مشخصات کتاب

سرشناسه : سعیدی، احمد، ۱۳۴۶ -

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث برگزیده از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله: به ضمیمه معرفی ۲۶۰ کتاب پیرامون پیامبر اکرم صلی الله علیه واله / گردآورنده احمد سعیدی.

مشخصات نشر : قم: مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۶.

مشخصات ظاهری : ۱۱۱ص.؛ ۱۶×۱۱/۵ س م.

شابک : ۶۰۰۰ ریال 978-964-8484-79-3 :

وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری.

یادداشت : فارسی- عربی.

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : عنوان دیگر: چهل حدیث برگزیده از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

عنوان دیگر : چهل حدیث برگزیده از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله.

موضوع : محمد (ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق -- احادیث

موضوع : اربعینات -- قرن ۱۴

موضوع : احادیث شیعه -- قرن ۱۴

رده بندی کنگره : BP۱۴۳/۹ /س۷ چ۹ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۲۱۸

شماره کتابشناسی ملی : ۱۱۵۹۵۷۵

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

چهل حدیث برگزیده از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله

به ضمیمه معرفی ۲۶۰ کتاب پیرامون پیامبر اکرم صلی الله علیه واله

گردآورنده احمد سعیدی

مقدمه

رسول خداصلی الله علیه وآله فرموده است: مَنْ حَفِظَ مِنْ أُمَّتِی أَرْبَعِینَ حَدِیثاً مِمّا یَحْتاجُونَ إِلَیْهِ مِنْ أَمْرِ دِینِهِمْ بَعَثَهُ اللَّهُ - عَزَّوَجَلَّ - یَوْمَ الْقِیامَةِ فَقِیهاً عالِماً؛⁽¹⁾

هرکس از امّت من چهل حدیث از آنچه که در امر دینشان نیاز دارند حفظ نماید خداوند متعال وی را در روز قیامت فقیه و عالم محشور خواهد کرد.

معروف است که برای ردّ سخن کسی یا پایین آوردن ارزش آن می گویند: "حرف فلانی که وحی مُنزَل نیست"؛ لکن در بین تمام حرف ها و حرف تمام افراد، گفتار پیامبر اعظم اسلام حضرت محمّد مصطفی صلی اللَّه علیه و آله وسلم، واقعاً وحی منزل است، چون این قرآن است که در تمجید آن حضرت می فرماید: «وَما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحی ؛⁽²⁾«و هرگز از روی هوای نفس سخن نمی گوید! آنچه می گوید چیزی جز وحی که بر او نازل شده نیست!»

آنچه پیامبرصلی الله علیه وآله می فرمود خدایی بود، و طبعاً آنچه هم عمل می کرد خدایی بود، و به همین جهت است که می گویند: قول و فعل و تقریر (گفتار و رفتار و حتی سکوت) معصوم برای همه حجّت است؛ لذا خداوند متعال ایشان را به عنوان شاخص و الگو معرفی فرمود: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»؛⁽¹⁾«مسلّماً برای شما در زندگی رسول خدا سرمشق نیکویی بود»؛ یعنی شما هم مانند او باشید.

پیامبر گرامی صلی الله علیه وآله هرچه می گفت، هر امری می کرد، هر نصیحتی می نمود، یا هر حکم شرعی را بیان می داشت، قبل از همه، خود به آن عمل می فرمود. اگر می گفت صبر و تحمل و تواضع داشته باشید، او که اشرف مخلوقات بود و بالاترین مقامات وقدرت و درجه را داشت «یا أَیُّها النَّبِیُّ إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِیراً * وَداعِیاً إِلَی اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِراجاً مُّنِیراً»⁽²⁾ولی آن قدر متواضع بود که زندگی اش با دیگران نه تنها فرقی نداشت، بلکه خودش را پایین تر از همه می گرفت به طوری که امام علی علیه السلام می فرماید: او هم مانند یکی از ما و در بین ما زندگی می کرد.

همین خُلق خوش و قلب رئوف⁽¹⁾و حرص به هدایت مردم⁽²⁾بود که آنان را شیفته وی و مؤمن به سخن و پیرو دین خویش کرده بود و خداوند نیز ایشان را به مدال «وَإِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ»⁽³⁾مفتخر فرمود.

اگرچه سخنان پیامبرصلی الله علیه وآله وحی منزل بوده و هست؛ لکن دو علت باعث شد که احادیث آن حضرت در مظلومیت واقع شود: یکی این که در کنار بزرگ ترین و جاودانه ترین معجزه ایشان؛ یعنی قرآن کریم قرار گرفته بود و دیگر این که برخی ها تا مدت ها از کتابت و تدوین و حتی نقل احادیث پیامبر به بهانه «حسبنا کتاب اللَّه» جلوگیری می کردند.

با وجود تمام این موانع، اصحاب خاص پیامبر به ویژه اهل بیت مکرم و مطهر آن حضرت علیهم السلام گفتار و احادیث ایشان را سینه به سینه حفظ و ضبط کردند و از طریق

امامان معصوم علیهم السلام در جوامع حدیثی و کتب تاریخی و فقهی منتشر گشت؛ لذا کتاب های بسیاری است که سخنان آن حضرت را جمع آوری نموده است.

لکن بنا به فرمایش «مَنْ حفظ من أُمّتی اربعین حدیثاً ....» و به عنوان تبرّک در سالی که توسط مقام معظم رهبری به نام و یاد پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله مزیّن شده است، فقط چهل⁽¹⁾حدیث شریف از سخنان گهربار ایشان، از کتب معتبر حدیثی؛ مانند اصول کافی، امالی شیخ صدوق، بحارالانوار و نهج الفصاحه در موضوعات مختلف گزینش شده است، یعنی این تنها قطره ای است از اقیانوس بی کران معارف نبوی و پنجره ای است به سوی دنیای فضایل و کمالات رسول خداصلی الله علیه وآله به روی مشتاقان؛ خصوصاً جوانان عزیز.

