مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور: آینه بردباری: سروده هایی از شاعران گذشته و معاصر در مناقب و مصایب امام حسن مجتبی، علیه السلام/ به کوشش عباس مشفق کاشانی، محمود شاهرخی "جذبه".

مشخصات نشر: تهران: سازمان اوقاف و امور خیریه، انتشارات اسوه، ۱۳۷۸.

مشخصات ظاهری: ۲۳۲ص.

شابک: ۷۰۰۰ریال

موضوع: حسن بن علی (ع)، امام دوم، ۳ - ۵۰ق -- شعر

موضوع: شعر مذهبی -- مجموعه ها

موضوع: شعر فارسی -- مجموعه ها

شناسه افزوده: شاهرخی، محمود،۱۳۰۶ - ۱۳۸۸.

شناسه افزوده: سازمان اوقاف و امور خیریه. انتشارات اسوه

رده بندی کنگره: PIR۴۰۷۲/ح۴۵ ک ۹

رده بندی دیویی: ۸فا۱/۰۰۸۳۵۱

شماره کتابشناسی ملی: م ۷۹-۱۹۹۸

اشاره

تجلی جمال

فرخنده باد طلعت خوبت که در ازل

ببریده اند بر قد سروت قبای ناز

هر چند خاصان و برگزیدگان حضرت حق، جل و علا، در آفرینش از یک گوهرند و همه مجلای یک نور، اما به اقتضای مشیت باری تعالی و به مقتضای زمان، هر یک از این انوار، ظهور و تجلی خاصی دارند.

بعضی مظهر جلال و برخی آیت جمالند.خداوند که نور زمین و آسمان است در هر یک از این آینه ها به گونه ای رخ نموده و به وجهی خاص جلوه گر شده است.

در میان پیشوایان معصوم، امام مجتبی علیه السلام مظهر رأفت و جمال الهی است.البته امامان همه مجمع صفات کمال بوده اند، اما بروز و ظهور سلم و مدارا و حلم و بردباری در آن حضرت تجلی خاص دارد.

چنان که در روایت آمده که روزی حضرت فاطمه، علیهاالسلام، دست حسن و حسین را گرفته نزد پیامبر آمد و گفت: ای رسول خدا اینان فرزندان تواند به هر یک چیزی مرحمت کن که از تو به میراث برند.پیامبر فرمود:

أَمَّا الْحَسَنُ فَإِنَّ لَهُ هَدْیِی وَ سُؤْدُدِی وَ أَمَّا الْحُسَیْنُ فَإِنَّ لَهُ جُودِی وَ شَجَاعَتِی.

یعنی: آرامش و سکون و مجد و عزت من از برای حسن وجود و بخشش و شجاعت من از برای حسین.

در حلم و بردباری آن امام در مطاوی کتب روایت و تاریخ، مطالب بسیار آمده که نقل آن در این مقام ممکن نیست، تنها به سخن هجویری در کشف المحجوب بسنده می کنم، او آورده:

اندر حکایات یافتم که اعرابی از بادیه درآمد و او بر در سرای خود نشسته بود اندر کوفه، اعرابی وی را دشنام داد و مادر و پدرش را، وی برخاست و گفت: یا اعرابی اگر گرسنه ای تا نانت آرند و یا تشنه تا آبت آرند، تو را چه رسیده است؟ و وی می گفت: تو چنین و پدرت چنین و چنین، حسن، رضی الله عنه، فرمود غلام را تا یک بدره دینار بیرون آورد و گفت: یا اعرابی معذور دار که اندر خانه ی ما بیش از این نمانده است و الا از تو دریغ نداشتمی، چون اعرابی این سخن بشنید گفت: اشهد انک ابن رسول الله، صلی الله علیه و سلم.گواهی دهم که تو پسر پیغمبری و من اینجا به تجربت حلم تو آمدم.

من چون تو به دلبری ندیدم

گلبرگ چنین طری ندیدم

مانند تو آدمی در آفاق

ممکن نبود، پری ندیدم

با روی تو ماه آسمان را

امکان برابری ندیدم

دلبستگی و محبت پیامبر را نسبت به امام مجتبی علیه السلام، روات حدیث به تواتر نقل کرده اند و آن حضرت مکرر گفته است: اللهم انی احبه فاحبه بار خدایا من او را دوست دارم تو نیز او را دوست بدار.

نیز در حدیث آمده:

أَنَّ النَّبِیَّ ص أَخَذَ بِیَدِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْن:

مَنْ أَحَبَّنِی وَ أَحَبَّ هَذَیْنِ وَ أَبَاهُمَا وَ أُمَّهُمَا کَانَ مَعِی فِی دَرَجَتِی فِی الْجَنَّةِ

یعنی پیامبر دست حسن و حسین را گرفت و فرمود: هر کسی مرا دوست دارد و این دو تن و پدر و مادر آنان را، در بهشت با من است و در همان مقام و جایگاه من قرار دارد - شاعر عرب در ترجمه ی حدیث گوید:

اخذ النبی ید الحسین و صنوه

یوما و قال و صحبه فی مجمع

من ودنی یا قوم او هذین او

ابواهما فالخلد مسکنه معی

و همچنین در حدیث آمده که روزی پیامبر به نماز ایستاده بود و امام مجتبی که کودکی نورس بود به مسجد درآمد، چون پیامبر به سجده رفت بر دوش او نشست و آن حضرت سجده را آن قدر طول داد تا او فرود آمد یکی از اصحاب گفت: ای رسول خدا با این کودک در نماز مماشات می کنی.فرمود:

او ریحانه ی من است، دریغم آید اندوهگین شود.و در نهج البلاغه آمده که روزی در جنگ صفین امام مجتبی آهنگ پیکار کرد، امام علی، علیه السلام از خود به در شده و فرمود: این جوان

را باز دارید تا آهنگ نبرد نکند و ارکان حیات مرا منهدم نسازد، من بدین دو دریغ می ورزم که با مرگشان تبار پیامبر منقطع گردد[مراد امام حسن و امام حسین، علیهماالسلام، است]و اما مقام والای آن حضرت را کدام خامه و کدام لفظ و عبارت را یار است تا سطری از آن باز گوید که در این میدان پای کمیت اندیشه لنگ است.او سراپا محو و فانی در ذات معبود ازلی بود.پیوسته لبش به ذکر خداوند مشغول بود بیست و پنج بار پیاده به حج رفت و سه بار جمیع دارایی خویش را با مسکینان قسمت کرد.

