مشخصات کتاب

نام کتاب: حکومت بر دل ها

مؤلف: سیّد محمّد شفیعی مازندرانی

صفحه آرا: امیرسعید سعیدی

ناشر: انتشارات مسجد مقدّس جمکران

تاریخ نشر: بهار 1386

نوبت چاپ: اوّل

چاپ: پاسدار اسلام

تیراژ: 3000 جلد

قیمت: 600 تومان

شابک: 2 - 091 - 973 - 964 - 978

مرکز پخش: انتشارات مسجد مقدّس جمکران

فروشگاه بزرگ کتاب واقع در صحن مسجد مقدّس جمکران

تلفن و نمابر: 7253700 ، 7253340 - 0251

قم - صندوق پستی: 617

اشاره

اوّلین و آخرین خطبه پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله

مؤلف :سیّد محمد شفیعی مازندرانی

فهرست مطالب

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

پیشگفتار

از آن جایی که بررسی ابعاد وجودی پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله عامل مهمی در وحدت مسلمین جهان می باشد. باید به مسایلی که بیش تر مورد نظر آن حضرت بوده است توجه کنیم. به نظر می رسد که این مهم را بتوان در اولین خطبه آن حضرت در مدینه و نیز آخرین خطبه آن حضرت در مدینه، به دست آورد. یعنی دقت در این دو خطبه، نشان می دهد که کدام مسائل بیش تر مورد توجه آن حضرت بوده اند تا ما به آن ها بیش تر بیندیشیم و از این راه به جلب نظر آن حضرت بپردازیم و راه های سعادتمندی خود را بیش تر بشناسیم و به گونه ای بهتر و خدا پسندانه تر عمل کنیم.

محمدصلی الله علیه وآله

محمد، آفتاب جاودانه است

جهان آرا و یکتا و یگانه است

محمد، آن گران هادی دوران

که از چنگ رخش، بر دل، ترانه است

بهار بخت جان، آن دم فروزَد

که از حبّش به زلف سینه، شانه است

ز جام او لَبی ترکن هماره

تو را این جرعه، از کوثر نشانه است

بر او و آل پاکش اقتدا کن

که این آرایه روز و شبانه است

دو چشمان، بر دَرِ موعود نابش

بدار، ای دوست، او روح زمانه است

شفیعی، اسوه، غیرِ او سزا نیست

که او سالار مرد کوی و خانه است⁽¹⁾

---

در آغاز هجرت، آن گاه که رسول خدا از قبا به سوی مدینه در حرکت بود، اولین نماز جمعه را به پا داشت و اولین خطبه را خواند. البته این نماز، اوّلین نماز جمعه با حضور رسول خدا است و گرنه پیش از او مصعب بن عمیر نماینده رسول خدا در مدینه نماز جمعه را به پا داشته بود.

در احادیث آمده است: فَأمّا أوّلُ جُمُعَةٍ جَمَعَها رَسولُ اللَّه صلی الله علیه وآله بأصْحابِهِ، فقیل: إنَّه قَدِمَ رَسولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله مُهَاجِراً حتّی نَزَلَ قُبا علی عَمْرو بن عَوْفٍ، وذلِکَ یَوْمُ الإثْنَیْنِ، لاثْنَتَی عَشَرَة لَیْلَةً، خَلَتْ مِن شَهْرِ رَبیعِ الأوَّلِ، حِینَ الضُّحی فَأقامَ بِقُبَا یَوْمَ الإثْنَیْنِ والثُّلاثاء والأرْبِعاء والخَمِیس، وأسَّسَ مَسْجِدَهُم، ثُمَّ خَرَجَ مِنْ بَیْنِ أظْهُرِهِم یَوْمَ الجُمُعَةِ عامِداً المَدِینةَ، فأدْرَکَتْهُ صَلاةُ الجُمُعَةِ فی بَنی سالِمِ بنِ عَوْفٍ فِی بَطْنِ وادٍ لَهُم قَدِ اتّخِذَ الیَوم فی ذلِکَ المَوْضِع مَسْجِدٌ وکانَتْ هذِه الجُمُعَةُ أوَّلَ جُمُعَةٍ جَمَعَها رَسولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله فی الإسْلامِ فَخَطَبَ فی هذِه الجُمُعَةِ وهی أوّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَها بالمَدِینَةِ فیما قیل، فقال:⁽²⁾