امید است با عمل کردن به دستورات پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و به کارگیری نصایح ارزشمند آن حضرت و نیز الگوبرداری از اخلاق و رفتار ایشان، با رفتاری اسلامی و اخلاقی محمّدی، نمونه ای از مسلمان واقعی باشیم.

در انتهای کتاب، برخی از کتاب هایی که پیرامون تاریخ و سیره پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله چاپ شده، جهت آشنایی و مطالعه علاقمندان و دوستداران آن حضرت معرفی شده است.

از تمامی عزیزانی که در به ثمر رسیدن این کتاب، حقیر را یاری نموده اند کمال تشکر را دارم.

احمد سعیدی

هفدهم ربیع الاول 1427 ه.ق

حدیث اوّل : نشانه اولیای الهی

حدّثنا الحسین بن أحمد بن إدریس رحمه الله قال: حدّثنا أبی، عن أحمد بن محمّد بن خالد، عن محمّد بن علیّ الکوفی، عن محمّد بن سنان، عن عیسی النهریری (النهزیزی)، عن أبی عبداللَّه الصادق عن آبآئه علیهم السلام قال: قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله: مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَعَظَّمَهُ، مَنَعَ فاهُ مِنَ الکَلامِ وَبَطْنَهُ مِنَ الطَّعامِ وَعَنا نَفْسَهُ بِالصِّیامِ وَالقِیامِ.

قالُوا: بِآبآئِنا وَأُمَّهاتِنا یا رَسُولَ اللَّهِ! هؤُلآءِ أَوْلِیآءُ اللَّهِ؟

قالَ صلی الله علیه وآله: إِنّ أَوْلِیآءَ اللَّهِ سَکَتُوا فَکانَ سُکُوتُهُمْ فِکْراً، وَتَکَلَّمُوا فَکانَ کَلامُهُمْ ذِکْراً، وَنَظَرُوا فَکانَ نَظَرُهُمْ عِبْرَةً، وَنَطَقُوا فَکانَ نُطْقُهُمْ حِکْمَةً، وَمَشَوْا فَکانَ مَشْیُهُمْ بَیْنَ النّاسِ بَرَکَةً.

لَوْلَا الْآجالُ الَّتِی قَدْ کُتِبَتْ عَلَیْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْواحُهُمْ فِی أَجْسادِهِمْ خَوْفاً مِنَ الْعَذابِ وَشَوْقاً إِلَی الثَّوابِ.⁽¹⁾

پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله فرمود:

هرکه خدا را بشناسد و او را بزرگ بدارد، دهان خود را از کلام اضافی می بندد و شکم خود را از طعام نگه می دارد و خود را برای روزه و نماز به رنج می افکند.

گفتند: پدر و مادرمان به فدایت یا رسول اللَّه! آیا اینان اولیای خدایند؟

رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود: اولیای خدا هرگاه سکوت کنند سکوتشان فکر و اندیشه است و چون سخن گویند سخن شان ذکر خدا باشد؛ و هر گاه نگاه کنند، نگاه آن ها عبرت است و گفتارشان علم و حکمت باشد و رفتار و روش آن ها میان مردم باعث برکت است.

اگر اجل برایشان معیّن نشده بود، از ترس عذاب آتش و شوق ثواب الهی در پوست خود نمی گنجیدند.

حدیث دوم : خداشناسی و معجزه نبوت

علیّ بن ابراهیم، عن أبیه، عن الحسن بن علیّ، عن الیعقوبی، عن بعض أصحابنا، عن عبد الأعلی مولی آل سام، عن أبی عبداللَّه علیه السلام:

قالَ: إِنَّ یَهُودِیّاً یُقالُ لَهُ سِبَخْتُ، جآءَ إِلی رَسُولِ اللَّه صلی الله علیه وآله فَقالَ: یا رَسُولَ اللَّهِ! جِئْتُ أَسْأَلُکَ عَنْ رَبِّکَ، فَإِنْ أَنْتَ أَجَبْتَنِی عَمّا أَسْأَلُکَ عَنْهُ وَإِلّا رَجَعْتُ.

قالَ: سَلْ عَمّا شِئْتَ.

قالَ: أَیْنَ رَبُّکَ؟

قالَ: هُوَ فِی کُلِّ مَکانٍ، وَلَیْسَ فِی شَیْ ءٍ مِنَ الْمَکانِ الْمَحْدُودِ.

قالَ: وَکَیْفَ هُوَ؟

قالَ: وَکَیْفَ أَصِفُ رَبِّی بِالْکَیْفِ وَالْکَیْفُ مَخْلُوقٌ وَاللَّهُ لایُوصَفُ بِخَلْقِهِ.

قالَ: فَمِنْ أَیْنَ یُعْلَمُ أَنَّکَ نَبِیُّ اللَّهِ؟

قالَ علیه السلام: فَما بَقِیَ حَوْلَهُ حَجَرٌ وَلا غَیْرُ ذلِکَ إِلّا تَکَلَّمَ بِلِسانٍ عَرَبِیّ ٍ مُبِینٍ: یا سِبَخْتُ! إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ.

فَقالَ سِبَخْتُ: ما رَأَیْتُ کَالْیَوْمِ أَمْراً أَبْیَنُ مِنْ هذا. ثُمَّ قالَ: أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّکَ رَسُولُ اللَّهِ.⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمود:

شخصی یهودی به نام «سبخت» خدمت رسول خداصلی الله علیه وآله آمد و گفت:

یا رسول اللَّه! نزد شما آمدم تا در مورد پروردگارت پرسش کنم، اگر پاسخ مرا دادید که بسیار خوب و گرنه برگردم.