چون به نماز می ایستاد اندامش به لرزه در می آمد و رنگش زردی می گرفت.گفتند: چرا چنینی؟ فرمود: هر کس به محضر رب العرش می رود سزاوار است که چنین باشد، چون به در مسجد می رسید می گفت: الهی ضیفک ببابک، یا محسن قد اتاک المسیئ، فتجاوز عن قبیح ما عندی بجمیل ما عندک، یعنی: بار خدایا این میهمان توست که هم اکنون در درگاهت ایستاده، ای نیکوکار اینک بنده ی خطاکار تو به پیشگاهت آمده، از کارهای زشت من به زیبایی هایی که در نزد توست درگذر.

آن حضرت چون به نماز می ایستاد می گفت:

بار خدایا من غریب مملکتم، افتاده در چاه معصیتم، غرقه ی دریای محنتم، درد دارم و دارو نمی دانم، یا می دانم و خوردن نمی توانم، نه روی آنکه نومید شوم و نه زهره ی آنکه فراتر آیم.

گر در خور آن نی ام که رویت بینم

باری به سر کوی تو قربانم کن

شیخ اکبر محیی الدین در مناقب خود نسبت به آن حضرت چنین اظهار ارادت می کند:

«تحیات زاکیات بدان فرخنده روان مطهر و پاکیزه جان معطر باد که روح و ریحان حضرت رسول است و کلمه ی طیبه ی توحید را دومین شرط از شرایط قبول، چهارم شخص اصحاب کساست و داننده ی اسرار ... گنجینه و محل اسرار رسول است و دارای کلیات اصول، نگهدار دین است و وعاء دانش، معدن فضائل و باب سلم و کهف معارف و علوم و عین شهود و نفس معلوم روح مراتب موجود و قلب عوالم وجود، فهرست مجسم علوم لدنی، مروارید صدف انت منی، نور درخشنده ی شجره ی وادی ایمن، جامع کمالات صوری و معنوی ابومحمد الحسن، علیه الصلوة و السلام» .

اما شرح مظلومیت و اندوه بی نهایت او داستانی دراز دامن و حدیثی طاقت سوز است، که به صد دفتر باز نتوان گفت.

آن مظهر سلم و آیت بردباری و حلم چه مایه درد و رنج کشید و چه بلایا و مصایب دید که اگر بر کوهها فرود می آمد از هم متلاشی می شدند.

منافقان و دنیاپرستان با وی چه گستاخی ها و بی حرمتی ها کردند و به کفر نسبتش دادند و دشنام و ناسزا گفتند و دوستان ملامت کردند و آزارها دادند آن حضرت بر آن بود که با معاویه آن جرثومه ی فساد و نیرنگ پیکار کند و اسلام را به مجرای صحیح آن بازگرداند اما دنیاطلبان و منافقان، حتی برخی منسوبان و نزدیکان، با وی غدر می کردند و عبید دنیا شدند و او را تسلیم دشمن بد کنش کردند.

کار بدانجا کشید که بر وی شوریدند و به خیمه ی وی درآمده اسباب و اثاثیه را غارت کردند و ردا از دوش او کشیدند و چون به مدائن درآمد منافقی بر او تاخت و گفت: ای حسن، کافر شدی و سلاح زهرآلود را بر ران آن جناب فرود آورد، امام از شدت درد از مرکب به زیر افتاد، و دمادم شرنگ اندوه به کامش کردند تا با نوشیدن آب زهرآگین از محنت ایام آسوده گشت چنان که مرحوم وصال گفت:

خونی که خورد در همه عمر از گلو بریخت

خود را تهی ز خون دل چند ساله کرد

شگفتا که از جنازه اش نیز دست برنداشتند و کردند آنچه کردند.

آری چنان که از شیخ اکبر شنیدم آن حضرت فهرست مجسم علوم لدنی است، در بیان معارف و کشف اسرار، گنجینه ی علم الهی است، هجویری در کشف المحجوب چنین گوید:

«آن جگربند مصطفی و ریحان دل مرتضی و قرةالعین زهرا ابومحمد حسن بن علی، کرم الله وجهه، وی را اندر این طریقت نظری تمام بود و اندر دقائق عبارات حظی وافر داشت، تا که گفت اندر حالت وصیت: علیکم بحفظ السرائر فان الله مطلع علی الضمائر بر شما بادا به حفظ اسرار که خداوند تعالی داننده ی ضمائر است.»

بخشی از وصیت آن حضرت را که در واپسین لحظات عروج به ملکوت و جوار رفیق اعلی بیان فرموده زینت بخش این مقال می دارم حیازة بن امیه در هنگام مرض آن حضرت به دیدار او شتافت و گفت:

ای فرزند فرستاده ی خدا مرا موعظت فرمای، امام چنین فرمود:

مهیای سفر آخرت باش و زاد آن سفر را پیش از فرارسیدن مرگ تحصیل کن، و بدان که تو طلب دنیا می کنی و مرگ تو را طلب می کند، اندوه روزی که نیامده بر روی دوش روزی که در آنی بار مکن، بدان که هر چه از مال زیاده از قوت خود تحصیل کنی خزینه دار دیگری خواهی بود و آگاه باش که در حلال حساب است و در حرام عقاب و در شبهات عتاب، پس دنیا را به منزله ی مرداری دان.از آن به قدر کفاف بسنده کن که اگر حلال باشد، زهد ورزیده باشی، و اگر حرام است در آن وبال گناهی نباشد و اگر شبهه است به ضرورت مباح باشد و در آن عتاب نباشد، از برای دنیای خود چنان کار کن که گویی همیشه زنده خواهی بود و برای آخرت چنان کار کن که گویی فردا خواهی مرد.

درود خداوند و فرشتگان بر آن امام معصوم و پیشوای مظلوم؛ روزی که پای به جهان نهاد و روزی که به سوی قرب جوار معبود شتافت و آن روز که در پیشگاه رب الارباب برانگیخته خواهد شد.

باری از دیرباز تا هم اکنون شیفتگان آن مظهر جمال و مجمع کمال از شاعران و سخنوران زبان به منقبت و ستایش آن سرور گشاده و هر یک به فراخور بضاعت و میزان استطاعت خویش به پیشگاه آن امام همام ارادت خود را عرضه داشته اند.

این آثار در کتابها و مجموعه ها پراکنده و دور از دسترس همگان است.گردآورندگان این مجموعه، بر آن شدند که مقداری از آن آثار را برگزیده در دسترس دوستداران خاندان عصمت و ارادتمندان مقام ولایت قرار دهند، از این رو به کار برخاستند و اشعاری را انتخاب کردند که هم اکنون پیش روی شماست، با اذعان بدین حقیقت که آنچه در این مجموعه گرد آمده همه از آثار فاخر و بلیغ و شیوا نیست، اما چون خوانندگان و مخاطبان از صنوف مختلفند و برخی با فنون بلاغت سروکار ندارند و طالب سخنی قالب درک می باشند بدین جهت از همه دست شعری بهره جستند تا آن گروه نیز مطلوب خود را بیابند.