وقیل: إنّ أوّلَ مَنْ سَمّاها جُمُعَةً کَعْبُ بْنُ لُوَیٍّ وَهُوَ أوَّلُ مَنْ قالَ: أمّا بَعْدُ، وکانَ یُقالُ لِلجُمُعَةِ العَروُبَة، عن أبی سَلَمَة، وقِیلَ: إنّ أوَّلَ مَنْ سَمّاها جُمُعَةً الأنْصارُ، قالَ ابنُ سِیْرِین: جُمِع أهْلُ المَدِینَةِ قَبْلَ أنْ یَقْدُمَ النَّبِیُ صلی الله علیه وآله المَدِینَةَ، وقِیلَ: قَبْلَ أنْ تَنْزِلَ الجُمُعَةُ قالَتِ الأنْصارُ: للیَهودِ یَوْمٌ یَجْتَمِعونَ فِیْهِ کُلَّ سَبْعَةِ أیّامٍ وَلِلنَّصاری یَوْمُ أیْضاً مِثْلَ، ذلِکَ فَلْنَجْعَلْ یَوْماً نَجْتَمِعُ فیه فَنَذْکُر اللَّهَ عزّ وجَلّ وَنَشْکُرُه، وَکما قالوا: یَوْمُ السَّبْتِ للیهَودِ ویَوْمُ الأحَدِ للنَّصاری فَاجْعَلُوهُ یوم العروبَةِ فَاجْتَمَعوا إلی أسْعَدَ بنِ زُرارَةَ فَصَلّی بِهِمْ یَوْمَئذٍ وَذَکّرَهُم فَسَمَّوْهُ یَوْمَ الجُمُعَةِ حِیْنَ اجْتَمَعوا إلَیهِ فَذَبَحَ لَهُمْ أسْعَدُ بنُ زُرارَةَ شاةً فَتَغَدَّوا وَتَعَشَوْا مِنْ شاةٍ واحِدَةِ وذلِکَ لِقِلَّتِهِم فَأنْزَلَ اللَّهُ تَعالی فی ذلِکَ «إذا نُودِیَ للصَّلاةِ» الآیة، فَهذِهِ أوَّلُ جُمُعَةٍ جمِعَت فی الإسْلام.

وذکرهم ، فسموه یوم الجمعة حین اجتمعوا إلیه ، فذبح لهم أسعد بن زرارة شاة ، فتغدوا وتعشوا من شاة واحدة ، وذلک لقلتهم. فأنزل اللَّه تعالی فی ذلک:) إذا نودی للصلاة (الایة . فهذه أول جمعة جمعت فی الاسلام).

.

اولین خطبه نماز جمعه پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله

اشاره

هنگامی که رسول خداصلی الله علیه وآله از منطقه «قبا» عازم شهر مدینه شد، در بین راه در حالی که صد تن از مردان قبیله بنی نجار از فامیل های مادری رسول خداصلی الله علیه وآله با شمشیرهای آخته به استقبال آن حضرت شتافته و وی را همراهی می کردند «نماز جمعه» را اقامه نمودند و صاحب نظران خطبه این نماز جمعه را، اولین خطبه رسول خداصلی الله علیه وآله در مدینه می دانند. این خطبه در منابع معتبر شیعه و سنی به چشم می خورد. از جمله تفسیر مجمع البیان (از علامه طبرسی) و تفسیر الجامع لأحکام القرآن (از علامه قرطبی) ذیل سوره جمعه:

1 - ستایش الهی و گواهی به حقانیت رسالت خود

الحمد للَّه، او را ستایش می کنم، از او استعانت می جویم، از او مغفرت می طلبم. از او طلب هدایت دارم وبه او ایمان دارم. نسبت به او کفر نمی ورزم و با کسانی که کفر می ورزند دشمن هستم.

گواهی می دهم جز او خدایی نیست و او شریکی ندارد - گواهی می دهم که محمدصلی الله علیه وآله عبد و رسول اوست - که خدا او را به عنوان هدی (هدایت) نور و موعظه مبعوث داشت. در دوران فترت (مابین پیامبر پیشین و آمدن پیامبر جدید)، و اندک بودن علم، گمراهی انسان ها، انقطاع (وحی) و نزدیک بودن به دوران قیامت و مرگ همه انسان ها.