فرمود: هرچه خواهی بپرس.

عرض کرد: پروردگارت کجاست؟

فرمود: او همه جا هست و در هیچ جا محدود نیست.

گفت: پس او چگونه است؟

فرمود: چطور پروردگار خود را به کیفیت وصف کنم با این که اصل کیفیت و چگونگی، مخلوق خداست و خدا به چیزی که خود خلق کرده است وصف نگردد.

گفت: از کجا دانسته شود که تو پیغمبر خدایی؟

امام علیه السلام فرمود: هیچ سنگ و چوب و درختی در آن نزدیکی نبود جز این که به زبان عربیِ گویا شروع به سخن کردند و گفتند: ای سبخت! به راستی او رسول خداست.

سبخت گفت: من تا امروز مطلبی روشن تر از این ندیدم و سپس گفت: شهادت می دهم که خدایی جز اللَّه نیست و شهادت می دهم که تو رسول خدایی.

حدیث سوم : اعتماد به رحمت الهی

عدة من أصحابنا، عن أحمد بن محمّد، عن ابن محبوب، عن داود بن کثیر، عن أبی عبیدة الحذاء، عن أبی جعفرعلیه السلام قال:

قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله:

قالَ اللَّهُ تَبارَکَ وَتَعالی لایَتَّکِلُ الْعامِلُونَ لِی عَلی أَعْمالِهِمُ الَّتِی یَعْمَلُونَها لِثَوابِی، فَإِنَّهُمْ لَوْ اِجْتَهَدُوا وَأَتْعَبُوا أَنْفُسَهُمْ - أَعْمارَهُمْ - فِی عِبادَتِی کانُوا مُقَصِّرِینَ غَیْرَ بالِغِینَ فِی عِبادَتِهِمْ کُنْهَ عِبادَتِی فِیما یَطْلُبُونَ عِنْدِی مِنْ کَرامَتِی وَالنَّعِیمِ فِی جَنّاتِی وَرَفِیعِ الدَّرَجاتِ الْعُلی فِی جِوارِی وَلکِنْ بِرَحْمَتِی فَلْیَثِقُوا وَفَضْلِی فَلْیَرْجُوا وَإِلی حُسْنِ الظَّنِّ بِی فَلْیَطْمَئِنُّوا، فَإِنَّ رَحْمَتِی عِنْدَ ذلِکَ تُدْرِکُهُمْ، وَمَنِّی یُبَلِّغُهُمْ رِضْوانِی، وَمَغْفِرَتِی تُلْبِسُهُمْ عَفْوِی، فَإِنِّی أَنَا اللَّهُ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ وَبِذلِکَ تَسَمَّیْتُ.⁽¹⁾

رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

خداوند تبارک و تعالی می فرماید: کسانی که برای درک ثواب از من کار می کنند به کردار خود اعتماد نداشته باشند؛ زیرا اگر همه عمر بکوشند و خود را در عبادت من به رنج و زحمت اندازند، بازهم تقصیر کارند و در عبادت خود به کُنه (مقام) بندگی من نرسند.

و نسبت به آنچه از کرامت من، نزد من می جویند و نیز به نعمت های بهشتی ام و درجات بلندی که در جوار من است نخواهند رسید؛ ولی باید به رحمت من اعتماد کنند و به فضل من امیدوار باشند و به خوش بینی نسبت به من اطمینان داشته باشند؛ زیرا در این صورت است که رحمت من شامل آن ها می شود. و بخشش من است که آنان را به بهشت و رضوانم می رساند. و آمرزش من، لباسی است برای عفو آنان؛ زیرا منم خدای بخشاینده و مهربان، و بدین اسم نیز نامیده شده ام.

حدیث چهارم : حقیقت اسلام

عن أحمد بن محمّد بن خالد، عن أبیه، عن عبداللَّه بن القاسم، عن مدرک بن عبدالرحمن، عن أبی عبداللَّه علیه السلام قال:

قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله:

اَلْإِسْلامُ عُرْیانٌ، فَلِباسُهُ الْحَیآءُ وَزِینَتُهُ الْوَقارُ وَمُرُوءَتُهُ الْعَمَلُ الصّالِحُ وَعِمادُهُ الْوَرَعُ، وَلِکُلِّ شَیْ ءٍ أَساسٌ وَأَساسُ الْإِسْلامِ حُبُّنا أَهْلَ الْبَیْتِ.⁽¹⁾

پیامبر خداصلی الله علیه وآله فرمود:

اسلام حقیقتی است لخت و برهنه؛ پس جامه اش حیا، و زیورش وقار، و مردانگی اش کار خوب، و ستونش ورع و پارسایی است. هرچیزی بنیادی دارد و بنیاد اسلام دوستی ما خاندان است.

حدیث پنجم : جانشینان پیامبرصلی الله علیه وآله دوازده نفرند

حدّثنا أحمد بن محمّد، عن أبیه، عن محمّد بن عبدالجبّار، عن محمّد بن زیاد الأزدی، عن أبان بن عثمان، عن ثابت بن دینار، عن علیّ بن الحسین، عن أبیه، عن أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب علیهم السلام قال: قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله:

اَلْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِی اِثْناعَشَرَ: أَوَّلُهُمْ أَنْتَ یا عَلِیُّ! وَآخِرُهُمْ الْقآئِمُ الَّذِی یَفْتَحُ اللَّهُ - تَعالی ذِکْرُهُ - عَلی یَدَیْهِ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَمَغارِبَها.