مطلب دیگر اینکه برخی از ترکیبات و قصائد مطول نقل شده که در قسمتی از آن تصریح به نام امام مجتبی،علیه السلام، است از نقل آن گزیری نبود، زیرا نمی شد تنها به همان قسمت که

نام آن حضرت آمده اکتفا کرد، چون ارتباط مطلب از هم گسیخته می شد، اما با نقل کل اثر این ارتباط محفوظ است.مطلب دیگر اینکه از بعضی سروده ها ابیاتی که تعقید داشت و برای برخی از مطالعه کنندگان ایجاد اشکال می کرد حذف شد، اما این عمل چنان نیست که به ارتباط و اتصال مطلب خللی وارد کند، بلکه کاملا ارتباط محفوظ است.

در پایان از اهل نظر و ارباب اعتذار می جوییم و از کاستیها پوزش می طلبیم، مراد ما نخست کسب رضای خداوند متعال و اظهار ارادت به پیشگاه بزرگترین مظلوم تاریخ است که جلالت و قدر آن بزرگوار چنان که باید شناخته نشده است و نیز خدمتی به ادب دوستان و ارادتمندان خاندان رسالت و دوستداران مقام عظمای ولایت.

از پروردگار عطابخش و خطاپوش خاضعانه خواستاریم که این خدمت ناچیز را ذخیره ی روز لا ینفع مال و لا بنون قرار دهد بمنه و کرمه.

محمود شاهرخی

جعفر رسول زاده «آشفته»

سوز نهان

دیده ها در ماتمت خون شد به جان غربتت

سینه ها توفنده در آتشفشان غربتت

اشک ما دریا که می باید برایت گریه کرد

ناله ها موجند در این بیکران غربتت

ای امام رنجها و صبرها، غمنامه ات

غصه ی مظلومی ات در داستان غربتت

آسمان در حسرتی لبریز بی تابی کند

سر گذارد تا شبی بر آستان غربتت

دشمنانت فتنه آوردند و یارانت غریب

عمر بود و لحظه های بی امام غربتت

مثل شمعی در سکوت بی کسی ها سوختی

کاش حس می کرد همدردی زبان غربتت

هر نسیمی می وزد از خاک مظلوم بقیع

آشکارا آورد سوز نهان غربتت

قصه ی مظلومی ات ناگفته می ماند که شد

تیرباران تن پاکت نشان غربتت

امام من

امام من آن، که کل هستی، سزد که گردد، فدای نامش

فرشته سائل به درگه او، که بهره گیرد ز خوان عامش

امام من آن، که سر نپیچد، فلک ز امرش، ملک ز حکمش

قضا چو انگشتری به دستش، قدر به خدمتگری غلامش

امام من آن، که بوسه می زد نبی ز بسیاری محبت

گهی به لبهای چون عقیقش، گهی به رخسار نقره فامش

ز موی او شب، به نرمی آید، وگرنه چشم جهان نخسبد

به روی او خور، به جلوه خیزد، وگرنه تابندگی حرامش

نکو جمالی، به حسن صورت، نکو خصالی، به حسن سیرت

نکو نژادی، به پاکزادی، حسن مقامش، حسن مرامش

چو فتنه برخاست، برای ایمان، ز سعی او شد، سرای ایمن

اصول حق زنده شد ز صلحش، که خصم رسوا شد از قیامش

سپهر گردون! ز کینه توزی نگر که با جان او چه کردی

مدام با رنج و غم قرینش، همیشه زهر الم به کامش

ز خویش، سستی ز غیر، پستی به کینه هر سو دراز دستی

نه همدمی تا غمش بجوید، نه گوش جانی پی کلامش

به غربت آن امام معصوم، بنال آشفته! با دل خون

که زخم جان را، که دیده باشد ز ناوک کینه التیامش؟!

آیت حسن خدا

خبرت هست که در کوی وصال

ره به جایی نبرد قال و مقال

عشق، این آینه ی پاک و زلال

چلچراغی است فرا راه کمال

گر دلی هست به جانان بسپار

گنج حشمت به سلیمان بسپار

نفسی با دل خود تنها شو

موج شو، همسفر دریا شو

جرعه نوش می استغنا شو

بنده شو، خاک ره مولا شو

گر سر از ما و منی باز کنی

نفس خود بشکنی، اعجاز کنی

روح ایمان، محک حسن عمل

حسن، آن واسطه ی فیض ازل

فاتح غایله ی جنگ جمل

آیت حسن خدا، عزوجل

تا شده مست تمنایش، دل

این همه ریخته در پایش، دل

حرفی از نسخه طومارش، حسن

یوسفی بر سر بازارش، حسن

نام او اعظم و، تکرارش حسن

حسن است و، همه آثارش حسن

مهر، قندیل حرمخانه ی اوست

بخشش دست کریمانه ی اوست

تا ز خوان کرمش بهره برند

تا به پای قدمش سر سپرند

تا رخش را به تماشا نگرند

چون گل از وجد به تن جامه درند

قدسیان شوق حضورش دارند

چشم در راه عبورش دارند

اولین دسته گل باغ وجود

که خدا هدیه به زهرا فرمود

ای شکوه کرم و، عزت جود

به فدای تو همه بود و نبود

تو به لب کوثر سرمد داری

عطر گلبوسه ی احمد داری

سبز در سبز کلامت سبز است

گلشن حسن به نامت سبز است

صلح دریای قیامت سبز است

مجتبایی تو مرامت سبز است

سرو افراشته ی این چمنی

حسنی تو، حسنی تو، حسنی

تو نه با خصم مدارا کردی

شرع را زنده و احیا کردی

هر چه کردی همه زیبا کردی

نهضت آن گونه که بر پا کردی

بی گمان، صلح تو ای سرور دین

شد چراغ دل اصحاب یقین

فتنه ها آمده بود از پس هم

کینه ها شعله ی فانوس ستم

لشکر خدعه برافراشت علم

شد قد دوست بر دشمن خم

دوست از غصه دلت خون می کرد

دشمنت دشمنی افزون می کرد

آخرین فصل از این کهنه کتاب

تلخ بگذشت و اجل کرد شتاب

کینه شد زهر و، درآمیخت به آب

دلت از غصه و غم بود کباب

کینه و صبر به هم تا پیوست

تیر شد، بر تن و تابوت نشست

حسن فصیحی «احسان»

آیت فضیلت

گفتی تو مدح و منقبت مرتضی علی

«احسان» ! ز زاده اش حسن مجتبی بگو

آن کو بد اولین پسر او ز فاطمه

ماهی دگر نتافت در این آسمان چنو

ماه مبارک رمضان شد مبارکیش

افزونتر از ولایت پرافتخار او

پیغمبرش نهاد حسن نام، وه چه نام

چون بد نکو به خلق و نکو هم به خلق و خو

هم شد به حجر تربیت وی بزرگوار

وین گل بد از پیمبرش آن حسن و رنگ و بو

دید از بنی امیه به دوران بسی جفا

نتوان دهم حکایت آن شرح مو به مو

چون غیرتی ز قاطبه ی کوفیان ندید

ز آن رو پی مصالح دین گشت صلح جو

دردا که شد شهید به نیرنگ دشمنان

زهر کشنده اش چو فرو رفت در گلو

آن آیت فضیلت و تقوا خموش شد

رفت آفتاب قدس به خاک خفا فرو

این بد سزای مرتبه ی مجتبی حسن؟

ای چرخ باد بر تو و افسون تو تفو!