2 - اطاعت و عصیان

کسی که اطاعت خدا و پیامبرش کند آدم رشد یافته است و کسی که به نافرمانی این دو پردازد، حیران از راه اعتدال خارج گشته، در گمراهی سخت گرفتار می باشد.

3 - توصیه به پارسایی

شما را به پارسایی و تقوا توصیه می کنم، زیرا آن (توصیه به تقوی) بهترین توصیه ای است که مسلمانان نسبت به یکدیگر می کنند، تا در آخرت از آن بهره مند گردند و هر مسلمانی باید دیگران را امر به تقوای پیشگی نماید.

4 - هشدار

بر حذر باشید از آن چه که خدا شما را از آن ها بر حذر می دارد و تقوی الهی برای کسی که به آن پای بند بود، در حالی که دارای خوف و رجاء باشد، یاوری راستین است بر آنچه از امر آخرت طلب می کند.

5 - اصلاح میان خود و خدا

کسی که میان خود و خدای خود را اصلاح کند (به جلب رضای الهی همت گمارد) و در آشکار و پنهان به آن بپردازد و جز «وجه اللَّه» مقصودی نداشته باشد، این کار یاد نیکوی او در دنیا و ذخیره ای برای او در آخرت خواهد بود و د رآن روزگاری (دوران قیامت) که آدمی واقعاً نیازمند به توشه هایی است که از دنیا به پیش فرستاده است. در غیر این صورت او (آدمی) در آن جا (قیامت) از فرط ناراحتی دوست دارد که بین او و زندگی اخروی فاصله طولانی می بود. (از قدم نهادن به قیامت خشنود نیست)

6 - خوف از خدا

لِذلِکَ فَإنَّهُ یَقولُ «مَا یُبَدَّلُ القَوْلُ لَدَیَّ وَمَا أنَا بِظَلّامٍ لِلْعَبِیدِ».

از خدا بترسید و خداوند به بندگانش مهربان است و اوست خدایی که سخنش حق ووعده اش حتمی است وهیچ خلفی در وعده اش نیست که خود می فرماید: سخن من هرگز تغییر نمی کند ومن نسبت به بندگان ظالم نیستم.

7 - فوز عظیم

در امور دنیا از خدا بترسید و در آشکار و پنهان اهل تقوی باشید، زیرا کسی که تقوی و پارسایی را پیشه خود سازد، گناهان و خطاهایش مورد پوشیدگی و عفو و مغفرت قرار می گیرد و اجر فراوانی را نصیبت خود می سازد. کسی که اهل تقوی باشد به فیض بزرگی دست یافته است تقوی الهی مایه دوری از «عاقبت بد» و نیز مایه دوری او از خشم خداست.

8 - آثار تقوی

تقوی الهی موجب رو سپیدی و جلب رضای الهی و ترفیع درجات است.

9 - توصیه به دست یابی به مقام رضا

به نصیب و بهره ای که خدا از دنیا برای شما منظور داشت راضی باشید و از دستورات و قوانین الهی تجاوز نکنید و از راه و صراطی که او مقرّر داشت پای به بیرون ننهید پس به تحقیق خداوند کتابش را به شما آموخت وراهش را برای شما روشن گردانید که از این باب صادقان از کاذبان متمایز گردند.

10 - احسان پیشگی

نسبت به دیگران، اهل احسان باشید، چنان که خدا در حق شما احسان کرد.

11 - دشمنی با دشمنان خدا

با دشمنان خدا دشمن باشید و در راه خدا آن چنان که باید به جهاد بپردازید. خدا شما را برگزید و شما را مسلمان خواند تا هلاک شود هر کس راه هلاکت را پس از آن که آن را شناخت بپیماید و زنده گردد آنکه راه حیات و نجات را پس از آشنایی با آن طی کند.

هیچ حرکت و قوه حرکت بخشی در جهان مشاهده نمی شود مگر آن که از خدا بر خاسته باشد.

12 - عمل آخرت

فراوان به ذکر الهی بپردازید و برای روزگار پس از موت، کار کنید.