امام سجّاد از پدر بزرگوارش علیهما السلام از جدّ والامقامش امیرمؤمنان علی علیه السلام نقل می کند که پیامبر خداصلی الله علیه وآله فرمود: امامان پس از من دوازده نفرند؛ نخستین آن ها تویی ای علی! و آخر آن ها همان قائمی است که خداوند متعال به دست او مشرق و مغرب زمین را فتح می کند.⁽¹⁾

حدیث ششم : حقیقت اسلام و دوستی اهل بیت علیهم السلام

عدة من أصحابنا، عن أحمد بن محمّد، عن عبدالعظیم بن عبداللَّه الحسنیّ، عن أبی جعفر الثانی، عن أبیه، عن جدّه علیهم السلام قال: قال أمیرالمؤمین علیه السلام:

قالَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله:

إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْإِسْلامَ فَجَعَلَ لَهُ عَرْصَةً وَجَعَلَ لَهُ نُوراً وَجَعَلَ لَهُ حِصْناً وَجَعَلَ لَهُ ناصِراً؛

فَأَمّا عَرْصَتُهُ فَالْقُرْآنُ، وَأَمّا نُوُرهُ فَالْحِکْمَةُ، وَأَمّا حِصْنُهُ فَالْمَعْرُوفُ، وَأَمّا أَنْصارُهُ فَأَنَا وَأَهْلُ بَیْتِی وَشِیعَتُنا، فَأَحِبُّوا أَهْلَ بَیْتِی وَشِیعَتَهُمْ وَأَنْصارَهُمْ، فَإِنَّهُ لَمّا أُسْرِیَ بِی إِلیَ السَّماءِ الدُّنْیا فَنَسَبَنِی جِبْرَئِیل علیه السلام لِأَهْلِ السَّمآءِ، اسْتَوْدَعَ اللَّهُ حُبِّی وَحُبَّ أَهْلِ بَیْتِی وَشِیعَتِهِمْ فِی قُلُوبِ الْمَلائِکَةِ، فَهُوَ عِنْدَهُمْ وَدِیعَةٌ إِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ.

ثُمَّ هَبِطَ بِی إِلی أَهْلِ الْأَرْضِ فَنَسَبَنِی إِلی أَهْلِ الْأَرْضِ فَاسْتَوْدَعَ اللَّهُ - عَزَّ وَجَلَّ - حُبِّی وَحُبَّ أَهْلِ بَیْتِی وَشِیعَتِهِمْ فِی قُلُوبِ مُؤمِنِی أُمَّتِی، فَمُؤمِنُوا أُمَّتِی یَحْفَظُونَ وَدِیعَتِی فِی أَهْلِ بَیْتِی إِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ.

أَلا فَلَوْ أَنَّ الرَّجُلَ مِنْ أُمَّتِی عَبَدَ اللَّهَ - عَزَّوَجَلَّ - عُمْرَهُ أَیّامَ الدُّنْیا ثُمَّ لَقَی اللَّهَ - عَزَّوَجَلَّ - مُبْغِضاً لِأَهْلِ بَیْتِی وَشِیعَتِی ما فَرَجَ اللَّهُ صَدْرَهُ إِلّا عَنِ النِّفاقِ.⁽¹⁾

حضرت عبدالعظیم حسنی از امام محمّد تقی علیه السلام نقل می کند که رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

خدا اسلام را آفرید و برای آن میدانی ساخت و چراغی برافروخت و دژی برآورد و یاوری مقرّر کرد؛ میدانش قرآن و چراغ فروزانش حکمت و دژ نگهدارنده اش کار خوب است.

امّا یاورانش؛ منم و خاندانم و شیعیان ما، پس دوست بدارید خاندانم را و شیعیان و یاوران آن ها را؛ زیرا آن گاه که مرا در شب معراج به آسمان بالا بردند پس جبرئیل مرا به اهل آسمان به نسب معرفی کرد. خداوند دوستی من و دوستی خاندانم و شیعیان آن ها را در دل فرشته ها امانت گذاشت و آن در نزد آنان تا روز قیامت ودیعه است.

سپس مرا نزد اهل زمین فرود آورد و بر اهل زمین نیز به نسب معرفی کرد. خدای - عزّوجلّ - دوستی من و دوستی خاندانم و شیعه آن ها را در دل های مؤمنان امّتم امانت گذاشت، پس مؤمنان امّتم تا روز قیامت، ودیعه مرا درباره خاندانم نگه می دارند.

آگاه باشید! اگر مردی از امّتم تا دنیاست عمر کند و خدا را بپرستد و عبادت کند و سپس با خدا ملاقات نماید؛ در حالی که دشمن خاندان و شیعه من است، خدا دلش را نگشاید، جز به نفاق (روز قیامت، منافق و بی ایمان محشور می شود).

حدیث هفتم : دوستی و دشمنی برای خدا

حدّثنا محمّد بن القاسم، عن یوسف بن محمّد بن زیاد و علی بن محمّد بن سیار، عن أبویهما، عن أبی محمّد العسکری، عن آبائه علیهم السلام قال:

قالَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله لِبَعْضِ أَصْحابِهِ ذاتَ یَوْمٍ:

یا عَبْدَ اللَّهِ! أَحْبِبْ فِی اللَّهِ، وَأَبْغِضْ فِی اللَّهِ، وَوالِ فِی اللَّهِ، وَعادِ فِی اللَّهِ؛ فَإِنَّهُ لا تَنالُ وِلایَةَ اللَّهِ إِلّا بِذلِکَ وَلا یَجِدُ رَجُلٌ طَعْمَ الْإِیمانِ وَإِنْ کَثُرَتْ صَلاتُهُ وَصِیامُهُ حَتّی یَکُونُ کَذلِکَ، وَقَدْ صارَتْ مُؤاخاةُ النّاسِ یَوْمِکُمْ هذا أَکْثَرُها فِی الدُّنْیا، عَلَیْها یَتَوادُّونَ وَعَلَیْها یَتَباغَضُونَ وَذلِکَ لا یُغْنِی عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ شَیْئاً.