حسین اخوان کاشانی

داغ جگر

لاله ای بود که با داغ جگر سوخته بود

آتشی در دل سودازده افروخته بود

شرم دارم که بگویم تن مسموم تو را

خصم با تیر به تابوت به هم دوخته بود

راز دل را همه با همسر خود می گویند

حسن از همسر خودکامه ی خود سوخته بود

جگرش پاره شد از نیشتر زخم زبان

در لگن خون دلی ریخت که اندوخته بود

ارث از مادر خود برد غم و رنج و محن

صبر و تسلیم و رضا از پدر آموخته بود

الهی قمشه ای

طایر عرش آشیان

تا که به دل زد سپاه عشق شبیخون

ریخت شبی آبم از دو دیده، شبی خون

عاشقم و زار و بیقرار و پریشان

ناله ز بیداد هجر چون نکنم، چون؟

عاشقی آواره ی دیار فراقم

از چه ننالم ز جور گردش گردون

آن قدر از دست روزگار بگریم

تا کنم از اشک دیده بادیه جیحون

آن قدر از جور آسمان کنم افغان

تا شنود آه زارم ایزد بیچون

تا کنم از خون دیده دامن صحرا

پر گل و سنبل ز عشق آن رخ گلگون

داغ به دل، لاله سان خموش چرایم؟

خوش که بنالم چو بلبل از دل محزون

می کشدم عشق روی دوست به صحرا

می بردم شوق وصل یار به هامون

ساحت هامون ز ارغوان و شقایق

باغ و گلستان کنم ز دیده ی پرخون

از چه ننالم ز دور چرخ ستمگر

از چه نگریم ز جور دهر پر افسون

آتش بیداد و ظلم و جور و جفا را

از ازل این کهنه آسمان شده کانون

مردم نیکو صفات پاک دل و دین

سخره ی بی دین نموده فتنه ی مادون

فرقه ی گوساله طبع سامری انگیز

سوی معاویه روی کرده ز هارون

بر حسن آن حسن گل به طلعت زیبا

خنجر کین بر کشید این گره دون

چرخ نشاندش به پای منبر آن دیو

دیو منافق سرشت طاغی مفتون

تا که زند صد هزار زخم به جانش

نطق معاویه آن بداختر مطعون

حسن حسن در ازل شد آینه ی غیب

همچو علی مظهر تجلی بیچون

آن که ازل تا ابد ندیده چو حسنش

دیده ی خورشید و مه به طارم گردون

گر نبد آن گوهر یگانه ی خلقت

بحر نبوت نداشت لؤلؤ مکنون

حلم تو بود ای عماد شرع پیمبر

شاهد خلق عظیم و آیت مخزون

سبط نخستین تویی و سر نبوت

طایر عرش آشیان همای همایون

جنت و کوثر تویی به صورت و معنی

سدره و طوبی تویی به قامت موزون

گر تو نبودی ملک و ملایک

آدم و نوح و خلیل و موسی و هارون

جلوه ی یوسف نبود و عشق زلیخا

طلعت لیلی نبود و حیرت مجنون

گردن شیر فلک به سلسله ی عشق

بسته ای، ای دل به ناز حسن تو مفتون

ای تو پس از مرتضی وصی پیمبر

هادی امت به زیر قبه ی وارون

حلم و رضا و سخا و رحمت و رأفت

کرده خدا در نهاد پاک تو معجون

سر علی مجتبای عالم و آدم

سبط نبی ای مدایحت ز حد افزون

آه که دهر دغا به زهر جفا ریخت

از جگر مجتبی به تشت فلک خون

سوده ی الماس ریخت خصم به کامش

بر کف اسماء بنت اشعث ملعون

کرد دل بی وفای جعده مسخر

مکر معاویه با فسانه و افسون

آخر شهر صفر به آب چو آتش

سوخت دل عرشی و سماوی مادون

قلب جهان زار کرد سوده ی الماس

در غم او خون گریست دیده ی گردون

پاک، دل شیعیان ز فاجعه ی وی

شد ز غم و درد و رنج و غائله مشحون

بعد ستمها و زهر و خنجر دشمن

رفت به قرب جوار ایزد بیچون

باز به تیر جفا جنازه ی پاکش

خصم هدف ساخت، اف بر این فلک دون!