13 - عاقبت اصلاح میان خود و خدا

کسی که بین خود و خدای خود را اصلاح کند، خدا از آن چه بین او و بین مردم می گذرد کفایت می کند.

14 - اختیار مردم در دست خدا است

همانا خدا مقدّرات حاکم بر مردم را در اختیار دارد، و آنان مقدّرات خدا را در دست ندارند.

15 - مالک واقعی

خدا مالک است و آنان مالک نیستند. خدا بزرگ تر است و توان و نیرویی جز از سوی خدای بزرگ نیست.

نتیجه

از دقت در فرازهای اولین خطبه رسول اعظم صلی الله علیه وآله اسلام در مدینه به

دست می آید:

1 - نماز جمعه، یکی از نمازهای مورد توجّه و با اهمیّت اسلام است.

2 - خطبه های نماز جمعه، ضرورت اطلاع رسانی صحیح از سوی رهبر جامعه به مردم را اثبات می کند.

3 - دقت در خطبه رسول خداصلی الله علیه وآله در نماز جمعه نشان می دهد که امام جمعه، باید بیش از هر چیز جامعه را به پارسایی و تقوی و اصلاح میان انسان و خدا و احسان به دیگران و دشمنی با دشمنان خدا و جهاد در راه خدا دعوت کند.

آخرین خطبه رسول خداصلی الله علیه وآله

توضیح

صاحب نظران این خطبه را آخرین خطبه رسول اعظم صلی الله علیه وآله می دانند خطبه ای که حاوی نکاتی بسیار آموزنده و جالب و هشدار دهنده و هدایت آور است. در احادیث⁽¹⁾آمده است:

حدّثنی محمّد بن موسی بن المتوکّل قال: حدّثنی محمّد بن جعفر قال حدثنی موسی بن عِمران قال: حدّثنی عمّی الحسین بن زید عن حمّاد بن عمرو النّصیبی عن أبی الحسن الخراسانی عن میسرة بن عبد اللَّه عن أبی عبد اللَّه عن أبی عائشة السعدی عن یزید بن عمر ابن عبد العزیز عن أبی سلمة بن عبد الرحمن عن أبی هریرة وعبد اللَّه بن عباس

قالا: خَطَبَنا رَسولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله قَبْلَ وَفَاتِهِ وهِیَ آخِرُ خُطْبَةٍ خَطَبَها بالمَدِینَةِ حتّی لَحِق َباللَّهِ تَعالی فَوَعَظَ بِمَواعِظ ذَرِفَتْ مِنْها العیُونُ ووَجِلَتْ مِنْها القُلوبُ واقْشَعَرَّتْ مِنْها الجُلودُ وتَقَلْقَلَتْ مِنْها الأحْشاءُ أمَرَ بِلالاً فنادی الصَّلاة جامِعَة فاجتَمَعَ النّاسُ وخَرَجَ رَسولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله حتّی ارتَقی المِنْبَرَ فَقالَ:

ابن متوکل از محمّد بن جعفر، از موسی بن عمران از عموی او حسین بن یزید از حمّاد بن عمرو نصیبی از ابی الحسن خراسانی از مسیرة بن عبداللَّه از ابی عایشه سعدی از یزید بن عمر بن عبدالعزیز از ابی سلمه بن عبدالرحمان نقل کرد که ابوهریره و عبداللَّه بن عباس گفتند: رسول خداصلی الله علیه وآله پیش از وفات خود سخنرانی ای نمود که آخرین سخنرانی او در مدینه بود. مواعظی فرمود که از آن، دیدگان اشک ریختند، قلب ها خوفناک شدند، بدن ها لرزیدند و حال مردم دگرگون شد. به بلال دستور داد که مردم را صدا بزند. وقتی مردم جمع شدند. رسول خداصلی الله علیه وآله بالای منبر رفته و فرمود:

