔ج 4۔ص 151.

21-همانج6 ص 151.

22- همان ج6 ص 151.

23 - درباره اختلاف در میراث رسول خدا، به تفصیل رجوع کن به کتاب البدایه و النهایه ابن اثیر و کتاب فدک فی التاریخ نوشته سید باقر صدر.

24-بخاری - کتاب الاعتصام بالکتاب والسنة - ج 9 ص 132-133 باب 21.

25-به تاریخ حادثه مفین در کتابهای تاریخ مراجعه کن. و همچنین ملل و نحل ابن حزم و ملل ونحل شهرستانی و العواصم من القواصم ابن عربی

26 - نسائی در سال 303 هجری بدست اهل شام به شهادت رسید. رجوع کنید به وفیات الاعیان ابن خلکان، نسائی کتابی را در فضایل امام علی نوشت و آن را خصائم نامید و همین کتاب باعث قتلش شد. رجوع کنید به کتاب خصائص.

27 - رجوع کنید به کتاب البدایه و النهایه و فتاوی ابن تیمیه ج 3 ۔ص 411 وعواصم من القواصم و تاریخ ابن خلدون، عقاید قوم بر این است که صحابه را جز به خیر باد نکنند. ابن حزم گوید: قطعا همه صحابه اهل بهشت اند.

اسفرائینی گوید: آنچه اهل سنت بر آن اجماع دارند، این است که باید هر کسی نام صحابه را خوب بداند و عدالت را برایشان ثابت بشمارد و هیچ ناسزائی به آنان نگوید و آنها را ستایش کند.

ابن ابی زرعه عراقی گوید: اگر دیدی شخصی را که به یکی از صحابه رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) توهین میکند، پس بدان که او ملحد و زندیق است. بی گمان خواسته این قوم، همین است

که مردم را از توهین کردن به امثال معاویه و دیگر منافقین که در صحابه رخنه کردند، نیز منصرف کنند و آنها را بترسانند.

28-رجوع کنید به فتاوی ابن تیمیه .ج 3 ص 0410

29- همان - ج35.

30- رجوع کنید به بخاری کتاب المغازی - باب قتل ابی جهل - ج 5 ص 95.

31- فتح الباری - ج 7.ص 237.

32-همان- ج 7 ص237.