چرخ چنین بوده با عناصر ایمان

هیچ نگردیده طبع دهر دگرگون

چون غم و اندوه و درد و غصه ز جانت

دست ندارد، بساز با دل محزون

زار بنال ای «الهی» از غم آن شه

ساز به آهنگ سیر گنبد وارون

اهلی شیرازی

کعبه ی قدس

گر فلک واقف شدی از تلخی کام حسن

آن چنان زهری کجا می ریخت در جام حسن

جز نکویی از نکو چیزی نمی آید پدید

لاجرم خلق حسن ظاهر کند نام حسن

خرقه ی طاهر مبین چون گل که زیر جامه داشت

خار خار از خرقه ی پشمینه اندام حسن

آستانش کعبه ی قدس است، زان خیل ملک

می پرد همچون کبوتر بر در و بام حسن

کس به گفتن در نیابد تلخی جانکاه زهر

هم حسین تشنه لب داند در آشام حسن

محنت درد حسن هر چند دلها خون از اوست

تلخی لب تشنگی های حسین افزون از اوست

بابا فغانی شیرازی

سرو آزاد حسن

ای رخ فرخنده ات خورشید ایوان جمال

قامت نورانی ات، شمع شبستان خیال

هدهد فرخنده فال طرف بامت جبرییل

بلبل دستان سرای باغ اسلامت بلال

گاه اعجاز کلام از لفظ گوهربار خویش

داده ای صد ره فصیحان عرب را گوشمال

نطق انفاس روان بخش تو در لفظ حدیث

از صفا چون گوهر رخشنده در آب زلال

شد مسلسل گوهر ارواح در بحر قدم

شاهباز عرش پرواز تو چون افشاند بال

خاستی از جوهر خاک قدومت ذره ای

کلک صورتگر نهادی بر رخ خورشید خال

کی ابد آباد گشتی گر نبودی در ازل

آفرینش را به خاک آستانت اتصال

بود در لوح ازل آدم مجرد چون الف

منضم از نام محمد گشت با وی میم و دال

اینکه می جست از خدا طوفان به آب دیده نوح

خواست تا بنشاند از پیش رهت گرد ملال

نور بیچون بود مرآت دلت ز آن رو نشد

جز تو کس را در درون خلوت جانان مجال

«لن ترانی» شد جواب موسی عمران ز طور

بر تو خود ظاهر شد انوار مقدس بی سؤال

یک نظر نور تجلی دید و بیخود شد کلیم

روز و شب داری تو آن را در نظر بی انفعال

تا سر خوان نبوت را ولی نعمت شوی

شد خلیل از انتظار مقدمت همچون خلال

بوی خلقت گر نبودی شامل حال رسل

کی سلیمان را به فرمان آمدی باد شمال

از حجر مرغ مرصع شد به فرمانت عیان

جان نثار مقدمت ای طایر فرخنده فال

پرتو مهر ازل کز حسن یوسف جلوه یافت

از مه روی تو ظاهر گشت بر وجه کمال

گلشن جان را سبب نخل دلارای تو شد

بر دمد آری هزاران شاخ گل از یک نهال

فقرت از تسکین مسکینان امت بود و بس

ورنه کی باشد نبوت را زیان از ملک و مال

مه اسیر دام مهر توست زان رو می کشد

هر سر ماهش فلک در طوق سیمین هلال

فیض عامت گر نبودی زاد راه آخرت

آدم خاکی چه کردی چاره ی مشتی عیال

مرکب عزم تو را صانع ز فضل خویش داد

تن ز جوهر، سر ز در، و ز رشته های حور، یال

رحمت عام تو با شاه و گدا باشد یکی

آب صافی را چه غم از کاسه ی زر یا سفال

در سجود افتند خلق عالمی بی اختیار

شعله ی شمه رخت هر جا که یابد اشتعال

هر خیال بد که در دل داشتند اهل نفاق

جمله را احسان عوض کردی، زهی حسن خصال

نور ابن عم تو نبود جدا از نور تو

در میان یکدلان رسم دویی باشد محال

سر نزد زین هفت پرده بر مثال پنج قرن

پنج گوهر در بها و قدر، بی شبه و مثال

در قبای سبز، یکتا سرو آزاد حسن

شمع سبزی بود روشن در سرا بستان آل

در لباس ارغوانی، نخل گلرنگ حسین

راست چون شاخ گلی در بوستان اعتدال

زینت و زیب ریاض شرع، زین العابدین

آن بهار بی خزان، آن آفتاب بی زوال

شمع محراب عبادت باقر، آن کز علم و زین

از سر سجاده ی طاعت نرفتی ماه و سال

حفظ جعفر گر شود پیوند ترکیب زمان

تا ابد سر رشته ی هستی نیابد انفصال

بحر عرفان موسی کاظم که از عین ورع

گوهر افشان بود چشمش دایم از فکر مآل

قبله ی هشتم غریب طوس کز بیداد و جور

شربت زهر مخالف خورد بی تغییر حال

هر پسر کو از دل و جان پرورد مهر تقی

همچو شیر مادرش، نان پدر بادا حلال

ماه ایوان ولایت شاه روشندل نقی

آن که مهرش در دل هر ذره دارد اتصال

شهسوار لشکر دین عسکری آن کز شکوه

زیر نعل توسن او توتیا گردد جبال

یا حبیب الله به حق مهر این روشندلان

کز دعا روز جزا خلقی رهانند از وبال

از کمال و رحمت و احسان، من درمانده را

دستگیری کن، که هستم غرقه ی بحر ضلال

سر به زانو مانده ام عمری به فکر نعت تو

قامت خم گشته ام اینک بدین معنی است دال

یک قلم از بحر اوصافت نیارد در قلم

گر «فغانی» تا ابد نظم سخن بندد خیال

تا زنند از غایت همت به بام قصر دین

پنج نوبت اهل دین بر کوس استغنا دوال،

گوش جان دوستانت باد بر نعت و درود

جسم بدخواه و مخالف از فغان و ناله نال

محمدرضا براتی

جواب خدا

زهر جفا چو بر جگر مجتبی رسید

افغان جن و انس به عرش علی رسید

پراضطراب و واهمه شد عالم وجود

هنگامه ی قیامت و یوم الجزا رسید

درهم شکست قائمه ی عرش کبریا

گویی که روز نیستی ماسوی رسید

چشم فلک ز گریه به غرقاب خون نشست

اشک ملک به طارم هفتم سما رسید

الماس جعده کارگر افتاد ای دریغ

آتش به جان حضرت خیر النسا رسید

نعش امام شد هدف چوبه های تیر

یا فاطمه، به نور دو چشمت چه ها رسید!

بر حجت خدا، چه ستمها، چه ظلمها

ز آن ناکسان دور ز شرم و حیا رسید

در شهر خویش و خانه ی خود هم غریب بود

از بس که ظلم و جور بر او ز آشنا رسید

مظلوم چون تو کیست که از ظلم همسرش

مسموم گشت و جان به لبش از جفا رسید

یا مصطفی ز روی تو هم کس نکرد شرم

نامردمی ببین ز کجا تا کجا رسید

روز جزا جواب خدا را چه می دهند

آنان که ظلمشان به عزیز خدا رسید

سوز غمش به جان «براتی» شرر فکند

آتش به استخوانش از این ماجرا رسید

عباس براتی پور

یادگار محمدی

ای جمال تو جلوه ی ازلی

آیت کردگار لم یزلی

ای ز رخسار تو عیان خورشید

از جمالت گرفته جان خورشید

ثمر شاخسار توحیدی

عاشقان را چراغ امیدی

چشم دلها به تو روشن

عالم جان ز روی تو گلشن

زاده ی دخت پاک پیغمبر

جاری نهر چشمه ی کوثر

صبح فرخنده ای ز ماه صیام

پرده از رخ گرفت ماه تمام

چه مبارک سحر چه خوش هنگام

زد بر این پهن دشت عالم گام

جلوه گر شد به وسعت عالم

نور چشم پیمبر خاتم

آن خداوند عز و شوکت و من

کرد نام ورا ز مهر حسن

غنچه ی بوستان حق وا شد

روشنی بخش چشم و دلها شد

ناز پرورد عصمت کبری

راحت قلب حضرت زهرا

گل گلزار سرمدی آمد

یادگار محمدی آمد

ای شکوه بلند بیداری

معنی پرطنین هشیاری

ای دمت معجز مسیحایی

بر تنت جامه ی شکیبایی

دست تقدیر خون به کامت ریخت

روزگاری شرر به جامت ریخت

آشنا با تو رسم مهر نداشت

چشم دیدار آن سپهر نداشت

ساخت از کین ز غصه مغمومت

کرد آخر به زهر مسمومت

من چه گویم که با دلت چون کرد

دل دریایی تو را خون کرد

کس به درد دلت طبیب نبود

در وطن چون تو کس غریب نبود

غربت تو ز تربتت پیداست

سینه ها در غم تو خون پالاست

غربت تو هنوز مشهود است

خاک پاک تو غصه آلود است

ای بقیع ای زمین دردآلود

غصه و غم ز چهره ات مشهود

غم و درد فراق مشکل ماست

اینکه در برگرفته ای دل ماست

محمد علی مجاهدی «پروانه»