1 - شما از ملائک برترید

یا أیّها النّاسُ، أُدْنوا وأوْسِعوا لِمَنْ خَلْفَکُم - قالَها ثَلَاثَ مَرّاتٍ - فَدَنا النّاسُ وَانْضَمَّ بَعْضُهُم إلی بَعْضٍ فَالْتَفَتُوا فَلَمْ یَرَوا خَلْفَهُمْ أحَداً ثُمّ قالَ: یا أیُّها النّاسُ، اُدْنوا وَوَسِّعوا لِمَنْ خَلْفَکُمْ فَقالَ رَجُلٌ: یا رَسولَ اللَّهِ لِمَنْ نُوَسِّعُ؟ قالَ للمَلَائِکَةِ، فقال: إنَّهُمْ إذا کانُوا مَعَکُم لَمْ یکونوا مِنْ بَیْنِ أیْدِیْکُمْ وَلا مِنْ خَلْفِکُم ولکِنْ یَکونوا عَن أیْمانِکُمْ وعَن شَمائِلِکُم، فقالَ رَجُلٌ: یا رَسولَ اللَّهِ لِمَ لا یَکونونَ مِنْ بَیْنِ أیْدِینا وَلا مِنْ خَلْفِنا أمِنْ فَضْلِنا عَلَیْهِمْ أمْ فَضْلِهِم

عَلَیْنا؟ قالَ: أنْتُم أفْضَلُ مِنَ المَلائِکَةِ، اجْلِسْ فَجَلَسَ الرَّجُلُ.

ای مردم! نزدیک هم بنشینید و جا را برای کسانی که پشت سر شما هستند، باز کنید - این جمله را سه مرتبه فرمودند - مردم نزدیک به هم نشستند. آن گاه به پشت سر خود نگاه کردند، ولی کسی را ندیدند. سپس بار دیگر فرمود: ای مردم! نزدیک هم بنشینید. و جا را برای کسانی که پشت سر شما هستند، باز کنید. مردی عرضه داشت: ای رسول خدا! برای چه کسی جا باز کنیم؟ فرمود: برای فرشتگان. آنان هنگامی که با شما هستند، جلو یا پشت سر شما نیستند و سمت راست یا چپ شما می باشند. مردی عرضه داشت: ای رسول خدا! چرا جلوی ما یا پشت سر ما نمی باشند؟ آیا به خاطر این است که ما از آنان برتریم یا بدلیل برتری آنان بر ماست؟ فرمود: شما برتر از فرشتگان هستید. بنشین. آن مرد نیز نشست.

فَخَطَبَ رَسولُ اللَّهِ فقالَ:

آن گاه رسول خداصلی الله علیه وآله سخنان خود را آغاز نموده و فرمود:

2 - حمد و ثنا و توجّه به عاقبت هواپرستی

[پناه بردن به خدا از شرّ نفس و سیئات اعمال]

الحَمْدُ للَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِینُهُ ونُوْمِنُ بِهِ ونَتَوَکَّلُ عَلَیْهِ ونَشْهَدُ أنْ لا إلهَ إلّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیْکَ لَهُ وَأنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ ورَسُولُهُ ونَعوذُ باللَّهِ مِنْ شُرورِ أنْفُسِنا ومِنْ سَیّئاتِ أعْمالِنَا «مَنْ یَهْدِی اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ ومَنْ یُضْلِلِ اللَّهُ فَلا هادِیَ لَهُ»

ثنا مخصوص خداوندی است که او را ثنا گفته و از او یاری می جوییم. به او ایمان داشته و بر او توکل می نماییم. شهادت می دهیم که هیچ خدایی جز خدای یگانه نیست. شریکی ندارد و محمد بنده و فرستاده اوست. از بدی ها و گناهان خود به خداوند پناه می بریم. کسی که خداوند او را هدایت کند، هیچ گمراه کننده ای نخواهد داشت و کسی را که گمراه کند، هیچ هدایت کننده ای نخواهد داشت.

3 - کذّابین

أیّها النّاسُ، إنّه کائنٌ فی هذِهِ الاُمَّةِ ثَلاثونَ کَذّاباً أوّل مَنْ یَکونُ مِنْهُم صَاحِبَ صَنْعاءَ وصَاحِبَ الَیمامَةِ.

ای مردم! براستی که سی دروغگو در این امّت وجود دارند که اولین آن ها «صاحب صنعا» و «صاحب یمامه» است.