فَقالَ لَهُ: وَکَیْفَ لِی أَنْ أعْلَمَ أَنِّی قَدْ والَیْتُ وَعادَیْتُ فِی اللَّهِ - عَزَّوَجَلَّ -؟ فَمَنْ وَلِیُّ اللَّهِ - عَزَّوَجَلَّ - حَتّی أُوالِیهِ وَمَنْ عَدُوّهُ حَتّی أُعادِیهِ؟

فَأَشارَ لَهُ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله إِلی عَلِیٍ علیه السلام فَقالَ: أَ تَری هذا؟

فَقالَ: بَلی

قالَ: وَلِیُّ هذا وَلِیُّ اللَّهِ، فَوالِهِ، وَعَدُوُّ هذا عَدُوُّ اللَّهِ، فَعادِهِ، والِ وَلِیِ ّ هذا وَلَوْ أَنَّهُ قاتِلُ أَبِیکَ وَوَلَدِکَ، وَعادِ عَدُوَّ هذا وَلَوْ أَنَّهُ أَبُوکَ وَوَلَدُکَ.⁽¹⁾

پیامبر خداصلی الله علیه وآله روزی به یکی از یاران خود فرمود:

ای بنده خدا! دوستی و دشمنی ات برای خدا باشد و مهر و غضبت نیز برای خدا؛ زیرا که به ولایت خدا نمی رسی، جز با این کار.

هیچ کس مزه ایمان را درک نمی کند هر چند نماز و روزه اش زیاد باشد مگر این که چنین باشد، ولی در این روزگار، اکثر مردم بر اساس دنیا، دوستی و دشمنی می کنند در حالی که این، برایشان هیچ سودی از جانب خدا ندارد.

آن شخص به پیامبر صلی الله علیه وآله عرض کرد: معیار دوستی و دشمنی در راه خدا چیست؟ دوست خدا کیست، تا با او دوستی کنم؟ و دشمن خدا کیست تا دشمن او باشم؟

پیامبر خداصلی الله علیه وآله در حالی که به علی علیه السلام اشاره می کرد،

فرمود: آیا این مرد را می بینی؟

عرض کرد: آری.

حضرت فرمودند: دوست او، دوست خداست؛ پس با آن دوستی کن. دشمن او، دشمن خداست، پس با آن دشمن باش. دوست او را دوست بدار، هر چند قاتل پدر وفرزندت باشد، و دشمن او را دشمن بدار، هر چند پدر یا فرزندت باشد.

حدیث هشتم : سفارش پیامبر به ولایت اهل بیت علیهم السلام

حدّثنا الحافظ، عن محمّد بن أحمد بن ثابت بن کنانة، عن محمّد بن الحسن بن العبّاس، عن حسن بن الحسین العرنی، عن عمرو بن ثابت، عن عطاء، عن أبی یحیی، عن ابن عبّاس قال:

صَعِدَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله الْمِنْبَرَ فَخَطَبَ وَاجْتَمَعَ النّاسُ إِلَیْهِ فَقال صلی الله علیه وآله:

یا مَعْشَرَ الْمُؤْمِنِینَ! إِنَّ اللَّهَ - عَزَّوَجَلَّ - أَوْحی إِلَیَّ أَنِّی مَقْبُوضٌ وَأَنَّ ابْنَ عَمِّی عَلِیّاً مَقْتُولٌ وَأَنِّی أَیُّهَا النّاسُ! أُخْبِرُکُمْ خَبَراً إِنْ عَمِلْتُمْ بِهِ سَلَّمْتُمْ وَإِنْ تَرَکْتُمُوهُ هَلَکْتُمْ:

إِنَّ ابْنَ عَمِّی عَلِیّاً هُوَ أَخِی وَهُوَ وَزِیرِی وَهُوَ خَلِیفَتِی وَهُوَ الْمُبَلِّغُ عَنِّی وَهُوَ إِمامُ الُمُتَّقِینَ، وَقآئِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِینَ، إِنْ اسْتَرْشَدْتُمُوهُ أَرْشَدَکُمْ، وَإِنْ تَبِعْتُمُوهُ نَجَوْتُمْ، وَإِنْ خالَفْتُمُوهُ ضَلَلْتُمْ، وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ أَطَعْتُمْ، وَإِنْ عَصَیْتُمُوهُ فَاللَّهَ عَصَیْتُمْ، وَإِنْ بایَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ بایَعْتُمْ، وَإِنْ نَکَثْتُمْ بَیْعَتَهُ فَبَیْعَةَ اللَّهِ نَکَثْتُمْ.

إِنَّ اللَّهَ - عَزَّوَجَلَّ - أَنْزَلَ عَلَیَّ الْقُرْآنَ وَهُوَ الَّذِی مَنْ خالَفَهُ ضَلَّ، وَمَنِ ابْتَغی عِلْمَهُ عِنْدَ غَیْرِ عَلِیٍ ّ هَلَکَ.

أَیُّهَا النّاسُ! اِسْمَعُوا قَوْلِی وَاعْرِفُوا حَقَّ نَصِیحَتِی وَلا تُخَلِّفُونِی فِی

أَهْلِ بَیْتِی إِلّا بِالَّذِی أَمَرْتُمْ بِهِ مِنْ حِفْظِهِمْ، فَإِنَّهُمْ حامَّتِی وَقَرابَتِی وَإِخْوَتِی وَأَوْلادِی، وَإِنَّکُمْ مَجْمُوعُونَ وَمُسآءَلُونَ عَنِ الثَّقَلَیْنِ، فَانْظُرُوا کَیْفَ تُخَلِّفُونِی فِیهِما، إِنَّهُمْ أَهْلُ بَیْتِی، فَمَنْ آذاهُمْ آذانِی وَمَنْ ظَلَمَهُمْ ظَلَمَنِی، وَمَنْ أَذَلَّهُمْ أَذَلَّنِی، وَمَنْ أَعَزَّهُمْ أَعَزَّنِی، وَمَنْ أَکْرَمَهُمْ أَکْرَمَنِی، وَمَنْ نَصَرَهُمْ نَصَرْنِی، وَمَنْ خَذَلَهُمْ خَذَلَنِی، وَمَنْ طَلَبَ الْهُدی فِی غَیْرِهِمْ فَقَدْ کَذَّبَنِی.