یا حسن

دفتر ایجاد چو روز ازل

رفت به توشیح حق لم یزل

در کف قدرت قلم نور داشت

دیده به دیباچه ی منشور داشت

نام تو را دیده و ممهور کرد

نام تو را زینت منشور کرد

نادره فرمان مشیت شمول

کرد اشارت چو به خلق عقول

پرتو ادراک تو هر سو که تافت

عقل سراسیمه بدان سو شتافت

تا شود از دولت عین الیقین

خرمن ادراک تو را خوشه چین

ای صمدی خصلت و ایزد جلال

ای علوی صولت و احمد جمال

طاق دو ابروی تو نزد عقول

منحنی قوس صعود و نزول

متصل از جذبه ی تو کاف و نون

منفصل از نهی تو عقل و جنون

عشق چو از غیب پدیدار شد

حسن به حسن تو گرفتار شد

حسن شد از باده ی عشقت ز دست

دست ورا حسن تو از پشت بست

نام تو با حسن چو آمیختند

در سر ما طرح دگر ریختند

«حسن» سه حرف است و در این حرف نیست

جز سه رقم باده در این ظرف نیست

مستی ملک و ملکوت از تو باد

باده به جام جبروت از تو باد

حسن تو در این سه جهان ساقی است

در کف او جام هو الباقی است

تا به کف حسن تو این جام هست

هر سه جهان است از این باده مست

زهر کجا، جعده کجا، او کجا؟!

غیر کجا و، حرم هو کجا؟!

قطره کجا راه به دریا برد؟

اسم کجا پی بة مسمی برد؟

هستی ظل بسته به نورست، نور

سایه که بی نور ندارد ظهور

چون که زدم غوطه به دریای فکر

تا به کف آرم در مضمون بکر

هاتفی از خلوت لاهوتیان

آمد و رو کرد به ناسوتیان

گفت: خداوند علیم و غفور

کرد در این آینه از بس ظهور

تاب نیاورده و از پا نشست

آینه از فرط تجلی شکست!

ذکر ملک شد پس از آن از محن

یا حسن و یا حسن و یا حسن

چراغ معرفت

دست حق در دامن خود گوهری پرورده است

بیشه ی آزادگی، شیر نری پرورده است

تا نماند از گهر آغوش نه دریا تهی

باز اقیانوس هستی، گوهری پرورده است

تا پس از او کعبه را بتخانه نتوان ساختن

بت شکن مردی، خلیل آزری پرورده است

تا به زیر سایه ی لطفش بیاسایند خلق

باغبان دین، درخت پربری پرورده است

ماسوا را از فروغ خویش تا روشن کند

چرخ عصمت، آفتاب انوری پرورده است

تا پس از حیدر علم سازد قد مردانگی

مادر ایام، مرد دیگری پرورده است

تا پس از او وارهاند خلق را از گمرهی

رهبر آزادمردان، رهبری پرورده است

تا فرا راه بشر گیرد چراغ معرفت

آفتابی، اختر روشنگری پرورده است

تا نشاند ظلم و ظالم را به جای خویشتن

دست عدل حق، عدالت گستری پرورده است

ای گنه آلوده، اقیانوس رحمت چون حسن

در کنار خود یم پهناوری پرورده است

محمود شاهرخی «جذبه»

غریب وطن

یارب این سرو خرامان ز کدامین چمن است

که سر افکنده به پیش قد او نارون است

یارب این شمع دل افروز ز کاشانه ی کیست

که فروغ رخ او جلوه ی هر انجمن است

یارب این روی چه روی است که از غایت حسن

غیرت لطف گل سوری و رشک سمن است

این چه بوی است خدایا که شمیم خوش آن

خوشتر از نکهت یاس و سمن و نسترن است

بوی جان از دم جانبخش صبا می آید

مگر این نفخه ی رحمان ز دیار یمن است؟

این بشیر است مگر کز بر یوسف آید

که از او عطرفشان رایحه ی پیرهن است

هست این عطر دلاویز ز گیسوی حسن

آری این نفخه ی آن زلف شکن در شکن است

گلبن باغ نبوت، گل گلزار رسول

خلق و خلقش همه چون نام شریفش حسن است

آه و افسوس که آن مظهر اسماء و صفات

از بداندیشی اشرار غریب وطن است

آه و فریاد که آن آیت رحمت همه عمر

خسته از تیغ جفا، بسته ی بند محن است

آن سلیمان سریر کرم و فضل و کمال

کز پی تخت و نگینش یه کمین اهرمن است

سرو را سوختم از آتش دل، شمع صفت

این چه سوز است که از داغ تو در جان من است

به عنایت نظری کن به من خسته ی زار

که دلم در همه ی عمر به غم مرتهن است

حبیب چایچیان «حسان»

مهر حسن

راضی به مشیت خدا بود

آن بنده ی مجتبای مسعود

تابید چو نور او بر آدم

شد قبله ی عالمی و مسجود

بر پاکی او خداست شاهد

بر قامت او نبی است مشهود

شد وارث جمله ی رسولان

زیرا که به جای مرتضی بود

باشد همه رشته های ایمان

تارش ز حسین و از حسن پود

در سوز و گداز عشق و تسلیم

او از حق و حق از اوست خوشنود

هنگام نماز، رنگ می باخت

آن عاشق بیقرار معبود

تا سجده ی او خدا پسندد

بس چهره به خاک بندگی سود

روشنگر آسمان توحید

خاموش کن لهیب نمرود

بر کار امام، خرده کم گیر!