4 - پرسش امیرمؤمنان

[شروط إعجاز لا إله إلّا اللَّه]

یا أیّها النّاسُ، إنّه مَنْ لَقِیَ اللَّهَ عزّ وَجَلّ یَشْهَدُ أنْ لا إلهَ إلّا اللَّهُ مُخْلِصاً لَمْ یَخْلِطْ مَعَها غَیْرَها دَخَلَ الجَنَّةَ: فقامَ علیُّ بنُ أبی طالبٍ علیه السلام فقال: یا رَسولَ اللَّهِ بأبی أنْتَ واُمّی کَیْفَ یَقولُها مُخْلِصاً لَا یَخْلِطُ مَعَها غَیْرَها؟ فَسِّرْ لَنا هذا نعرفه فقال: نَعَمْ، حِرْصاً علی الدُّنْیا وجَمْعاً لَها مِنْ غَیْرِ حِلِّها وَرضیً بِها وَأقْوامٌ یَقولُونَ أقاوِیْلَ الأخْیارِ ویَعْمَلُونَ عَمَلَ الجَبابِرَةِ والفُجَّارِ فَمَنْ لَقِیَ اللَّهَ وَلَیْسَ فِیهِ شَیٌ مِنْ هذِه الخِصَالِ وَهُوَ یَقولُ: لا إله إلّا اللَّهُ فَلَهُ الجَنَّةُ فَإنْ أخَذَ الدُّنْیا وَتَرَکَ الآخِرَةَ فَلَهُ النّارُ.

ای مردم! بدون تردید کسی که با اخلاص شهادت دهد که خدایی جز خدای یگانه نیست و با این عقیده چیز دیگری را مخلوط ننماید، به بهشت می رود. در این هنگام امام علی علیه السلام برخاست و عرضه داشت: ای رسول خدا! پدر و مادرم فدای تو باد. انسان چگونه می تواند با اخلاص شهادت بدهد و چیز دیگری را با آن مخلوط ننماید؟ آن را توضیح بدهید تا برای ما روشن شود. فرمود: منظور این است که بر دنیا حریص نباشد، از راه حرام آن را جمع نکرده و به آن راضی نشود. عده ای مانند نیکوکاران سخن می گویند، ولی عمل ستم گران وگناه کاران را انجام می دهند. بنابراین، کسی که خداوند را در حالی ملاقات کند که هیچ کدام از این خصوصیات را نداشته باشد و «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» بگوید، بهشت از آنِ اوست. و اگر دنیا را بگیرد و آخرت را ترک کند، آتش از آنِ اوست.

5 - همکاری با ظالم

وَمَنْ تَوَلّی خُصُومَةَ ظَالِمٍ أو أعَانَهُ عَلَیْها نَزَلَ بِهِ مَلَکُ المَوْتِ بِالبُشْری بِلَعْنَةِ اللَّهِ ونَارِ جَهَنَّمَ خالِداً فِیها وَبِئْسَ المَصِیرِ.

و کسی که از طرف ظالمی دشمنی کند یا او را در دشمنی یاری دهد، فرشته مرگ با بشارت به لعنت خدا و ماندن همیشگی در آتش جهنّم به سراغ او خواهد آمد و این چه سرانجام بدی است.

6 - مذمت خوف از طاغوت

وَمَنْ خَفَّ لِسُلْطانٍ جَائِرٍ کانَ قَرِینَهُ فِی النّارِ.

و کسی که برای حاجتی خود را برای سلطان ستم کاری سبک نماید ، در جهنّم همراه او خواهد بود.

7 - نکوهش همراهی با جباران

وَمَنْ دَلَّ سُلْطاناً علی الجَوْرِ قُرِنَ مع هامَانَ وکانَ هُوَ والسُّلْطانُ مِن أشَدِّ أهْلِ النّارِ عذاباً.

و کسی سلطانی را در ستم گری راهنمایی کند، با «هامان» همراه شده و عذاب او و آن سلطان از سخت ترین عذاب های اهل جهنّم است.

8 - نکوهش احترام به دنیاداران

وَمَنْ عَظَّم صاحِبَ دُنیا وأحَبَّه لِطَمَعِ دُنْیاهُ سَخِطَ اللَّهُ عَلَیْهِ وکانَ فی دَرَجَتهِ مَع قارُونَ فی التّابوتِ الأسْفَلِ.