أَیُّهَا النّاسُ! اتَّقُوا اللَّهَ وَانْظُرُوا ما أَنْتُمْ قائِلُونَ إِذا لَقِیتُمُوهُ؛ فَإِنِّی خَصْمٌ لِمَنْ آذاهُمْ وَمَنْ کُنْتُ خَصْمُهُ خَصَمْتُهُ، أَقُولُ قَوْلِی هذا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِی وَلَکُمْ.⁽¹⁾

ابن عبّاس می گوید: روزی پیامبر خداصلی الله علیه وآله بر فراز منبر رفت و در حالی که مردم گرد او جمع شده بودند، شروع به سخنرانی کرد وفرمود:

ای گروه مؤمنان! خداوند عزیز وحی کرده که من قبض روح خواهم شد، و پسر عمویم، علی، به شهادت خواهد رسید و حال ای مردم! من به شما خبری می دهم که اگر به آن عمل کنید، سالم بمانید و اگر آن را ترک کنید،

هلاک شوید و آن خبر این است:

به راستی که پسر عمویم، علی، برادر، وزیر و جانشین من است، او از طرف من تبلیغ می کند، او امام پرهیزکاران و پیشوای روسفیدان است؛ اگر از او راهنمایی بخواهید ارشادتان می کند، اگر پیرو او شوید نجات می یابید و اگر مخالفت او کنید گمراه می شوید؛ اطاعت از او اطاعت از خدا ونافرمانی او، نافرمانی خدا است؛ بیعت با او، بیعت با خدا و نقض عهد او، نقض عهد خداست.

به راستی که خداوند متعال قرآن را بر من نازل فرمود و آن همان چیزی است که اگر کسی با آن مخالفت کند، گمراه شود و هر کس دانش آن را از غیر راه علی جست و جو کند هلاک گردد.

ای مردم! گفتار مرا بشنوید، حق اندرز مرا بشناسید و پس از من نسبت به خاندانم، آن گونه که امر کردم عمل کنید و آنان را حفظ نمایید؛ زیرا آن ها در حوزه من و خویشان و برادران و فرزندان من هستند.

شما حتماً در روز قیامت جمع خواهید شد و درباره

قرآن و عترت من بازجویی می شوید، لذا پس از من مواظب باشید که با آن ها چگونه رفتار می کنید؛ آنان خاندان من هستند، هرکس آزارشان دهد مرا آزار داده، هرکس به آن ها ستم کند به من ستم کرده، هرکس خوارشان کند مرا خوار کرده، هرکس عزیزشان کند مرا عزیز داشته، هرکس آن ها را گرامی دارد مرا گرامی داشته، هرکه آن ها را یاری کند مرا یاری کرده، هرکه از یاری آن ها دست بردارد از یاری من دست برداشته و هرکس از غیر آن ها هدایت بخواهد مرا تکذیب کرده است.

ای مردم! از خدا بیم داشته باشید و مواظب باشید که هنگام ملاقات خدا چه خواهید گفت. به راستی که من، دشمن کسی هستم که آن ها را آزار دهد و هرکس من دشمن او باشم با او مخاصمه کنم (و مغلوب و مقهورش سازم).

این گفتار من بود که گفتم و برای خودم و شما از خداوند طلب آمرزش می کنم.

حدیث نهم : مقام و منزلت امام علی علیه السلام و شیعیانش

حدّثنا الحافظ، عن عبد اللَّه بن یزید، عن محمّد بن ثواب، عن إسحاق بن منصور، عن کادح البجلی، عن عبد اللَّه بن لهیعة، عن عبد الرحمن - یعنی إبن زیاد - عن سلمة بن یسار، عن جابر بن عبد اللَّه قال:

لَمّا قَدَمَ عَلِیّ علیه السلام عَلی رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله بِفَتْحِ خَیْبَرَ، قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله:

لَوْلا أَنْ تَقُولَ فَیِکَ طَوآئِفُ مِنْ أُمَّتِی ما قالَتِ النَّصاری لِلْمَسِیحِ عِیْسَی بْنِ مَرْیَمَ لَقُلْتُ فِیکَ الْیَوْمَ قَوْلاً لا تَمُرُّ بِمَلاءٍ إِلّا أَخَذُوا التُّرابَ مِنْ تَحْتِ رِجْلَیْکَ وَمِنْ فَضْلِ طَهُورِکَ یَسْتَشْفُونَ بِهِ، وَلکِنْ حَسْبُکَ أَنْ تَکُونَ مِنِّی وَأَنَا مِنْکَ، تَرِثُنِی وَأَرِثُکَ، وَأَنَّکَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هارُونَ مِنْ مُوسی إِلّا أَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعْدِی وَأَنَّکَ تُبْرِئُ ذِمَّتِی، وَتُقاتِلُ عَلی سُنَّتِی، وَأَنَّکَ غَداً عَلَی الْحَوْضِ خَلِیفَتِی.

وَأَنَّکَ أَوَّلُ مَنْ یَرِدُ عَلَی الْحَوْضِ، وَأَنَّکَ أَوَّلُ مَنْ یُکْسی مَعِی، وَأَنَّکَ أَوَّلُ داخِلِ الْجَنَّةِ مِنْ أُمَّتِی، وَأَنَّ شِیعَتَکَ عَلی مَنابِرَ مِنْ نُورٍ مُبْیَضَّةً وُجُوهُهُمْ حَوْلِی، أَشْفَعُ لَهُمْ وَیَکُونُوا غَداً فِی الْجَنَّةِ جِیرانِی.