فرمان خداست آنچه فرمود

سدی که عدو به راه حق بست

با حوصله، این امام، بگشود

می کرد حسن زمینه سازی

بر صحنه ی کربلای موعود

تعمیر بنای دین چو می کرد

یک نقشه ی نو، پیاده فرمود

آن دشمن سامری صفت را

در جامعه کرد پست و مردود

تا دفتر دین نگردد اوراق

شیرازه ی عمر خویش فرسود

چون شمع سحر ز جان خود کاست

تا این که دوام دین بیفزود

یک عمر حسن به سوز دل ساخت

در زندگی اش دمی نیاسود

تا زهر جفا، سبب شد آخر

آن قاصد حق رسد به مقصود

چون کرد به خواهرش نظاره

با چشم پر اشک و حسرت آلود

آیینه ی غم نمای او، شد

تشتی که ز خون دل بیندود

بی مهر حسن، «حسان» ! به محشر

هرگز عملی نمی دهد سود

سید مهدی حسینی

از تبار غربت

ای زمین و آسمان ها سوگوار غربتت

آفتاب آسمان سنگ مزار غربتت

بر جبین فصلها هر یک نشان داغ توست

ای گریبان خزان چاک از بهار غربتت

یک بقیع اندوه و ماتم، یک مدینه اشک و خون

سینه هامان یک به یک آیینه دار غربتت

پاک شد آیینه از زنگ ای تماشایی ترین

شستشو دادیم دل را از غبار غربتت

شب سیه پوش از غم و اندوه بی پایان توست

شرمگین خورشید از شبهای تار غربتت

ای بقیعت عاشقان را کعبه ی عشق و امید

سینه چاکیم از غم تو، بیقرار غربتت

شهر یثرب داغدار خاطرات رنج توست

خم شده پشت مدینه زیر بار غربتت

از همه زخم زبان، تهمت، خیانت، از تو صبر

چشم تاریخ اشکبار روزگار غربتت

می تپد دلهای عاشق در هوای نام تو

با غمی خو کرده هر یک در کنار غربتت

کاش می شد روشنای تربت پاک تو بود

چلچراغ اشک ما در شام تار غربتت

دایره در دایره پژواکی از اندوه توست

هیچ داغی نیست بیرون از مدار غربتت

دامن اشکی فراهم داشتم، یک سینه آه

ریختم در پای تو، کردم نثار غربتت

آشنای زخم دلها، غربت معصوم توست

من دلی دارم پریشان از تبار غربتت

میرزا ابوالحسن حسینی فراهانی

امام مشرق و مغرب

بیا بیا قدمی نه چو گل به صحن چمن

چو غنچه چند توان بود پای در دامن؟

کنون نبیند آب روان کسی در جو

نه ز آنکه آب نباشد، خود این نگویم من

برای آنکه بدان گونه شد چمن خرم

که از تحیر او آب ماند از رفتن!

زمین لطیف و از او لاله های نورسته

چنان نمایان کز شیشه باده ی روشن

زمین نیارد از این بیشتر نهفتن گل

بلی به گل نتوان آفتاب اندودن

ز عکس لاله شده ست آب سرخ، یا بلبل

ز بی وفایی گل گریه کرده در گلشن؟!

دهان لاله ز شبنم پر است، تا دارد

ز آرزوی زمین بوس شه، پرآب دهن

امام مشرق و مغرب، یگانه ی عالم

که همچو نامش، اخلاق پاک اوست حسن

گر آفتابش گویم، از این شرف خورشید

فراز کنگره ی عرش می کند مأمن

در این که کرده مجرد فرشتگان را خلق

تبارک الله سری ست ز ایزد ذوالمن

که گر چنین نبدی، وسع آن نداشت زمین

که بهر طوفش چندین ملک کنند وطن

ز ماه و دریا گویند شاعران دایم

ز رای و همت ممدوح چون کنند سخن

من این دلیری هرگز نکردم و نکنم

که ماه، روی سیاه ست و بحر، تردامن

خدا یگانا! آنی که هفت گردون را

یگانه دری مثل تو نیست در مخزن

ز ملک قدرت، افلاک تسعه یک خیمه

ز شهر جاهت اقالیم سبعه یک برزن

خدای عالم ز آن چرخ را بلندی داد

که گشت روضه ی پاک تو را به پیرامن

برای آنکه به لفظ تو نسبتی دارد

کنند مردم در گوش خویش در عدن

گهی که کلک رقم می کند مدیح تو را

ز معجز تو اگر نبود ای امام زمن،

به روی صفحه نگیرد قرار لفظ، که هست

حدیث مدح تو در لفظ، همچو جان در تن

سید محمد خسرو نژاد «خسرو»

جمال حسن

دنیا شده روشن ز جمال حسن امشب

شاد است دل فاطمه و بو الحسن امشب

شاید شب قدر است که از جوش بهاران

دارد دل من، شوق شکوفا شدن امشب

ما دلخوش از آنیم که پیغمبر رحمت

شاد است ز دیدار جمال حسن امشب

دنیا چو بهشت است که گردیده شکوفا

در گلشن توحید گل نسترن امشب

ده مژده به یعقوب گل ای بلبل شیدا

کامد به جهان یوسف گل پیرهن امشب

زیبا پسری داد خداوند علی را

بیرون شده است از دل مولا محن امشب

گویا که نخستین شب ایجاد جهان است

پوشیده بشر جامه ی هستی به تن امشب

آن سبز قبا گر به سخن لب بگشاید

خاموش شود سبز قبای چمن امشب

ای بنده که مستغرق دریای گناهی

باز است در مغفرت ذوالمنن امشب

ایمن بود از آتش فردای قیامت

هر کس به ثنایش بسراید سخن امشب

ای نوگل گلزار ولایت که دگر بار

نو گشت ز نور تو جهان کهن امشب

ای پور علی، زاده ی آزاده ی زهرا

کن گوشه ی چشمی تو به این انجمن امشب

بهتر بود از زندگی خضر به «خسرو»

مقبول تو گردد اگر این شعر من امشب

آینه ی حسن

امشب به جهان جلوه ی سرمد آمد

آیینه ی حسن روی احمد آمد

یعنی حسن آن که صلح او می باشد

احیاگر آیین محمد آمد

در نیمه شب نیمه ی ماه رمضان

شد ماه رخ ماه تمامی تابان

آمد حسن آن که صلح او می سازد

احکام خدا را به جهان جاویدان

شمع توحید

ای شبل نبی و حجت حق

ای نام تو از خدای مشتق

تو پور علی مرتضایی

نامت حسن و تو مجتبایی

ای شمع حرمسرای توحید

پروانه ی بزم توست خورشید

ای صبر همیشه داغدارت

ویرانه چرا بود مزارت؟

بی زایر و بارگاه و ایوان

در سایه ی آفتاب سوزان

ای اشک ملک نثار قبرت

وی چرخ و فلک مطیع صبرت

ای مظهر صبر، صبر تا کی؟

بر بام حریمت ابر تا کی؟

سوزد دل شیعیان ز داغت

وز ماتم قبر بی چراغت

ز آن زهر که زد به جانت آتش

افتاد به استخوانت آتش

تنها نه به جان تو شرر زد

آتش به تمام خشک و تر زد

از داغ غم تو عالمی سوخت

تنها دل زینبت نمی سوخت

فخر کاینات

ای آن که جلوه ای ز جمال خدا تویی

فرزند فاطمه، حسن مجتبی، تویی

پور علی و سبط نبی، فخر کاینات

نور و سرور چشم و دل مرتضی، تویی

میلاد تو به نیمه ی ماه خدا بود

یعنی که جلوه ای ز کمال خدا تویی

حسنت چنان شبیه پیمبر بود، که من

در بحر حیرتم که مگر مصطفی تویی؟!