و کسی که دنیادار را بزرگ داشته و او را به طمع دنیایش دوست بدارد، خداوند بر او خشم گرفته و با «قارون» در تابوت زیرین جهنّم در یک درجه خواهد بود.

9 - ریاکاری

وَمَنْ بَنی بُنْیَاناً رِیاءاً وسُمْعَةً حَمَلَهُ یَوْمَ القِیامَةِ إلی سَبْعِ أرَضِینَ ثُمّ یُطَوِّقُهُ ناراً تُوقَدُ فی عُنُقِه ثُمّ یُرْمی بِه فی النّارِ. فَقُلْنا: یا رَسولَ اللَّهِ کَیْفَ یَبْنی رِیاءً وسُمْعَةً؟ قال: یَبْنی فَضْلاً علی ما یَکْفِیْهِ أو یَبْنی مُبَاهاةً.

و کسی که به خاطر خودنمایی ساختمانی بسازد، در روز قیامت آن ساختمان را تا هفت طبقه زمین زیر آن حمل می نماید. آن گاه چون

گردن بندی آتشین آن را به گردنش آویخته و سپس به جهنّم پرتاب می شود. عرض کردیم: از کجا بفهمیم که برای خودنمایی است؟ فرمود: از آن جا که بیش از احتیاج خود یا برای فخرفروشی می سازد.

10 - ظلم در حق کارگران

وَمَنْ ظَلَمَ أجِیراً أجْرَهُ أحْبَطَ اللَّهُ عَمَلَهُ وحَرَّمَ عَلَیْهِ رِیْحَ الجَنَّةِ وَرِیحُها یُوجَدُ مِن خَمْسِمائَةِ عامٍ.

و کسی که به اجیری ظلم کند، خداوند عمل او را نابوده کرده و بوی بهشت را بر او حرام می نماید، در حالی که بوی بهشت از مسافت پانصد سال راه به مشام می رسد.

11 - همسایه آزاری

وَمَنْ خَانَ جَارَهُ شِبْراً مِنَ الأرْضِ طَوَقَّهُ اللَّهُ یَوْمَ القِیامَةِ إلی سَبْعِ أَرَضِینَ نَاراً حَتّی یُدْخِلَهُ جَهَنَّمَ.

و کسی که یک وجب از زمین همسایه اش را غصب کند، خداوند متعال در روز قیامت آن یک وجب را تا هفت طبقه زیر آن تبدیل به آتش نموده، به صورت طوقی در آورده و در گردن او می اندازد تا زمانی که او را وارد جهنّم نماید.

12 - بی اعتنایی به قرآن

وَمَنْ تَعَلَّمَ القُرآنَ ثُمَّ نَسِیَهُ مُتَعَمِّداً لَقِیَ اللَّهَ یَوْمَ القِیَامَةِ مَجْذوماً ومَغْلولاً وَیُسَلِّطُ اللَّهُ عَلَیْهِ بِکُلِّ آیَةٍ حَیَّةً مُوَکَّلَةً بهِ.

و کسی که قرآن را بیاموزد و عمداً آن را فراموش کند، در روز قیامت در حالی که جذامی و خیلی تشنه است، خدا را ملاقات می کند و خداوند در مقابل هر آیه ای ماری را بر او مسلط می نماید.

13 - زیر پا نهادن دستورات قرآن

وَمَنْ تَعَلَّمَ القُرْآنَ فَلَمْ یَعْمَلْ بِهِ وَآثَرَ عَلَیْهِ حُبَّ الدُّنْیا وَزِینَتَها اسْتَوْجَبَ سَخَطَ اللَّهِ تَعالی وکَانَ فی الدَّرَجَةِ مَعَ الیَهودِ والنَّصاری الّذِیْنَ یَنْبِذونَ کِتَابَ اللَّهِ وَراءَ ظُهورِهِمْ.

و کسی که قرآن را بیاموزد و به آن عمل نکند و دوستی دنیا و زیبایی های آن را بر قرآن ترجیح دهد، سزاوار خشم خدای متعال شده و هم ردیف یهود و نصاری می شود که کتاب خدا را پشت سر انداختند.