وَأَنَّ حَرْبَکَ حَرْبِی، وَسِلْمَکَ سِلْمِی، وَأَنَّ سِرَّکَ سِرِّی وَعَلانِیَّتَکَ عَلانِیّتِی، وَأَنَّ سَرِیرَةَ صَدْرِکَ کَسَرِیرَتِی، وَأَنَّ وَلَدَکَ وَلَدِی.

وَأَنَّکَ تُنْجِزُ عِداتِی، وَأَنَّ الْحَقَّ مَعَکَ، وَأَنَّ الْحَقَّ عَلی لِسانِکَ وَقَلْبِکَ وَبَیْنَ عَیْنَیْکَ، أَلْإِیمانُ مُخالِطٌ لَحْمُکَ وَدَمُکَ کَما خالَطَ لَحْمِی وَدَمِی، وَأَنَّهُ لَنْ یَرِدَ عَلَیَّ الْحَوْضَ مُبْغِضٌ لَکَ وَلَنْ یَغِیبَ عَنْهُ مُحِبٌّ لَکَ حَتّی یَرِدَ الْحَوْضَ مَعَکَ.

قالَ: فَخَرَّ عَلِیٌ علیه السلام ساجِداً، ثُمَّ قالَ: الْحَمْدُ للَّهِ ِ الَّذِی أَنْعَمَ عَلَیَّ بِالْإِسْلامِ وَعَلَّمَنِی الْقُرْآنَ وَحَبَّبَنِی إِلی خَیْرِ الْبَرِیَّةِ خاتِمِ النَّبِیّینَ وَسَیِّدِ المُرْسَلِینَ إِحْساناً مِنْهُ وَفَضْلاً مِنْهُ عَلَیَّ.

قالَ: فَقالَ النَّبِیُ صلی الله علیه وآله: لَوْلا أَنْتَ لَمْ یُعْرَفِ الْمُؤْمِنُونَ بَعْدِی.⁽¹⁾

جابر بن عبداللَّه انصاری می گوید: هنگامی که امام علی علیه السلام مژده فتح خیبر را برای پیامبر خداصلی الله علیه وآله آورد، حضرت به او فرمود:

اگر برخی از امّت من، در مورد تو سخنانی را نمی گفتند آن گونه که نصاری درباره عیسی گفتند، در باره تو چیزهایی می گفتم که مردم، خاک زیر پایت و زیادی آب

وضویت را به عنوان شفا می گرفتند. با این حال، همین برای تو کافی است که: تو از من هستی و من از توام؛ تو، وارث منی و من هم وارث تو؛ تو نسبت به من به منزله هارون هستی نسبت به موسی، جز این که بعد از من پیامبری نیست. دَین مرا تو ادا می کنی، به روش من جنگ می کنی و فردای قیامت بر حوض کوثر خلیفه من می باشی.

تو اوّلین کسی هستی که سر حوض کوثر بر من وارد می شوی. اوّلین کسی هستی که همراه من جامه بر تن می کنی و اوّلین کسی هستی که از اُمّت من وارد بهشت می شوی.

شیعیان تو بر منبرهایی از نور و با روی سفید، در اطراف من باشند و من هم آن ها را شفاعت می کنم و آنان همسایه های من در بهشتند.

جنگ و صلح با تو، جنگ و صلح با من است، راز و سرّ تو، راز و سرّ من است؛ آشکار تو آشکار من و فرزندان تو، فرزندان من هستند.

این تویی که به وعده های من عمل می کنی، همیشه حق

با تو بوده و بر زبان تو جاری و در قلب و چشم توست. ایمان با گوشت و خون تو آمیخته است؛ همان گونه که با گوشت و خون من آمیخته است.

هرگز دشمن تو بر حوض کوثر نرسد و دوست تو نیز از آن غایب نمی شود تا این که به همراه تو وارد آن شود.

جابر می گوید: در این هنگام علی علیه السلام بر سجده افتاد و گفت: حمد خدا را که نعمت مسلمانی به من داد، مرا قرآن آموخت و به فضل و احسان خودش مرا محبوب بهترین مردم، آخرین پیامبر و آقای پیامبران قرار داد.

جابر می گوید: آن گاه پیامبر خداصلی الله علیه وآله فرمود: ای علی! اگر تو نبودی، پس از من مؤمنان شناخته نمی شدند.⁽¹⁾

حدیث دهم : بشارت به امام زمان علیه السلام

حدّثنا جعفر بن محمّد بن مسرور قال: حدّثنا الحسین بن محمّد بن عامر، عن المعلّی بن محمّد البصریّ، عن جعفر بن سلیمان، عن عبد اللَّه الحکم، عن أبیه، عن سعید بن جبیر، عن عبد اللَّه بن عبّاس قال:

قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله: إِنَّ خُلَفآئِی وَأَوْصِیآئِی، وَحُجَجُ اللَّهِ عَلَی الْخَلْقِ بَعْدِی اثْنا عَشَرَ: أَوَّلُهُمْ أَخِی وَآخِرُهُمْ وَلَدِی.

قِیلَ: یا رَسُولَ اللَّهِ! وَمَنْ أَخُوکَ؟

قالَ: عَلِیُّ بْنُ أَبِی طالِبٍ.