بعد از علی به مسند حق، بهر مسلمین

رهبر تویی، امام تویی، پیشوا تویی

شادی فزای خانه ی وحیی، که بر نبی

آن کوثری که کرد خدایش عطا، تویی

هنگام رزم، همچو علی تیغ می زنی

هنگام صلح، مظهر صلح و صفا تویی

در راه پایداری قرآن، ز دست خلق

آن کس که خورد خون جگر سالها، تویی

آن قهرمان، که با همه ی قدرت از عدو

بهر خدا شنید بسی ناسزا، تویی

در بحر پر تلاطم و طوفان حادثات

در کشتی نجات بشر، ناخدا تویی

صلح تو شد، مقدمه ی نهضت حسین

بنیانگذار واقعه ی کربلا، تویی

«خسرو» به غیر درگه تو رو کجا کند؟

ای آن که با ضمیر همه آشنا تویی

خواجوی کرمانی

خورشید برج دین

شمعی که بود مقتبس از نور بوالحسن

نام مبارک و رخ گلگون او حسن

جانش به لب رسیده و تسبیح بر زبان

زهرش به جان رسیده و تریاق در دهن

زهر آب داده تیغ اجل را ز خون دل

وانگه به زهر خنده فدا کرده جان و تن

در کام او چو زهر هلاهل شود نفس

هر کو ز زهر خورده ی زهرا کند سخن

شاهی که زیر سایه ی عرشش زدند تخت

مرغی که شد ورای نهم طارمش چمن

نور دل بتول و جگر گوشه ی رسول

خورشید برج دین و در درج بوالحسن

با زخمهای خنجر الماس در جگر

آورده رخ به حضرت بیچون ذوالمنن

هر چند از حجاز چو او نغمه ای نخاست

آن دور بی نوای حسینی نگشت راست

محمد بن حسام خوسفی

مزار حسن

ایا صبا بگذر بر سر مزار حسن

زهی شمیم تو چون خلق مشکبار حسن

به خاک خطه ی یثرب خرام تا بینی

شکفته سنبل و گل از خط و عذار حسن

چو شب ز مشعل مه چشم تیره روشن کن

ز خاک خوابگه سرمه اقتدار حسن

یکی به تعزیت بقعه ی بقیع گذر

ببوس مشهد پاک بزرگوار حسن

لبش که مایه ی تریاق بود و شد مسموم

بپرس تلخی شهد شکر نثار حسن

طبرزد شکرینش که کرد زهرآلود؟

که خاک بر سر اعدای خاکسار حسن

که ریخت سوده ی الماس ریزه در قدحش

که زهر گشت از آن آب خوشگوار حسن؟

در اندرون، صد و هفتاد پاره شد جگرش

همه ز راه گلو ریخت بر کنار حسن

به رنگ گونه ی الماس شد زمرد فام

مفرح لب یاقوت آبدار حسن

جگر بسوخت شفق را چو لاله ز آتش دل

ز حسرت جگر خسته و فگار حسن

به روز تیره ی خود شام از آن سیه پوش است

کز اهل شام بد آمد به روزگار حسن

ستاره خون بچکاند ز چشم اگر بیند

جراحت جگر و چشم اشکبار حسن

سپهر عطف هلالی بسوخت ز آتش شام

ز تاب سینه ی محرور پر شرار حسن

به باغ عترت پیغمبر از خزان ستم

بریخت لاله و نسرین ز نوبهار حسن

بنفشه بین سر حسرت نهاده بر زانو

ز سوک غالیه بوی بنفشه زار حسن

هنوز نرگس خوش خواب، سر گران دارد

ز داغ نرگس بیمار پرخمار حسن

عجب مدار که گل در قماط سبزه نشست

که با طراوت حسن است شرمسار حسن

هنوز زهره سرانداز نیلگون دارد

ز سوز مادر زهرای سوگوار حسن

به سان سایه نهد روی بر زمین خورشید

به خاکبوس جناب فلک مدار حسن

هلال شوشه ی زر ز آن جهت در آتش کرد

که درکشد به رکابش رکابدار حسن

به روز حشر که خورشید چشم آن دارد

که توتیا کشد از گرد رهگذار حسن

بسا که جان بسپردند در هزاهز جنگ

دلاوران به سر تیغ جان سپار حسن

سپهر اطلس نه تو کشیده در جوشن

ز بیم نوک سنان سپر گذار حسن

فلک ز فضله ی خوانش دو قرص نان دارد

که باشد آن که نباشد وظیفه خوار حسن؟

خلیل با همه شور نمک به خوان بنشست

که تا خورد نمک تازه رو ز بار حسن

هزار منعم و درویش بر یسار و یمین

یمین گشاده بر آوازه ی یسار حسن

چو بال رفعت او پر بگستراند باز

همای سدره نشیمن بود شکار حسن

بجز خدای که داند، که عالم الغیب است،

کمال قربت پنهان و آشکار حسن؟

دوم حصار و چهارم اساس در ره دین

شد استوار به بازوی استوار حسن

امامت و حسب و نسبت علی بودش

زهی ستوده خصال و زهی شعار حسن

اگر وثیقه ی حبل المتین همی خواهی

متاب سر ز سر زلف تابدار حسن

به زیر سایه ی طوبی کسی تواند بود

که سایه افکندش سرو جویبار حسن

ز دست ساقی کوثر خورد شراب رحیق

کسی که مشرب او هست چشمه سار حسن

سخن به قدر حسن چون سراید «ابن حسام» ؟

که نیست مدحت حسان به اقتدار حسن

چو من به پایه ی حسان نمی رسم به سخن

سخن چگونه رسانم به اعتبار حسن؟

پنج تن

پس از ثنای جمیل مهیمن ذوالمن

ز ابتدای فطن تا به انتهای زمن

به پنج فرق بود افتخار و نازش من

که روز حشر بدان پنج تن رسانم تن