14 - شهوت پرستی ابلیسی

وَمَنْ نَکَحَ امْرأةً حَراماً فی دُبُرِها أو رَجُلاً أو غُلاماً حَشَرَهُ اللَّهُ یَوْمَ القِیَامَةِ أنْتَنَ مِنَ الجِیْفَةِ یَتأذّی بهِ النّاسُ حتّی یَدْخُلَ جَهَنَّمَ وَلا یَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صِدْقاً وَلا عَدْلاً وأحْبَطَ اللَّهُ عَمَلَهُ وَیَدَعُهُ فی تَابوتٍ مَشْدوداً بِمَسامِیرَ مِنْ حَدِیدٍ وَیُضْرَبُ عَلَیهِ فی التّابوتِ بِصَفائِحِهِ حتّی یُشَبَّکَ فی تِلْکَ المَسامِیرِ فَلَوْ وُضِعَ عِرْقٌ مِنْ عُرُوقِهِ علی أرْبَعِمائَةِ أُمَّةٍ لماتوا جَمِیعاً وَهُوَ مِنْ أشَدِّ النّاسِ عَذاباً.

و کسی که با زنی و از پشت به حرام نزدیکی کند، یا با پسر بچه یا مردی نزدیکی کند، خدای متعال در روز قیامت او را بدبوتر از مردار محشور می نماید که مردم از بوی او اذیت می شوند تا زمانی که او را به جهنّم ببرد. و خداوند به هیچ وجه عذاب او را برطرف نمی کند و این عذاب با هیچ

فدیه ای برطرف نمی شود. و نیز عمل او را نابود کرده و او را در تابوتی که با میخ های آهنین بسته شده است، می گذارند و با سنگ های پهن آن قدر روی آن تابوت می زنند که میخ هایش به بدنش فرو رود. و اگر چهارصد امّت گرفتار گوشه ای از گوشه های این عذاب شوند، بدون شک همه آن ها می میرند. و او از کسانی است که سخت ترین عذاب ها را دارند.

15 - عاقبت فحشا

وَمَنْ زَنی بامْرَأَةٍ یَهودِیَّةٍ أو نَصْرانِیَّةٍ أو مَجُوسِیَّةٍ أوْ مُسْلِمَةٍ حرّةٍ أوْ أَمَةٍ أوْ مَنْ کانَتْ مِنَ النّاسِ فَتَحَ اللَّهُ عَلَیْهِ فی قَبْرِهِ ثَلَاثْمائَةِ ألْفِ بابٍ مِنَ النّارِ تَخْرُجُ مِنْها حَیّاتٌ وَعَقَارِبُ وَشُهُبٌ مِنْ نارٍ فَهُوَ یُحْرَقُ إلی یَوْمِ القِیَامَةِ وَیَتأذّی النّاسُ مِنْ نَتْنِ فَرْجِهِ فَیُعْرَفَ إلی یَوْمِ القِیَامَةِ حتّی یُوْمَرَ بهِ إلی النّارِ فَیَتَأذّی بهِ أهْلُ الجَمْعِ مَعَ مَا هُمْ فِیهِ مِنْ شِدَّةِ العَذَابِ لأنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الَمحارِمَ ومَا أحَدٌ أغْیَرُ مِنَ اللَّهِ تَعالی وَمِنْ غِیْرَتِهِ أنَّهُ حَرَّمَ الفَواحِشَ وَحَدّ الحُدودَ.

و کسی که با زن یهودی، مسیحی، مجوسی، مسلمان، - آزاد باشد یا کنیز - یا غیر این ها زنا کند، خداوند سیصد هزار در از آتش در قبرش می گشاید که مارها، عقرب ها و شعله های آتش از آن خارج می شوند؛ او تا روز قیامت می سوزد. مردم از بوی بد فرج او آزار می بینند و او را تا روز قیامت به همین خصوصیت می شناسند تا زمانی که دستور برسد او را به جهنّم ببرید. اهل محشر با وجود عذاب های سختی که خود دارند از آن نیز اذیت می شوند. زیرا براستی که خداوند حرام ها را حرام نموده است. و کسی باغیرت تر از خدای متعال نیست. و بخاطر غیرتی که دارد، هرزگی ها را قطعاً حرام نموده و حدود شرعی را تعیین نموده است.