قِیلَ: فَمَنْ وَلَدُکَ؟

قالَ: اَلْمَهْدِیُّ الَّذِی یَمْلَأُها قِسْطاً وَعَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْراً وَظُلْماً. وَالَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِ ّ نَبِیّاً لَوْ لَمْ یَبْقِ مِنَ الدُّنْیا إِلّا یَوْمٌ واحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذلِکَ الْیَوْمَ حَتّی یَخْرُجَ فِیهِ وَلَدِی الْمَهْدِیّ فَیَنْزِلُ رُوحُ اللَّهِ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ فَیُصَلِّی خَلْفَهُ وَتَشْرَقُ الْأَرْضُ بِنُورِهِ وَیَبْلُغُ سُلْطانُهُ الْمَشْرِقَ وَالْمَغْرِبَ.⁽¹⁾

رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

همانا جانشینان و اوصیای من و حجّت های الهی بر مردم دوازده نفرند که اوّل آنان برادرم و آخر آن ها فرزندم می باشد.

گفته شد: ای پیامبر خدا! برادرت چه کسی است؟

فرمود: علی بن ابی طالب.

عرض شد: فرزندت چه کسی است؟

فرمود: مهدی؛ همان که زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد، چنان که از ظلم و ستم پر شده باشد.

قسم به آن که مرا به پیامبری برانگیخت! اگر از عمر دنیا فقط یک روز باقی مانده باشد خداوند آن یک روز را آن قدر طولانی کند که فرزندم مهدی ظهور نماید. حضرت مسیح از آسمان نازل شود و پشت سر ایشان نماز گزارد و زمین به نور وجود او روشن شود و حکومتش از شرق تا غرب عالم را فرا گیرد.

حدیث یازدهم : شرافت عقل

عدة من أصحابنا، عن أحمد بن محمّد بن خالد، عن بعض أصحاب، رفعه قال:

قالَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله:

ما قَسَمَ اللَّهُ لِلْعِبادِ شَیْئاً أَفْضَلَ مِنَ الْعَقْلِ، فَنَوْمُ الْعاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ الْجاهِلِ وَاِقامَةُ الْعاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ شُخُوصِ الْجاهِلِ، وَلابَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً وَلا رَسُولاً حَتّی یَسْتَکْمِلَ الْعَقْلَ وَیَکُونُ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ جَمِیعِ عُقُولِ أُمَّتِهِ وَما یُضْمِرُ النَّبِیّ فِی نَفْسِهِ أَفْضَلَ مِنْ اجْتِهادِ الْمُجْتَهِدِینِ، وَما أَدَّی الْعَبْدُ فَرائِضَ اللَّهِ حَتّی عَقَلَ عَنْهُ وَلا بَلَغَ جَمِیعَ الْعابِدِینَ فِی فَضْلِ عِبادَتِهِمْ ما بَلَغَ الْعاقِلُ، وَالْعُقَلآءُ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ، الَّذِینَ قالَ اللَّهُ تَعالی «وَما یَتَذَکَّرُ إِلّا أُولُوا الأَلْبَابِ»⁽¹⁾.⁽²⁾

رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

خدا به بندگانش چیزی بهتر از عقل قسمت نکرده، خواب عاقل بهتر از شب بیداری جاهل است و اقامت عاقل بهتر از رنج و زحمت جاهل است برای جهاد.

خدا پیغمبر و رسولی برنینگیخته است تا وقتی که عقل او را کامل کرده و عقلش بهتر از عقل همه امّتش بوده باشد. و پیغمبر در خاطرش چیزی بهتر از اجتهاد مجتهدان نداشت.

هیچ بنده ای فرایض خدا را انجام ندهد تا به عقل خود آن را از وی دریابد، همه عابدان در فضل عبادت به پای عاقل نرسند، و عاقلان همان خردمندان هستند که خداوند متعال درباره آن ها فرموده است: «یاد آور نشوند جز خردمندان».

حدیث دوازدهم : فضیلت علم

محمّد بن الحسن وعلی بن محمّد، عن سهل بن زیاد، ومحمّد بن یحیی، عن أحمد بن محمّد، جمیعاً عن جعفر بن محمّد الأشعری، عن عبداللَّه بن میمون القداح؛ و علی بن إبراهیم، عن أبیه، عن حماد بن عیسی، عن القداح، عن أبی عبداللَّه علیه السلام قال:

قالَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علیه وآله:

مَنْ سَلَکَ طَرِیقاً یَطْلُبُ فِیهِ عِلْماً سَلَکَ اللَّهُ بِهِ طَرِیقاً إِلَی الْجَنَّةِ وَإِنَّ الْمَلائِکَةُ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَها لِطالِبِ الْعِلْمِ رِضاً بِهِ وَإِنَّهُ یَسْتَغْفِرُ لِطالِبِ الْعِلْمِ مَنْ فِی السَّمآءِ وَمَنْ فِی الْأَرْضِ حَتّیَ الْحُوتِ فِی الْبَحْرِ، وَفَضْلُ الْعالِمِ عَلَی الْعابِدِ کَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلی سآئِرِ النُّجُومِ لَیْلْةَ الْبَدْرِ، وَإِنَّ الْعُلَمآءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِیآءِ، إِنَّ الْأَنَبِیآءَ لَمْ یُوَرِّثُوا دِیناراً وَلا دِرْهَماً وَلکِنْ وَرَّثُوا الْعِلْمَ، فَمَنْ أَخَذَ مِنْهُ أَخَذَ مِنْهُ بِحَظٍّ وافِرٍ.⁽¹⁾

رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود:

هرکه راهی رود که در آن دانشی جوید، خدا او را به بهشت برساند و به راستی که فرشته ها به نشانه رضایت از طالب علم پرهای خود را در زیر پایش می گشایند.

همانا هرکه در آسمان و زمین است برای طالب علم، آمرزش می خواهد حتی ماهیان دریا.

فضیلت عالم بر عابد، همچون فضیلت ماه است بر ستارگان در شب چهارده، و به راستی که علما وارثان پیامبرانند.⁽¹⁾البته پیغمبران دینار و درهمی به ارث نگذاشته اند بلکه ارث آن ها همان علم ایشان است که هرکه از آن برگرفت، بهره فراوانی برده است.